Tagetes erecta

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Tagetes erecta
French Marigold -- October Birthday Flower -- Tagetes patula.jpg
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Bölüm: Tracheophyta
Klad: Angiosperms
Klad: Eudicots
Takım: Asterales
Familya: Asteraceae
Cins: Tagetes
Tür: T. erecta
İkili adlandırma
Tagetes erecta
L., Sp. Pl.: 887 (1753).

Tagetes erecta (Fransız kadife çiçeği),[1] [2], Meksika ve Guatemala' ya özgü papatya ailesindeki çiçekli bir bitki türüdür[3] ve diğer birçok ülkede doğallaştırılmış nufusları vardır. Sarı ve turuncunun parlak tonlarında binlerce farklı çeşidi ile kolayca yetiştirilen bir yatak bitkisi olarak yaygın olarak yetiştirilmektedir.

Fiziksel özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Tagetes erecta yıllıktır, bazen 0.5 metre (1.64 ayak) 0.3 metre (1,64 ayak) boyunda geniş. Bazı iklimlerde temmuzdan ekime kadar çiçek açar. Orta Meksika'nın dağlık bölgelerindeki doğal yaşam alanında, Eylül ayından itibaren dondurucu soğuklara kadar çiçek açar. Akenler olgunlaşır ve çiçeklenme başlangıcından sonraki iki hafta içinde dökülür. Kafalar çoğunlukla hermafrodit (hem erkek hem de dişi organlara sahip) çiçekler içerir ve esas olarak vahşi doğadaki böcekler, ayrıca tachinid sinekler ve diğer böcekler tarafından tozlaştrılır.

Tüm kadife çiçeği türlerinin yapraklarında yağ bezleri bulunur. Yağı keskin kokuludur.[4] İyi drenaja sahip olmaları koşuluyla hem kumlu hem de killi topraklarda yetişebilir. Güneş ışığında büyümeyi gerektirir. -1°C 'e kadar soğuğa iyi dayanır; oradan dona karşı hassastır ve gölgede gelişmez.

Fransız kadife çiçeği Tagetes patula, muhtemelen melez bir çeşittir. Ukrayna. George Chernilevsky tarafından çekildi

Yetiştirme[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu bitki, yaz aylarında sarı, turuncu ve kahverengi tonlarında kadife dokulu, parlak renkli çiçekleri ile değerlidir. Akrabası Meksika kadife çiçeğinden (Tagetes erecta) daha kısadır ve daha yaygın bir alışkanlığı vardır. Bu nedenle açık sınırda kenar bitkisi olarak daha uygundur.[5]

Bitki, birçok sebze mahsulü için refakatçi ekim bitkiisi olarak de kullanılır. Kök salgılarının topraktaki yuvarlak solucanları öldürdüğüne inanılır ve domateslerin üzerindeki beyaz sinekler gibi zararlı böcekleri uzaklaştırdığı söylenir.[6]

Çeşitler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kraliyet Bahçıvanlık Derneği'nin Bahçe Başarı Ödülü'nü kazanan aşağıda bir kısmı yazılı yüzlerce çeşit geliştirilmiştir:- [7]

  • 'Bonanza Flame'[8]
  • Bonanza Series[9]
  • 'Dainty Marietta'[10]
  • 'Disco Orange'[11]
  • 'Disco Yellow'[12]
  • 'Fireball'[13]
  • 'Hero Orange'[14]
  • 'Honeycomb'[15]
  • 'Queen Sophia'[16]
  • 'Safari Mixture'[17]
  • 'Safari Scarlet'[18]
  • 'Safari Tangerine'[19]
  • 'Tiger Eyes'[20]
  • 'Yellow Jacket'[21]
  • 'Zenith Golden Yellow'[22]
  • 'Zenith Lemon Yellow'[23]
  • 'Zenith Yellow'[24]


Diğer kullanımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Tıbbi[değiştir | kaynağı değiştir]

Tıbbi olarak birçok kültür, kurutulmuş yapraklardan veya çiçeklerden gelen infüzyonları kullanır. [4] Araştırmalar ayrıca, T. patula esansiyel yağının tahtakurularına karşı kalıcı pestisit olarak kullanılabilme özelliğine sahip olduğunu gösterir.[25]

Uçucu yağ, kandidiyaz [26] ve bitkilerde mantar enfeksiyonlarının tedavisi dahil olmak üzere antifungal aktivite için araştırılmaktadır.[27] [28]

Mutfakla ilgili[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurutulmuş ve öğütülmüş çiçek yaprakları, keskinlikleri ve altın renginden ve Batı'nın Imereti eyaletinde özellikle popülerliklerinden dolayı imeruli shaphrani (= 'Imeretian Safranı') olarak bilindikleri Kafkasya'daki Gürcistan Cumhuriyeti'nde popüler bir baharat oluştururlar.

Kurutulmuş ve öğütülmüş çiçek yaprakları, keskin kokuları ve altın renginden ve Batı'nın Imereti eyaletinde özellikle popülerliklerinden dolayı imeruli shaphrani (= 'Imeret Safranı') olarak bilindikleri Kafkasya'daki Gürcistan Cumhuriyeti'nde popüler bir baharat oluştururlar. Baharat, özellikle tarçın ve karanfil aromalarıyla uyumlu olduğu düşünülen Gürcü mutfağına eşsiz, oldukça topraksı bir lezzet katar.

Aynı zamanda, Gürcü mutfağı için garam masala'nın Kuzey Hindistan mutfağı için ne anlama geldiği, Gürcistan'ın Mughlai mutfağının unsurlarını paylaştığı khmeli suneli baharat karışımının hemen hemen temel bir bileşenidir.[29]

Boyama[değiştir | kaynağı değiştir]

Tagetes erecta çiçekleri, yumurta sarısına altın rengi vermek için kümes hayvanı yemine eklemek için yıllık olarak yetiştirilir ve hasat edilir.

Çiçekler ayrıca insan gıdalarını renklendirmek için de kullanılabilir.[4] Hayvan bazlı tekstilleri (yün, ipek) mordan olmadan renklendirmek için altın sarısı bir boya kullanılır ancak pamuklu ve sentetik tekstiller için bir mordan gerekir. [4]

Koku[değiştir | kaynağı değiştir]

Bitkinin tamamı çiçekteyken hasat edilir ve uçucu yağı için damıtılır. Yağı parfümeride kullanılır. 'Attar genda' parfümü üretmek için sandal ağacı yağı ile harmanlanmıştır. 2,500 kg (5,500 lb) çiçek ve 25,000 kg (55,000 lb) ot veren bitkinin 1 hektarından (2,5 akre) yaklaşık 35 kg (77 lb) yağ çıkarılabilir.

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Tagetes patula". Natural Resources Conservation Service PLANTS Database. USDA. 
  2. ^ BSBI List 2007 (xls). Botanical Society of Britain and Ireland. 2015-06-26 tarihinde kaynağından (xls) arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-10-17. 
  3. ^ "Rydberg, Per Axel 1913. in Britton, Nathaniel Lord, North American Flora 34: 154-155". 18 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2021. 
  4. ^ a b c d Soule, J. A. 1993.
  5. ^ Brickell, Christopher, (Ed.) (2008). The Royal Horticultural Society A-Z Encyclopedia of Garden Plants. United Kingdom: Dorling Kindersley. s. 1021. ISBN 9781405332965. 
  6. ^ Sustainable Gardening Australia, Companion Planting retrieved on 8 June 2009
  7. ^ "AGM Plants - Ornamental" (PDF). Royal Horticultural Society. July 2017. s. 100. 5 Ocak 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  8. ^ "Tagetes patula 'Bonanza Flame' (Bonanza Series)". RHS. 18 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021. 
  9. ^ "Tagetes patula Bonanza Series". RHS. 18 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021. 
  10. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Dainty Marietta'". 15 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  11. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Disco Orange'". 1 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  12. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Disco Yellow'". 2 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  13. ^ "Tagetes patula 'Fireball'". RHS. 18 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021. 
  14. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Hero Orange'". 2 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  15. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Honeycomb'". 2 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  16. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Queen Sophia'". 2 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  17. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Safari Mixture'". 2 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  18. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Safari Scarlet'". 2 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  19. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Safari Tangerine'". 2 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  20. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Tiger Eyes'". 2 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  21. ^ "RHS Plantfinder - Tagetes patula 'Yellow Jacket'". 2 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  22. ^ "Tagetes 'Zenith Golden Yellow' (Zenith Series)". RHS. 18 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021. 
  23. ^ "Tagetes 'Zenith Lemon Yellow' (Zenith Series)". RHS. 23 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021. 
  24. ^ "Tagetes patula 'Zenith Yellow' (Zenith Series)". RHS. 18 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021. 
  25. ^ Politi (2016). "Insecticidal activity of an essential oil of Tagetes patula L. (Asteraceae) on common bed bug Cimex lectularius L. And molecular docking of major compounds at the catalytic site of ClAChE1". Parasitology Research. 116 (1): 415-424. doi:10.1007/s00436-016-5305-x. PMID 27838836. 
  26. ^ B. K. Dutta (March 2007). "Anticandidial activity of some essential oils of a mega biodiversity hotspot in India". Mycoses. 50 (2): 121-124. doi:10.1111/j.1439-0507.2006.01332.x. PMID 17305775. 
  27. ^ "Antifungal activity of Tagetes patula extracts on some phytopathogenic fungi: ultrastructural evidence on Pythium ultimum". Microbiol. Res. 159 (3): 295-304. 2004. doi:10.1016/j.micres.2004.06.001. PMID 15462529. 
  28. ^ C. Romagnoli (April 2005). "Chemical characterization and antifungal activity of essential oil of capitula from wild Indian Tagetes patula L". Protoplasma. 225 (1–2): 57-65. doi:10.1007/s00709-005-0084-8. PMID 15868213. 
  29. ^ Goldstein D. 1993 "The Georgian Feast" HarperCollins

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]