TRACECA

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
TRACECA
Kuruluş 1993
Tür Ekonomik iş birliği organizasyonu
Konum
Üyeler 14 üye ülke ve 28 AB üyesi ülke
Genel sekreter Mircea Ciopraga
Resmî site

TRACECA ya da Avrupa-Kafkasya-Asya Taşımacılık Koridoru (akronimTransport Corridor Europe-Caucasus-Asia); Karadeniz, Kafkasya ve Orta Asya’da uluslararası ulaştırmayı geliştirmeyi ve siyasi-ekonomik ilerlemeyi hedefleyen, devletler arası bir program.[1] Kısaca İpek Yolu'nun yeniden canlandırılması amacıyla Orta Asya cumhuriyetlerini Kafkasya üzerinden Avrupa’ya bağlamayı hedefleyen ağırlıklı olarak demiryolu olmak üzere tüm ulaşım sistemlerini kapsayan bir Doğu – Batı koridoru olarak da tanımlanabilir.[2][3]

Örgütün, ilk olarak Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilen Daimi Sekreterliği Azerbaycan'ın başkenti Bakü şehrinde bulunmaktadır. Ayrıca Odessa'da bir bölgesel ofisi bulunmaktadır. 2009 yılından bu yana, organizasyon tümüyle üye devletler tarafından finanse edilmektedir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Yer altı ve yer üstü kaynakları bakımından oldukça zengin olan bölge ülkelerinin kaynaklarının küresel pazarlara, özellikle de Batıya ulaştırılmasında güçlüklerle karşılaşılmıştır. Zengin yeraltı ve yerüstü kaynakları, bölgenin büyük bir pazar olması, TRACECA rotasının AB ile Asya ve Uzak Doğu ülkeleri arasında bağlantı oluşturması gibi nedenler, özellikle AB’nin ilgisini bölgeye çekmiştir. AB, Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra, bağımsızlığını kazanan bölge ülkeleriyle 1991'den beri ticari ve ekonomik ilişkilerini geliştirmek girişimlerde bulunmuştur. Bu amaçla Orta Asya ve Kafkasya bölgelerine yönelik yardım ve yatırım programları geliştirmiştir. Bunlardan en önemlisi 1991 yılından beri yürütülmekte olan TACIS Programı’dır. Bu proje ile, bölgenin piyasa ekonomisi ve global pazarlarla entegrasyonu hedeflemiştir.[4]

AB’nin bölgeyle ticari ilişkilerini geliştirmesi için, coğrafi uzaklık ve bölge ülkelerinin ulaşım altyapılarının yetersizliği sorununu gündeme getirmiştir. Bu sebeple Avrupa Birliği, TACIS Programı çerçevesinde TRACECA programını geliştirmiştir.

Programın temeli, 8 TRACECA ülkesinin (Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan) ticaret ve ulaştırma bakanlarının Avrupa Birliği yetkilileriyle Brüksel'de katıldıkları bir konferansta, 1993 yılının Mayıs ayında atılmıştır. Avrupa Birliği tarafından, zengin kaynaklara sahip Orta Asya cumhuriyetlerini, Kafkasya üzerinden, ağırlıklı olarak demiryolu ile Avrupa’ya bağlamayı hedefleyen ve tüm ulaşım sistemlerini kapsayan[5] Doğu-Batı arasında bir koridor olarak düşünülmüştür.TRACECA'nın temel amaç ve çerçevesi, 2004 yılındaki Bakü İnisiyatifinde,[6] ve sonrasında 2006 yılında bakanlar düzeyinde Sofya'da yapılan konferansta belirlenmiştir

8 Eylül 1998 tarihinde, Türkiye, Ukrayna, Moldova, Romanya ve Bulgaristan’ın da katılımıyla toplam 12 ülkenin Devlet ve Hükümet Başkanları tarafından, Avrupa-Kafkasya-Asya Ulaşım Koridorunun Geliştirilmesi İçin Çok-Taraflı Temel Anlaşma imzalanmıştır.Bu anlaşma TRACECA Programı’nın uygulanmasına temel teşkil etmektedir.[7]

Temel amaçlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgede yeni istihdam olanakları yaratmak ve ekonomik büyümeyi sağlamak amacıyla, programa dahil ülkeler arasında ticaretin geliştirilmesi ön sıralarda yer almaktadır. Buna ek olarak aşağıda belirtilen amaçlar belirlenmiştir:[8]

  • Uluslararası ulaştırma koridoru TRACECA’nın Trans-Avrupa Ağlarına (TENs) bağlanması;
  • Ticaret ve ulaştırma sistemlerinin gelişimi sağlayan faktörlerin tanımlanması;
  • TRACECA projeleri ve özel yatırımcı kredilerinin desteklenmesi;
  • Uluslararası yol, hava ve demiryolu ve ulaştırma pazarlarına erişimin kolaylaştırılması;
  • Malların, yolcuların ve doğal kaynakların (petrol ve doğal gaz) dolaşımının teşvik edilmesi;
  • Trafik emniyetinin, malların güvenliğinin ve çevresel korumanın garanti altına alınması;
  • Çeşitli ulaştırma modları (karayolu, denizyolu, havayolu) arasında eşit rekabet kuralların oluşturulması.

Projeye dahil ülkeler[değiştir | kaynağı değiştir]

  AB ülkeleri
  TRACECA'ya dahil ülkeler
  TRACECA anlaşmasını imzalamış fakat henüz dahil olmayan ülkeler

Projeye dahil ülkeler aşağıda listelenmiştir:[2]

İran 2009 yılında organizasyona dahil olmak için resmi başvuru yaptı.[9] Ancak Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliğinin İran'a yönelik amborgoları yüzünden, İran'ın projelere katılımı konusunda sıkıntılar yaşanmaktadır.

Sekreterya[değiştir | kaynağı değiştir]

Daimi Sekretaryanın başında, icra makamı olarak Genel Sekreter görev yapmaktadır.

Genel Sekreter Görev tarihi Ülkesi Ref
1 Zviad Kvatçantiradze 2000–2002  Gürcistan [10]
2 Abdürreşid Tagirov 2002–2003  Özbekistan
3 Ludmila Trenkova 2003–2006  Bulgaristan
4 Rustan Yenalinov 2006–2009  Kazakistan
5 Cantoro Satıbaldiyev 2009–2011  Kırgızistan
6 Eduard Biriucov 2011–2014  Moldova
7 Mircea Ciopraga 2015–  Romanya [11]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Avrupa Kafkasya Asya Ulaştırma Koridoru (TRACECA)". 23 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Bilinmeyen parametre |erişim= görmezden gelindi (yardım)
  2. ^ a b "TRACECA Member Countries", Traceca.org, accessed 30 January 2017
  3. ^ Süleyman ŞENSOY. "Demirden İpek Yolu: Traceca Projesi". 12 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Bilinmeyen parametre |erişim= görmezden gelindi (yardım)
  4. ^ Serap Ovalı. "TRACECA PROJESİ VE TÜRKİYE". 27 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Bilinmeyen parametre |erişim= görmezden gelindi (yardım)
  5. ^ Dekanozishvili, Mariam "The EU in the South Caucasus:By What Means, to What End?", Georgian Foundation for Strategic and International Studies, January 2004, accessed 30 January 2017
  6. ^ Henderson, Karen; Weaver, Carol (2010). The Black Sea region and EU policy: the challenge of divergent agendas. Ashgate Publishing. ss. 143–145. ISBN 978-1-4094-1201-4. 
  7. ^ Uta Lojistik. "BİR BAKIŞTA: TRACECA". 27 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Bilinmeyen parametre |erişim= görmezden gelindi (yardım)
  8. ^ Deniz Servantie. "TRACECA PROJESİ: YENİ İPEK YOLU" (PDF). 9 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.  Bilinmeyen parametre |erişim= görmezden gelindi (yardım)
  9. ^ "Iran joins TRACECA", UPI.com, 28 September 2009, accessed 30 January 2017
  10. ^ "Former TRACECA Secretaries General", Traceca.org, accessed 30 January 2017
  11. ^ "Mircea Ciopraga elected as TRACECA Secretary General for two-term period", abc.az, 2 February 2015, accessed 30 January 2017