Ternate dili

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ternate dili
Ana dili olanlar Endonezya
Bölge North Maluku (Ternate, Hiri, Kayoa, Bacan adaları, Halmahera)
Konuşan sayısı
42,000[1]
Dil ailesi
Batı Papua dilleri
  • Kuzey Halmahera dilleri
    • Ternate–Tidore
      • Ternate dili
Yazı sistemi Latin alfabesi (Rumi)
Tarihsel olarak Arap alfabesi (Jawi alfabesi)
Dil kodları
ISO 639-3 tft
Glottolog tern1247[2]
Southeast Asia location map.svg

Ternate veya Ternatese (bahasa Ternate, bahasa Tarnate [Not 1]) Doğu Endonezya'nın bir Kuzey Halmahera dilidir. Ternate Adası'nda ve Halmahera, Hiri, Kayoa ve Bacan Adaları dâhil olmak üzere Kuzey Maluku'daki bazı komşu bölgelerde konuşulmaktadır. Tarihsel olarak, baharat ticaretindeki rolüyle ünlü Ternate Sultanlığı'nın dilidir. Bir Kuzey Halmahera dili, Endonezya'nın Avustronezya dil ailesine ait çoğu dilinden farklıdır.[4]

Bu dil, büyük ölçüde etkilemiş olduğu yerel Malayca kökenli bir kreol olan Ternate Malaycasıyla karıştırılmamalıdır. Ternate dili, özellikle kırsal alanlarda etnik Ternateanların ana dili olarak konuşulurken, Ternate Malay ise özellikle adanın kentsel kesimindeki etnik gruplar arasında konuşulur ve ticari iletişim aracı olarak kullanılır.[5] Yakın zamanlarda Ternate dilinden Malaycaya doğru bir dil değişimi olmuştur.[6]

Dil, Malaycanın yerel varyantı olan ve Manado Malaycası gibi Malaycanın diğer Doğu Endonezya dallarına yol açan Kuzey Malakan Malaycası için sözcüksel ve dilbilgisel bir kaynak olmuştur.[7] [8]

Yazılı kayıtlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ternate ve Tidore dilleri, bölgenin Avrupa'yla temasından önce edebi gelenekler kurmuş olan Papua dilleri oldukları için dikkate değerdir.[9] [10] Ternate dili, 15. yüzyıldan beri Arap alfabesi ile yazılmıştır. Latin alfabesi ise modern yazımda kullanılır.[11] [12] Hıristiyan misyonerlerin geldiği zamana kadar yazıya geçirilmemiş olan Kuzey Halmahera Bölgesi'nin diğer dilleri, Ternate dilinden önemli ölçüde sözcük almıştır.[13]

Ternate, Kuzey Halmahera dil ailesinin bir üyesidir.[14]Güney komşu adaya özgü olan Tidore dili ile yakından ilişkilidir.[15] Ternate ve Tidore dilleri arasındaki ayrım, dilsel farklılıklardan ziyade sosyo-politik faktörlere dayanıyor gibi görünmektedir.[16][17]Birçok yazar, bunları ayrı diller olarak tanımlamış olsa da[18] bazı sınıflandırmalar onları toplu olarak "Ternate" veya "Ternate-Tidore" olarak adlandırılan tek bir dilin lehçeleri olarak tanımlar.[19][20][21]

Fonoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Ternate dili, diğer Kuzey Halmahera dilleri gibi tonal bir dil değildir.

Ünsüzler[değiştir | kaynağı değiştir]

Üçlü ünsüz ses birimleri
Dudaksılünsüz Dişyuvasıl ünsüz Palato-alveolar damaksalünsüz Artdamaksılünsüz gırtlaksılünsüz
Nazal m n ɲ ŋ
Patlayıcı / yarı kapantılı ünsüz sessiz p t k
sesli b d ɡ
Sürtünmeliünsüz sessiz f s
yaklaşıkünsüz merkezi w j h
yanal l
Kanat ünsüz ɾ

Sesli harfler[değiştir | kaynağı değiştir]

Üçlü sesli ses birimleri
İnce Düz Kalın
Yüksek i u
Orta e o
Düşük a

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Şablon:E14
  2. ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "Ternate". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
  3. ^ Litamahuputty, Betty (2012). "A description of Ternate Malay". Wacana (İngilizce). 14 (2): 335. 
  4. ^ "Ternate - A language of Indonesia (Maluku)". Ethnologue: Languages of the World. 16th. SIL International. 2009. 1 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  5. ^ "Description of Ternate Malay". Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, Jakarta station. 10 Mart 2007. 10 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  6. ^ Mahdi Ahmad (13 Ağustos 2016). "Pemertahanan bahasa Ternate pada masyarakat multilingual". Prasasti: Conference Series (Endonezyaca): 466-473. doi:10.20961/pras.v0i0.1574.  Bilinmeyen parametre |doikırık= görmezden gelindi (yardım)
  7. ^ "Introduction" (PDF). F.S.A. de Clercq's Ternate: The Residency and its Sultanate. Smithsonian Institution Libraries digital (İngilizce). Smithsonian Institution Libraries. 1999. s. 7.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  8. ^ "Orientation in the Spice Islands" (PDF), Papers from the Tenth Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society, Arizona State University, Program for Southeast Asian Studies, 2002, s. 21  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  9. ^ "The coming of Islam and Moluccan-Malay culture to New Guinea c.1500–1920". Indonesia and the Malay World (İngilizce). 38 (110): 109–134. 2010. doi:10.1080/13639811003665454.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  10. ^ "From mantra to mataráa: Opacity and transparency in the language of Tobelo magic and medicine (Halmahera Island, Indonesia)". Social Science & Medicine (İngilizce). 27 (5): 430. 1988. doi:10.1016/0277-9536(88)90365-6. PMID 3067356.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  11. ^ Frederik Sigismund Alexander de Clercq (1890). Bijdragen tot de kennis der residentie Ternate (in Dutch). E.J. Brill. p. 193.
  12. ^ A Descriptive Study of the Language of Ternate, the Northern Moluccas, Indonesia (İngilizce). University of Pittsburgh. 2001.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  13. ^ Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More than 400 Languages (İngilizce). Bloomsbury Publishing. 2015. s. 620. ISBN 978-1-4081-0214-5.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  14. ^ Lewis, M. Paul (2009). "Ternate - A language of Indonesia (Maluku)". Ethnologue: Languages of the World (16th bas.). SIL International. 1 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  15. ^ Enfield, Nick; Comrie, Bernard, (Ed.) (2015). Languages of Mainland Southeast Asia: The State of the Art. Walter de Gruyter. s. 269. ISBN 9781501501685. 
  16. ^ Bowden, John, Emic and Etic Classifications of Languages in the North Maluku Region (PDF), 2019-10-20 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi, erişim tarihi: 2022-08-01 – Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology vasıtasıyla 
  17. ^ Bowden, John, Emic and Etic Classifications of Languages in the North Maluku Region (PDF), 2019-10-20 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi, erişim tarihi: 2022-08-01 – Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology vasıtasıyla 
  18. ^ Bowden, John (2005). "Language Contact and Metatypic Restructuring in the Directional System of North Maluku Malay" (PDF). Concentric: Studies in Linguistics. 31 (2): 139. 
  19. ^ "Ternate - Peta Bahasa" (Endonezyaca). 
  20. ^ "Ternate - Peta Bahasa" (Endonezyaca). 
  21. ^ Palmer, Bill (2017). The Languages and Linguistics of the New Guinea Area: A Comprehensive Guide. Walter de Gruyter. s. 577. ISBN 9783110295252. 


Kaynak hatası: <ref> "Not" adında grup ana etiketi bulunuyor, ancak <references group="Not"/> etiketinin karşılığı bulunamadı (Bkz: Kaynak gösterme)