Termogenez

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Termogenez canlıda ısı üretimi işlemi. Bütün sıcak kanlı hayvanlar ve birkaç termojenik bitkide  bulunur. Arceuthobium americanum adlı organizma tohumlarını patlama şeklinde termogenez yolu ile dağıtır.[1]

Çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Egzersiz ile ilişkili termogenez
  • Egzersiz ile alakasız termogenez; uyuma, yeme veya spor benzeri egzersizler hariç harcanan enerji [2]
  • Diyet-tetikli termogenez

Titreme[değiştir | kaynağı değiştir]

Vücut ısısını yükseltmenin bir yoluda titremedir. ATP kimyasal enerjisinin kinetik enerjiye dönüşmesiyle ısı üretimi sağlanmış olur. 

Titremesiz[değiştir | kaynağı değiştir]

Kahverengi adipoz dokusunda thermojeninin aktivasyon şelalesi

Titretmesiz termogenez Kahverengi adipoz dokuda (kahverengi yağ) gerçekleşir.[3] Kahverengi adipoz doku nadir bir eşlenme bozucu proteine (termojenine-eşelenme bozucu protein 1 olarak da bilinir) sahiptir. Termojenin mitokondrinin hidrojen iyonu dengesini hidrojen transferi ile bozması ile proton itici güç yok olur ve ATP üretilmez, geçişten gelen enerji ısı olarak dağılır.[4]

Düzenlenmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Titretmesiz termogenez tiroid hormonu ve sempatik sinir sistemi tarafından düzenlenir. Bazı hormonlar, epinefrin ve leptin gibi, sempatik sinir sistemini uyararak termogenezi sağlayabilir. Yemek yedikten sonra yükselen insülin seviyesi, diyet- tetetikli termogegenezden sorumludur. Progesteron da vücut sıcaklığını yükseltme yeteneğine sahiptir. 

Ayrıca bkz.[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Termoregülasyon
  • Koşu bandı masası
  • Wim Hof
  • Buz banyosu

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Rolena A.J. deBruyn, Mark Paetkau, Kelly A. Ross, David V. Godfrey & Cynthia Ross Friedman. (2015). Thermogenesis-triggered seed dispersal in dwarf mistletoe.
  2. ^ Levine, JA (December 2002). "Non-exercise activity thermogenesis (NEAT)". Best practice & research. Clinical endocrinology & metabolism. 16 (4), s. 679-702. PMID 12468415. 
  3. ^ Stuart Ira Fox. Human Physiology. Twelfth Edition. McGraw Hill. 2011. p. 667.
  4. ^ Cannon, B.; Nedergaard, J. (2004). "Brown Adipose Tissue: Function and Physiological Significance". Physiol. Rev. 84 (1), s. 277–359. doi:10.1152/physrev.00015.2003. PMID 14715917.