Tumtum (Yahudilik)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Tumtum (İbraniceטומטום‎, "gizli") Yahudi Haham edebiyatında geçen bir terimdir. Genellikle cinsel organları kapalı veya "gizli" olduğu veya başka şekilde tanınamayacağı için cinsiyeti bilinemeyen kişilere söylenir.[1] Sıklıkla bir arada gruplandırılsalar da, tumtumun hem erkek hem de kadın cinsel organına sahip olan androginos'lardan (אנדרוגינוס) farklı bazı halaha grupları vardır.[2] Tumtum Kutsal Yazılarda görünmese de, diğer literatürde görünmektedir.[3] Kabalist Elliot Kukla, "Tumtum Mishna'da 17 kez, Tosefta'da 23 kez; Babil Talmudunda 119 kez; Kudüs Talmudunda 22 kez ve midrash, yorum ve halahada yüzlerce kez ortaya çıkıyor."[4]

Talmud, Yevamot 64a'da Haham Ammi, İncil'deki İbrahim ve Sarah figürlerinin tam ve kısır doğduklarını ve daha sonra mucizevi bir şekilde yaşlılıklarında bereketli bir karı koca haline geldiklerini söyler. Haham Ammi, "yontulduğunuz yerdeki kayaya ve kazıldığınız çukurun deliğine" yapılan atıfların, cinsel organlarının ortaya çıkarılıp yeniden yapılmasını sembolize ettiğini söyleyerek Isaiah 51:1-2'ye işaret ediyor.[5]

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

On birinci yüzyıl sözlüğü Aruch, tumtum kelimesinin atum (אטום) "gizlenmiş" kelimesinden geldiğini söylüyor.[5]

Fiziksel özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

İbrahim ve Sare, 1581 ve 1642 yılları arasında Üç Melek tarafından ziyaret edildi. Talmud'a göre, hem İbrahim hem de Sare tumtum olarak doğdu.[5]

Tumtumun fiziksel karakteristiğinin klasik tanımı, sıradan kadın veya erkek cinsel organlarını gizleyen bir deri kanadı veya bir zara sahip olduklarını söylüyor. Tumtumun bir formu, testisler ve açıkta olmayan bir penise sahiptir.[2][3] Deri cinsel organlarını örttüğü sürece şüpheli erkek ve kadın olarak kabul edilirler. Deri mevcut olduğu sürece sünnet edilemez veya seks yapamazlar. Tumtum olarak statüleri ameliyatla değiştirilebilir, ancak yine de her zaman diğer erkek ve kadınlardan farklı hak ve görevleri olacaktır. Talmud'da, Bairi kasabasından bir yetişkin tumtum bu deriyi kesmek için ameliyat oldu, böylece bir erkek olarak yeniden kategorize edilebildi. Daha sonra yedi çocuğu oldu. Hahamlar, tumtum'un yasal olarak bu ameliyatı yaptırmak zorunda olup olmadığı konusunda farklılık gösterir.[3]

Bu açıklama, bugün bilinen herhangi bir interseks koşuluyla tam olarak eşleşmiyor.[5] Günümüzde tumtum, bir kişinin cinsel organlarının gizlendiği veya gelişmediği diğer durumlar için bir kategori olarak yorumlanabilir.[6] Gerçek cinsiyetini ortaya çıkarmak için ameliyat geçiren tumtumun klasik tanımı, trans bir kişinin geçişi olarak da yorumlanabilir.[4]

Cinsiyet rolü[değiştir | kaynağı değiştir]

Bugün bilim adamları, tumtum'u farklı bir cinsiyet olarak görüp görmedikleri konusunda farklılık gösteriyor. Haham Elliot Kukla'ya göre tumtum, erkek, kadın, androginos, ay'lonit (kadın olarak doğan, ancak kısır ve belki de erkeksi olan bir kişi) ve sarilerle (doğum veya insan müdahalesi yoluyla bir hadım veya erkek olarak doğan ancak daha sonra kadınsılaşan bir kişi) birlikte klasik Yahudilikteki altı cinsiyetten biridir.[7][8] Bu, Batı ikili cinsiyetinin nasıl tüm kültürler için evrensel olmadığına ve bilimsel olarak dayanmadığına bir örnek.[7] Toplumsal cinsiyet ikilisi, yalnızca Batı sömürgeciliği ve interseks ve cinsiyete bağlı insanların silinmesi nedeniyle modern dünya perspektifinden yaygın görünmektedir. Haham Kukla, bugün bize tanıdık gelen ikiliğin, kurtuluş hareketlerine karşı baskı sistemlerini savunmak için, cinsiyet, ırk ve sınıf ikiliğinde içsel üstünlük ve aşağılık olduğuna dair sözde bilimsel kanıt bulma çabalarından geldiğine dikkat çekiyor.[4] Diğer bilim adamları, tumtum'un ayrı bir cinsiyet olarak tanımlanmadığını, daha ziyade bir şüphe durumu olduğunu söylüyorlar: bir tumtum erkek veya dişi olmalıdır, ancak hangisi olduğunu bilmiyoruz.[9]

Tumtum tanımı fiziksel özelliklere dayanmasına rağmen, bu, sosyal roller, görevler ve yasaklar için bir temel olarak kullanılır. Bu, etkili bir cinsiyet rolü olarak kabul edilebilir. Cinsiyete bağlı en katı yükümlülükler veya yasaklar tumtum için geçerlidir, çünkü eğer tutum gerçekten bir erkek veya kadın ise, ne erkekler ne de kadınlar için yasalar çiğnenmemelidir. Kadınların muaf tutulduğu olumlu emirler, bir tutum için bağlayıcı kabul edilir.[9] The Mishnah (Zavim, 2, 1), tumtum ve androginos'un hem erkek hem de kadın humrotuna sahip olduğunu söylüyor; bu, kanunun erkeklere kadınlardan daha katı olduğu yerlerde, erkekler olarak muamele gördüklerini, ancak yasanın kadınlara karşı daha katı olduğu yerlerde, kadın olarak muamele gördüklerini söylüyor.[10]

Kimlik[değiştir | kaynağı değiştir]

Günümüzde bazı insanlar kimlik olarak kendilerine tumtum demeyi seçiyorlar. 2019 Dünya Çapında Cinsiyet Sayımına katılanlardan 5'i kendilerine tumtum adını verdi.[11]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Fonrobert, Charlotte Elisheva. "Gender Identity In Halakhic Discourse". Jewish Women's Archive. 8 Nisan 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2020. 
  2. ^ a b Babylonian Talmud, Tractate Hagigah, 4a.
  3. ^ a b c Avraham Steinberg. Fred Rosner, translator. "Ambiguous genitalia (tumtum)." Encyclopedia of Jewish Medical Ethics. Jerusalem, Israel: Feldheim Publishers, 2003. Page 50-53. https://www.google.com/books/edition/Encyclopedia_of_Jewish_Medical_Ethics/aaklGZAID08C?hl=en&gbpv=1&dq=%22tumtum%22%20jewish&pg=PA51&printsec=frontcover&bsq=%22tumtum%22%20jewish
  4. ^ a b c Rabbi Elliot Kukla. "A Created Being of Its Own: Toward a Jewish Liberation Theology for Men, Women and Everyone Else." 2006. TransTorah. http://transtorah.org/PDFs/How_I_Met_the_Tumtum.pdf 8 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  5. ^ a b c d "Arachin 4b ~ The Tumtum, the Androgyne, and the Fluidity of Gender." Talmudology. June 20, 2019. https://www.talmudology.com/jeremybrownmdgmailcom/2019/6/17/arachin-4b-the-tumtum-the-androgyne-and-the-invention-of-gender?rq=tumtum 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  6. ^ Elliot N. Dorff. "Modern Conservative Judaism: Evolving Thought and Practice." Lincoln: University of Nebraska, 2018. https://books.google.com/books?id=vi9ZDwAAQBAJ&pg=PT237&dq=%22tumtum%22+jewish+nonbinary&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjU1fXhtp7sAhUQCKwKHa_nDSMQ6AEwAXoECAcQAg#v=onepage&q=%22tumtum%22%20jewish%20nonbinary&f=false
  7. ^ a b Rabbi Elliot Kukla, "For centuries, Jewish tradition has recognized trans people." Forward. October 26, 2018. https://forward.com/opinion/412749/for-centuries-jewish-tradition-has-recognized-trans-people/ 13 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  8. ^ Robbie Medwed. "More Than Just Male and Female: The Six Genders in Classical Judaism." Sojourn (blog). June 01, 2015. Retrieved July 14, 2015. https://web.archive.org/web/20150714011440/http://www.sojourngsd.org/blog/sixgenders
  9. ^ a b "Avodat Kochavim - Chapter Twelve". Chabad.org. 26 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2020. 
  10. ^ Kulp, Dr. Joshua. "Zavim, Chapter 2, Mishnah 1". 22 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2020. 
  11. ^ "Gender Census 2019 - The Worldwide tl;dr." Gender Census (blog). March 31, 2019. Retrieved July 7, 2020. https://gendercensus.com/post/183843963445/gender-census-2019-the-worldwide-tldrArchive: https://web.archive.org/web/20200118084451/

Okumalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Rabbi Elliot Kukla. "A Created Being of Its Own: Toward a Jewish Liberation Theology for Men, Women and Everyone Else." 2006. TransTorah. [1] 8 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.