TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, dünyada ve Türkiye'de insan haklarına saygı ve bu konudaki gelişmeleri izlemek suretiyle uygulamaların bu gelişmelere uyumunu sağlamak ve başvuruları incelemek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kurulan komisyondur.[1] Komisyonunun kuruluş, görev, yetki, çalışma usul ve esaslarını düzenleyen 3686 sayılı Komisyon Kanunu 5 Aralık 1990 tarihinde kabul edilmiştir.

Görevleri[değiştir | kaynağı değiştir]

3686 sayılı Komisyon Kanunu'nun 4. maddesine göre Komisyon'un görevleri şunlardır:

  • Uluslararası alanda genel kabul gören insan hakları konusundaki gelişmeleri izlemek.
  • Türkiye'nin insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla T.C. Anayasası ve diğer milli mevzuat ve uygulamalar arasında uyum sağlamak amacıyla yapılması gereken değişiklikleri tespit etmek ve bu amaçla yasal düzenlemeler önermek.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca havale edilen kanun tasarı ve teklifleriyle, kanun hükmünde kararnameleri görüşmek, Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonlarının gündemindeki konular hakkında, istem üzerine görüş ve öneri bildirmek,
  • Türkiye'nin insan hakları uygulamalarının, taraf olduğu uluslararası anlaşmalara, anayasa ve kanunlara uygunluğunu incelemek ve bu amaçla, araştırmalar yapmak, bu konularda iyileştirmeler, çözümler önermek.
  • İnsan haklarının ihlale uğradığına dair iddialar ile ilgili başvuruları incelemek ve gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmek.
  • Gerektiğinde dış ülkelerdeki insan hakları ihlallerini incelemek ve bu ihlalleri o ülke parlamenterlerinin dikkatlerine doğrudan veya mevcut parlamenter forumlar aracılığıyla sunmak.
  • Her yıl yapılan çalışmaları, elde edilen sonuçları, yurtiçi ve dışında insan haklarına saygı ve uygulamaları kapsayan bir rapor hazırlamak

Komisyonun 23. Yasama Dönemi üyeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Adı ve soyadı Komisyon görevi Partisi Seçim çevresi
Mehmet Zafer Üskül Başkan Adalet ve Kalkınma Partisi Mersin
Ahmet Gökhan Sarıçam Başkanvekili Adalet ve Kalkınma Partisi Kırklareli
Mehmet Ekici Başkanvekili Milliyetçi Hareket Partisi Yozgat
Abdurrahman Kurt Sözcü Adalet ve Kalkınma Partisi Diyarbakır
Ayşe Jale Ağırbaş Kâtip Demokratik Sol Parti İstanbul
Ahmet Koca Üye Adalet ve Kalkınma Partisi Afyonkarahisar
Kazim Ataoğlu Üye Adalet ve Kalkınma Partisi Bingöl
Mehmet Emin Tutan Üye Adalet ve Kalkınma Partisi Bursa
Murat Yıldırım Üye Adalet ve Kalkınma Partisi Çorum
Mithat Ekici Üye Adalet ve Kalkınma Partisi Denizli
Mustafa Ataş Üye Adalet ve Kalkınma Partisi İstanbul
Erdal Kalkan Üye Adalet ve Kalkınma Partisi İzmir
Fatih Arıkan Üye Adalet ve Kalkınma Partisi Kahramanmaraş
Edibe Sözen Üye Adalet ve Kalkınma Partisi İstanbul
Kerim Özkul Üye Adalet ve Kalkınma Partisi Konya
Cemal Yılmaz Demir Üye Adalet ve Kalkınma Partisi Samsun
Ali Rıza Ertemür Üye Cumhuriyet Halk Partisi Denizli
Çetin Soysal Üye Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul
Ahmet Ersin Üye Cumhuriyet Halk Partisi İzmir
Malik Ecder Özdemir Üye Cumhuriyet Halk Partisi Sivas
Akın Birdal Üye Demokratik Toplum Partisi Diyarbakır
Şenol Bal Üye Milliyetçi Hareket Partisi İzmir
Gürcan Dağdaş Üye Milliyetçi Hareket Partisi Kars
Kaynak: TBMM [2]

Komisyonun 24. yasama dönemi üyeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Komisyon görevi Adı ve soyadı Partisi Seçim çevresi
Başkan Ayhan Sefer Üstün AK Parti Sakarya
Başkanvekili Mehmet Naci Bostancı AK Parti Amasya
Başkanvekili Mustafa Sezgin Tanrıkulu CHP İstanbul
Sözcü Yalçın Akdoğan AK Parti Ankara
Katip Yusuf Halaçoğlu MHP Kayseri
Üye Mehmet Kerim Yıldız AK Parti Ağrı
Üye Ülker Güzel AK Parti Ankara
Üye Murat Yıldırım AK Parti Çorum
Üye Oya Eronat AK Parti Diyarbakır
Üye Hamza Dağ AK Parti İzmir
Üye Mehmet Metiner AK Parti Adıyaman
Üye Nevzat Pakdil AK Parti Kahramanmaraş
Üye Ahmet Salih Dal AK Parti Kilis
Üye Kerim Özkul AK Parti Konya
Üye Abdurrahim Akdağ AK Parti Mardin
Üye İhsan Şener AK Parti Ordu
Üye Cemal Yılmaz Demir AK Parti Samsun
Üye Gülşen Orhan AK Parti Van
Üye Levent Gök CHP Ankara
Üye Sinan Aydın Aygün CHP Ankara
Üye Refik Eryılmaz CHP Hatay
Üye Mahmut Tanal CHP İstanbul
Üye Hüseyin Aygün CHP Tunceli
Üye Mustafa Erdem MHP Ankara
Üye Atila Kaya MHP İstanbul
Üye Ertuğrul Kürkçü BDP Mersin
Kaynak: TBMM [3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Temel hak ve özgürlüklerinden birisinin ihlal edildiğine inanan her birey komisyona başvuru yapabilir.[4] Başvurulardan dikkat edilmesi gereken husus ulusal ve uluslararası insan hakları belgelerinde yer alan temel hak ve özgürlüklerden birisine yönelik bir ihlalin var olması iddiasıdır. Başvurularda esas alınacak temel haklar ve hürriyetler başlıca şunlardır:[4]

  • İnsan onuruna saygı
  • Eşitlik
  • Ayrımcılık yasağı
  • Yaşama hakkı
  • Bedensel ve ruhsal dokunulmazlık hakkı
  • İşkence ve insanlık dışı muamele yasağı
  • Kölelik ve zorla çalıştırma yasağı
  • Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı
  • Etkin hukuki bir yola başvurma hakkı
  • Masumiyet karinesi ve savunma hakkı
  • Adil yargılanma hakkı
  • Ceza hukukunun geriye dönük işletilmemesi hakkı
  • Özel hayat ve aileye saygı
  • Haberleşmenin gizliliği
  • Din ve vicdan özgürlüğü
  • Düşünce ve ifade özgürlüğü
  • İletişim ve basın özgürlüğü
  • Dernekleşme özgürlüğü
  • Örgütlenme özgürlüğü
  • Evlenme ve aile kurma hakkı
  • Seyahat özgürlüğü
  • Serbest seçimlere katılma hakkı
  • Kanun önünde kişi olarak tanınma hakkı
  • Adli hata sonucu tazminat hakkı
  • Çocuk hakları
  • Yaşlıların hakları
  • Engellilerin hakları
  • Yasa önünde eşitlik
  • Mülkiyet hakkı
  • Eğitim hakkı
  • Savaş propagandası ve düşmanlığı savunma yasağı
  • Gözaltında ölüm ve kayıp
  • Faili meçhul cinayetler ve yargısız infaz yasağı
  • Sığınma hakkı
  • İhraç, sınır dışı veya iade etme yasağı
  • Dilekçe hakkı

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]