Uğur Şahin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Uğur Şahin
Ugur Sahin v1.jpg
Doğum 19 Eylül 1965 (1965-09-19) (55 yaşında)
İskenderun, Hatay, Türkiye
Milliyet Türk-Alman
Vatandaşlık Almanya
Eğitim Köln Üniversitesi
Mainz Johannes Gutenberg Üniversitesi
Tanınma nedeni Pfizer-BioNTech COVID-19 aşısı, kanser aşıları
Evlilik
Özlem Türeci (e. 2002)
Çocuk(lar) 1
Ödüller Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı
Kariyeri
Dalları İmmünoloji, kanser immünoterapisi, onkoloji, hematoloji
Çalıştığı kurumlar Köln Üniversitesi
Saarland Üniversitesi
Zürih Üniversite Hastanesi
Mainz Üniversitesi
Ganymed İlaç
BioNTech
Doktora
danışmanı
Michael Pfreundschuh

Uğur Şahin (d. 19 Eylül 1965, Hatay), Türk-Alman immünolog, onkolog, akademisyen, bilim insanı ve milyarder. Mainz merkezli biyoteknoloji şirketi BioNTech'in kurucu ortağı ve CEO'su olan Şahin aynı zamanda Mainz Johannes Gutenberg Üniversitesi Tıp Merkezi'nde öğretim görevlisi olarak çalışmaktadır.

Şahin ve eşi Özlem Türeci, 2019 yılında Çin'in Vuhan şehrinde ortaya çıkan ve tüm dünyaya yayılan koronavirüs salgınının etmeni SARS-CoV-2'ye karşı geliştirilen Pfizer-BioNTech COVID-19 aşısının geliştirildiğine dair haberlerin ardından uluslararası medyanın ilgi odağı oldu. Fransız LCI kanalı, Nobel Kimya ve Fizik Ödülü sahibi Pierre ve Marie Curie çiftine benzettiği Şahin-Türeci çiftinin, aşı çalışmalarının başarıya ulaşması halinde Nobel Ödülü almalarına kesin gözüyle bakıldığını bildirdi.

Piyasa değeri 57.7 milyar dolar olan BioNTech şirketinin sahibi olan Uğur Şahin, Özlem Türeci ile birlikte Almanya'nın en zengin 20 insanı arasında yer almaktadır. Ayrıca Bloomberg Business'ın “Dünyanın en zengin 500 insanı” listesinde 10.3 milyar dolar kişisel serveti ile, aralarında Victoria's Secret ve Abercrombie & Fitch'in sahibi Les Wexner, Armani'nin kurucusu İtalyan moda tasarımcısı Giorgio Armani ve News Corporation ile Fox Networks Group'un Amerikalı medya patronu Rupert Murdoch'ı geride bırakarak 233. sırada yer aldı. Uğur Şahin bu sıralama ile “Dünyadaki en zengin Türk” unvanını da elinde bulundurmaktadır.

İlk yılları ve eğitimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Uğur Şahin 19 Eylül 1965'te Hatay'ın İskenderun ilçesinde Alevi bir ailede doğdu.[1] Dört yaşında annesi ile birlikte, Almanya'nın Köln şehrindeki Ford Motor Company fabrikasında çalışan babasının yanına göç etti. Lise eğitiminin ardından 1984 yılında Köln Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tıp eğitimi almaya başladı ve 1992 yılında mezun oldu.[2][3] 1993 yılında aynı üniversitede Michael Pfreundschuh danışmanlığında tümör hücrelerinde immünoterapi üzerine yaptığı çalışmalardan dolayı doktora derecesini aldı.[4] Aynı zamanda, 1992-94 arasında Hagen Üniversitesi'nde matematik okudu.[2] 1999'da moleküler tıp ve immünolojide habilitasyon aldı.[2] Şahin, 2000-2001 yılları arasında Zürih Üniversite Hastanesi'ndeki laboratuvarda 1996 Nobel Tıp Ödülü sahibi Rolf M. Zinkernagel ve Hans Hengartner ile birlikte çeşitli araştırmalarda yer aldı. 2006 yılında Mainz Üniversitesi'nde profesörlük unvanını aldı.[5]

Kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Şahin, 20 yaşında henüz öğrenci iken bir laboratuvarda çalışmaya başladı. 1990'ların başında önce Köln Üniversitesi'nin lösemi bölümünde, ardından sekiz yıl Saarland Üniversitesi'nde iç hastalıkları ile hematoloji-onkoloji doktoru olarak çalıştı.[6] Yüksek verimli immünolojik yöntemler ve biyoenformatik yaklaşımlar kullanarak kanser hedefi keşfinde öncü olan Şahin, yeni kanser biyobelirteçlerini ve hedeflenen tedavi platformlarını kapsayan 70'ten fazla bağımsız patent başvurusuna sahiptir.[7] Çalışmalarında sık sık immünolog eşi Özlem Türeci ile işbirliği yaptı ve 2001'de birlikte kansere karşı monoklonal antikorlar geliştirmek için Ganymed İlaç'ı kurdular. Ganymed, 2016 yılında Japon ilaç şirketi Astellas Pharma tarafından 1.4 milyar dolarlık bir anlaşmayla satın alındı.[8] Şahin; 2008 yılında yine milyarder Strüngmann kardeşlerin desteğiyle, Haziran 2021 itibarıyla piyasa değeri 57.7 milyar $ olan BioNTech'i kurdu.[9] Ganymed'i yöneten Türeci, yıllarca şirketin bilimsel danışmanı olarak görev aldı ve Ganymed'in satılmasının ardından BioNTech'e baş tıp sorumlusu olarak katıldı. Şu anda 1.300 çalışanı olan BioNTech ile çift, insan vücudunun kendi antijenini üretmesini sağlamak için mRNA adı verilen genetik materyali kullanarak bireyselleştirilmiş kanser immünoterapisi tedavi yöntemleri geliştirmeye başladı.[10] Amaç, bağışıklık sisteminin karşılık gelen bir reaksiyonunu tetikleyerek tümörlerin inhibisyonuna ve gerilemesine yol açan genetik bilgi içeren haberci bir madde olan ribo nükleik asit'e (RNA) dayalı bir kanser aşısı geliştirmektir. Ekibiyle birlikte, özellikle her hastanın kanser mutasyon profiline göre uyarlanmış mRNA bazlı aşıların geliştirilmesine öncülük etti. Şahin aynı zamanda Mainz Johannes Gutenberg Üniversitesi Tıp Merkezi'ndeki Translasyonel Onkoloji ve Immünoloji Merkezi (TRON)'un 2010 yılından beri direktörlüğünü yapmaktadır. Bundan önce ise 2010'dan Eylül 2019'a kadar TRON'un bilimsel genel müdürlüğünü yürüttü. Kanser ve yüksek tıbbi gereksinimi olan diğer ciddi hastalıkların tedavisi için yeni teşhis ve ilaçların bulunmasını misyon edinen bir biyofarmasötik araştırma kuruluşu olan TRON'un kurucu ortağı ve hissedarı olan Şahin, aynı zamanda burada araştırma ve geliştirmeler için doktora öğrencilerine bilimsel danışmanlık yapmaktadır.[11]

2019 yılında Çin'de ortaya çıkan ve tüm dünyaya yayılan COVID-19 pandemisinin ardından şirket koronavirüs aşısı geliştirmeye yoğunlaştı. 9 Kasım 2020'de Amerikan ilaç firması Pfizer ve BioNTech yaptığı ortak açıklamada, Dr. Şahin ve ekibi tarafından SARS-CoV-2'ye karşı geliştirilen Pfizer-BioNTech COVID-19 aşısının etkinlik oranının yüzde 90'ın üzerinde olduğunu belirtti. Yapılan açıklamada, geliştirilen aşının güvenliğine ilişkin ciddi kaygı yaratacak bir bulgunun şimdilik söz konusu olmadığı, aşının acil kullanım ruhsatı alması için bu ay içinde Amerika Birleşik Devletleri makamlarına başvuru yapılmasının beklendiği kaydedildi.[4] COVID-19 aşısı haberleri sonrası Fransız La Chaîne Info (LCI) haber kanalı yaptığı yorumda Türk kökenli çifti, radyoaktivite'yi bulan Nobel Kimya ve Fizik Ödülü sahibi çift Pierre Curie ve Marie Curie'ye benzetti.[12]

Ödülleri[değiştir | kaynağı değiştir]

2006 ve 2010 yıllarında Almanya Federal Eğitim ve Araştırma Bakanlığı tarafından "GO-Bio Ödülü" tevcih edildi.[13] Almanya Kanser Derneği tarafından her yıl verilen ve Almanca konuşulan ülkelerde klinik, çeviri ve deneysel kanser araştırmaları alanındaki olağanüstü başarıları onurlandırmak için verilen "Alman Kanser Ödülü"'ne 2019 yılında Uğur Şahin layık görüldü.[14] Şahin eşi Özlem Türeci ile birlikte koronavirüs aşısını bir yıldan kısa sürede geliştirmelerinden dolayı, her yıl kayda değer etki yaratan kişileri "Yılın Kişisi" olarak seçen Londra merkezli Financial Times tarafından "2020 Yılın Kişisi" seçildiler.[15] 10 Mart 2021'de Bilkent Üniversitesi rektörü Abdullah Atalar, "mRNA tabanlı aşı geliştirme çabaları ve örnek oluşturan girişimcilik başarıları" sebebiyle üniversite mütevelli heyeti ve senatosunun da onayıyla Uğur Şahin ve Özlem Türeci'ye onursal doktora tevcih edileceğini duyurdu.[16]

Aralık 2020'de Axel Springer SE tarafından Covid-19'a karşı geliştirdikleri mRNA aşısı ve çalışmalarından dolayı eşi Özlem Türeci ile birlikte "2021 Onur Ödülü"'ne layık görüldüğü açıklandı.[17] 18 Mart 2021'de Berlin'de düzenlenen törene Avusturya Başbakanı Sebastian Kurz bizzat katılırken, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise video-konferans yöntemiyle katıldı ve çifti çalışmalarından dolayı tebrik etti.[18][19] 19 Mart 2021'de eşi Özlem Türeci ile birlikte aşı çalışmaları sebebiyle Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı'na layık görüldü. Bellevue Sarayı'nda düzenlenen törene, Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier ve Şansölye Angela Merkel'de katıldı.[20]

Özel hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Üniversite eğitimi sırasında, İstanbul'dan Almanya'ya göç eden bir doktorun kızı olan Özlem Türeci ile tanıştı. Şahin, Mainz Johannes Gutenberg Üniversitesi Tıp Merkezinde çalışan Türeci ile 2002 yılında evlendi. Dört yıl sonra kızları dünyaya geldi.[10] Haziran 2021 itibarıyla, Bloomberg Business'ın yayınladığı "Dünyanın En Zengin 500 İnsanı" listesinde 10.3 milyar dolar kişisel servetiyle 233. sırada yer alan Şahin, aynı zamanda “Dünyadaki en zengin Türk” unvanını elinde bulundurmaktadır.[21][22] Bunun yanı sıra, eşi Özlem Türeci ile birlikte “Almanya'nın en zengin 25 insanı” arasında 20. sırada gösterilmektedir.[23][24] Şahin, ekonomi dergisi Forbes'in yayınladığı "2020'de milyarder statüsünü kazanan sağlık sektöründeki 50 kişi" listesinde 4.2 milyar dolar servetiyle birinci sırada yer aldı.[25]

Şahin, eşi ile birlikte "Aşı Devrimi" manşetiyle; Amerika Birleşik Devletleri merkezli TIME dergisinin Ocak 2021'de yayınlanan kapağında yer aldı.[26] Ayrıca ikiliye, Almanya'da haftalık olarak yayınlanan Der Spiegel'in Ocak 2021'deki ilk sayısının kapağında da yer verildi.[27]

Uğur Şahin'in, yönetim kurulu toplantılarına bazen spor kıyafet, bisiklet kaskı ve sırt çantasıyla girdiği belirtilmektedir.[28] Şahin ayrıca, akıcı derecede Almanca, Türkçe ve İngilizce konuşabilmektedir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Rauscher, Hans (18 Aralık 2020). "Migration und Qualifikation - derStandard.at". Der Standard (Almanca). 18 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2020. 
  2. ^ a b c "Prof. Dr. Ugur Sahin" (PDF). Mainz Johannes Gutenberg Üniversitesi. 26 Ocak 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2021. 
  3. ^ "German researchers advance coronavirus vaccine". Deutsche Welle. 9 Kasım 2020. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020. 
  4. ^ a b Gelles, David (10 Kasım 2020). "The Husband-and-Wife Team Behind the Leading Vaccine to Solve Covid-19". The New York Times. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020. 
  5. ^ "Prof. Dr. med. Ugur Sahin". SFB. 11 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020. 
  6. ^ Wright, Bob (1 Haziran 2020). "How One Professor Built Two Billion-Dollar Biotechs". Life Science Leader. Erişim tarihi: 10 Kasım 2020. 
  7. ^ "Uğur Şahin". ORCID. 22 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Kasım 2020. 
  8. ^ Vardi, Nathan (1 Haziran 2020). "Ugur Sahin Becomes A Billionaire On Hopes For Technology Behind COVID-19 Vaccine". Forbes. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020. 
  9. ^ "BioNTech SE Market Value". Bloomberg Business. 25 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2021. 
  10. ^ a b Oltermann, Philip (10 Kasım 2020). "Uğur Şahin and Özlem Türeci: German 'dream team' behind vaccine". The Guardian. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020. 
  11. ^ "Management: Scientific Advisor Ugur Sahin, M.D." Mainz Johannes Gutenberg Üniversitesi. 21 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020. 
  12. ^ Çakır, Arzu (11 Kasım 2020). "Corona Aşısını Bulan Türk Çifte 'Pierre-Marie Curie' Benzetmesi". Amerika'nın Sesi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2020. 
  13. ^ "Erfolge" (Almanca). Federal Eğitim ve Araştırma Bakanlığı. 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Aralık 2020. 
  14. ^ "Ugur Sahin receives German Cancer Award". Federal Eğitim ve Araştırma Bakanlığı. Erişim tarihi: 31 Aralık 2020. 
  15. ^ "FT People of the Year: BioNTech's Ugur Sahin and Ozlem Tureci". Financial Times, 16 Aralık 2020. 16 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2020. 
  16. ^ Kasap, Selma (10 Mart 2021). "Bilkent Üniversitesi, Özlem Türeci ve Uğur Şahin'e onursal doktora tevcih edecek". Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 5 Nisan 2021. 
  17. ^ "Covid-19 aşısını geliştiren Şahin ve Türeci, 2021 Axel Springer Ödülü'nün sahibi oldu". Euronews. 24 Aralık 2020. Erişim tarihi: 24 Aralık 2020. 
  18. ^ Gülen, Ali (19 Mart 2021). "Şahin ve Türeci'ye ödül: Yardım etmek Allah'ın bir lütfu". Sözcü. Erişim tarihi: 21 Mart 2021. 
  19. ^ "Livestream on March 18: Özlem Türeci and Uğur Şahin receive Axel Springer Award". Axel Springer SE. 15 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2021. 
  20. ^ "Türeci ve Şahin'e liyakat nişanı verildi". Deutsche Welle. 19 Mart 2021. Erişim tarihi: 19 Mart 2021. 
  21. ^ "Bloomberg Billionaires Index: Profile Uğur Şahin". Bloomberg Business. 5 Aralık 2020. Erişim tarihi: 5 Aralık 2020. 
  22. ^ "Uğur Şahin 'dünyadaki en zengin Türk' oldu: Serveti 5,1 milyar dolar". Sözcü. 5 Aralık 2020. Erişim tarihi: 5 Aralık 2020. 
  23. ^ "Liste der reichsten Deutschen weltweit 2021" (Almanca). Statista. 26 Mayıs 2021. 9 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2021. 
  24. ^ "Uğur Şahin ve Özlem Türeci: Koronavirüs aşısını bulan BioNTech'in Türk-Alman kurucuları". BBC Türkçe. 10 Kasım 2020. Erişim tarihi: 10 Kasım 2020. 
  25. ^ "Forbes'in "milyarder doktorlar" listesine BioNTech'in kurucu ortağı Uğur Şahin de girdi". The Independent. 29 Aralık 2020. Erişim tarihi: 31 Aralık 2020. 
  26. ^ "Türeci ve Şahin bu kez de Time dergisinin kapağında". The Independent. 9 Ocak 2021. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2021. 
  27. ^ "Özlem Türeci ve Uğur Şahin Der Spiegel'in kapağında". Cumhuriyet. 2 Ocak 2021. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2021. 
  28. ^ Wim De Maeseneer (10 Kasım 2020). "Van Turks-Duitse migrantenkinderen tot uitvinders coronavaccin: wie zijn Uğur Şahin en Özlem Türeci?" (Almanca). Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie. Erişim tarihi: 10 Nisan 2021. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]