Talat Tekin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Talat Tekin (d. 16 Temmuz 1927, Tavşancıl, Gebze ; ö. 28 Kasım 2015, Bodrum), Türk dilbilimci, Türk edebiyatına önemli katkıları olan araştırmacı ve yazar.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Tavşancıl-Dilovası'nda doğdu. Tavşancıl İlkokulu'nu, Üsküdar Paşakapısı Ortaokulu'nu, Haydarpaşa Lisesi'ni (1945) bitirdi. Yüksek öğrenimini Yüksek Öğretmen Okulu öğrencisi olarak İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde tamamladı (1951). İzmir, Trabzon ve Bitlis liselerinde öğretmenlik yaptı. 1957'de öğretmenlikten istifa etti; Türk Dil Kurumu'nda gramer uzmanı olarak çalışmaya başladı. 1961'de ABD'ye gitti. California Üniversitesi'nde "Orhon Yazıtları" üzerine doktorasını verdi (1965). Kaliforniya ve İndiana üniversitelerinde Türk Dili ve Edebiyatı okutmanı ve profesörü olarak çalıştı (1961-1972). 1972'de Türkiye'ye döndü ve Hacettepe Üniversitesi'ne girdi. 1976'da Türk dili profesörü oldu. 1994'te emekliye ayrıldıktan sonra İstanbul'da Yeditepe Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanlığında bulundu. Talat Tekin Türk Dilleri konusunda 'lehçe' veya 'şive' terimlerini değil 'dil' terimini tercih etmiştir.

Türk ve dünya Türkoloji dergilerinde Türkçe ve İngilizce ilmî makaleleri yayınlandı. Talât Tekin şiir de yazmıştır.

Gözetiminde hem Türk dili hem de Türk dil bilimi alanında doktora çalışmaları hazırlanmıştır. Doğrudan yetiştirdiği öğrencilerin yanı sıra makaleleri ve kitaplarıyla bütün Türkoloji öğrencilerinin hocası olmuş, A Grammar of Orkhon Turkic ile de Türkiye dışında en çok tanınan, okunan Türk dilci olmuştur.[1]

28 Kasım 2015 tarihinde Bodrum'da hayatını kaybeden ünlü dilbilimci profesör aynı yerde toprağa verilmiştir.[1][2] Kızı tanınmıș Türk rock şarkıcısı Özlem Tekin'dir.

Yayımlanmış bazı kitapları[değiştir | kaynağı değiştir]

Prof. Dr. Mehmet Talât TEKİN’in yayımlanmış bazı kitapları şunlardır:[1]

  1. A Grammar of Orkhon Turkic, Indiana University Publications, Uralic and Altaic Series, Volume No. 69, Bloomington 1968. 419 s.
  2. Ana Türkçede Aslî Uzun Ünlüler, Hacettepe Üniversitesi yayınları, Seri B, No 15, Ankara 1975. 278 s.
  3. Tuna Bulgarları ve Dilleri, TDK: 530, Ankara 1987. 70 s. + 12°.
  4. Orhon Yazıtları, TDK: 540, Ankara 1988. 200 s. + tıpkıbasımlar ve tablolar. [Yeni baskıları: 2006 ve sonrası]
  5. Volga Bulgar Kitabeleri ve Volga Bulgarcası, TDK: 531, Ankara 1988. 212 s. + 91 resim.
  6. XI. Yüzyıl Türk Şiiri. Divanü Lugati’t-Türk’teki Manzum Parçalar, TDK: 541, Ankara 1989. XI+272 s.
  7. Irk Bitig (The Book of Omens), Wiesbaden 1993, 133 s. [Türkçesi: Irk Bitig. Eski Uygurca Fal Kitabı, Ankara 2004, 127 s.]
  8. Hunların Dili, Doruk Yayınevi. 33, Ankara 1993. 59 s.
  9. Japonca ve Altay Dilleri, Doruk Yayınevi. 34, Ankara 1993. 95 s.
  10. Tunyukuk Yazıtı, Ankara 1994, 74 s. (4 levha ile).
  11. Türk Dillerinde Birincil Uzun Ünlüler, Ankara 1995, 192 s.
  12. Türkmence-Türkçe Sözlük, Ankara 1995, 728 s. [M. Ölmez, E. Ceylan, Z. Ölmez, S. Eker ile birlikte].
  13. Orhon Yazıtları. Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk, İstanbul 1995, 128 s. [2. baskı 1998; 3. baskı 2003, runik harfli metinle birlikte 152 s.]
  14. Tarih Boyunca Türkçenin Yazımı, Ankara 1997, 136 s.
  15. Türkoloji Eleştirileri, genişletilmiş 2. baskı, Ankara 1997, 408 s.
  16. Türk Dilleri -Giriş-,İstanbul 1999, 200 s. [M. Ölmez ile birlikte; 2. baskı 2003].
  17. Orhon Türkçesi Grameri, Ankara 2000, 272 s. [2. ve 3. baskıları 2003; yeni baskısı TDK yayınları arasında, 2016].
  18. Makaleler. 1. Altayistik, yay. haz. E. Yılmaz, N. Demir, Ankara 2003, XVI+384 s.
  19. Makaleler II. Tarihi Türk Yazı Dilleri, yay. haz. E. Yılmaz, N. Demir, Ankara 2004, X+626 s.
  20. Makaleler. 3. Çağdaş Türk Dilleri, yay. haz. E. Yılmaz, N. Demir, Ankara 2005, 560 s.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]