T1 (İstanbul metrosu)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

T1 (Bağcılar - Kabataş) Tramvay Hattı
Genel bilgiler
Tip Tramvay
Sistem İstanbul tramvayı
Durum İşletmede
Bölge İstanbul, Türkiye
Terminal Bağcılar
Kabataş
İstasyonlar 31
Sefer sıklığı 2 dakika (pik saatte)
Yolculuk süresi 1 saat 2 dakika
Website www.metro.istanbul
İşletim
Açılış T1 hattı:
13 Haziran 1992 (Aksaray - Beyazıt-Kapalıçarşı)
10 Temmuz 1992 (Beyazıt-Kapalıçarşı - Sirkeci)
29 Aralık 1992 (Aksaray - Topkapı)
10 Mart 1994 (Topkapı - Zeytinburnu)
20 Nisan 1996 (Sirkeci - Eminönü)
30 Ocak 2005 (Eminönü - Fındıklı-MSÜ)
29 Haziran 2006 (Fındıklı-MSÜ - Kabataş)
T2 hattı:
14 Eylül 2006 (Zeytinburnu - Bağcılar)
Birleşme:
3 Şubat 2011 (Bağcılar - Kabataş)[1]
Kapanış T2 hattı: 3 Şubat 2011
Sahibi İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci(ler) Metro İstanbul
Depo Merkezleri ZeytinburnuTopkapı
Teknik
Hat uzunluğu 19,3 km (12,0 mi)
Hat açıklığı Standart (1435 mm)
Güzergâh haritası
Bağcılar
Güneştepe
Yavuz Selim
Soğanlı
Akıncılar
Güngören
Merter Tekstil Merkezi
Mehmet Akif
E-5 Karayolu-Metrobüs
M1ᴀ hattı
Zeytinburnu
Depo
Mithatpaşa
Seyitnizam - Akşemsettin
Merkez Efendi
Cevizlibağ - Atatürk Öğrenci Yurdu
Topkapı
Pazartekke
Çapa - Şehremini
Fındıkzade
Haseki
Yusufpaşa
Aksaray
Laleli - İstanbul Üniversitesi
Beyazıt - Kapalıçarşı
Çemberlitaş
Sultanahmet
Gülhane
Sirkeci
Eminönü
Galata Köprüsü (Haliç)
Karaköy
Tophane
Fındıklı - Mimar Sinan Üniversitesi
Kabataş

T1 (Bağcılar - Kabataş) Tramvay Hattı, İstanbul'da yer alan tramvay hatlarından birisidir. T1 hattı, Günlük ortalama 350 bin yolcuyla, İstanbul ulaşımında en çok kullanılan raylı sistemdir. Topkapı istasyonu dışındaki tüm istasyonları yer üstünden geçen hattın kullanımda olan 31 istasyonu vardır. İlk etapları Yapı Merkezi tarafından anahtar teslim olarak inşa edilmiştir. 1992 ve 2011 yılları arasında hatta yapılan yeni eklemelerle hat toplamda 19,3 kilometre uzunluğa erişmiş ve İstanbul'un en yoğun bölgelerinde toplu taşımacılığa büyük katkılar sağlamıştır. T1 hattı, hafta içi 06:00 - 00:00 saatleri arasında pik saatlerde 2 dakikada bir sıklıkla çalışır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski Hatlar[değiştir | kaynağı değiştir]

1920'de Istanbul'daki tramvay hatları

İstanbul'da, Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti iken, Asya ve Avrupa yakasında iki büyük tramvay şebekesi vardı. İlk olarak atlı tramvay olarak başlayan hatlar ve zamanla yerini elektrikli tramvayla değiştirdi ve İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri A.Ş. (İETT) kuruldu. Yıllar içinde adım adım inşa edilen tramvay hatları, 1956 yılında 56 hatta 270 tren ve 108 milyon yolcu ile zirve yıllarını yaşadı. 1960'larda 27 Mayıs Darbesi, sonrası şehirdeki tramvay hizmeti kapanmaya başladı ve 1966 yılında tamamen durduruldu. Hatlar sökülerek yerine o günün şartlarında daha hızlı ve seri hareket edebilen motorlu taşıtların ilerleyebileceği yollar inşa edildi.

Modern Hat[değiştir | kaynağı değiştir]

T1 hattı[değiştir | kaynağı değiştir]

13 Haziran 1992'de Aksaray - Beyazıt-Kapalıçarşı arasında hizmete giren T1 hattı, modern anlamda İstanbul'da hizmete giren ilk tramvay hattıdır. T1 hattına 10 Temmuz 1992'de Beyazıt-Kapalıçarşı - Sirkeci, 29 Aralık 1992'de Aksaray - Topkapı, 10 Mart 1994'te Topkapı - Zeytinburnu, 20 Nisan 1996'da Sirkeci - Eminönü, 30 Ocak 2005'te Eminönü - Fındıklı ve 29 Haziran 2006'da Fındıklı - Kabataş uzatmaları eklenmiştir. 14 Eylül 2006 tarihinde ise T1 (Zeytinburnu - Kabataş) Tramvay Hattı hizmete girmiştir.[1]

Kabataş istasyonunun hizmete girmesiyle birlikte T1 hattı, İDO Kabataş Terminali'ne ve F1 (Taksim - Kabataş) Füniküler Hattı aracılığı ile M2 (Yenikapı - Hacıosman Metro Hattı'na entegre hâle gelmiştir. Ayrıca hizmete girdiğinde M7 (Kabataş - Mahmutbey - Esenyurt) Metro Hattı'na da entegre olacaktır.

T2 hattı[değiştir | kaynağı değiştir]

14 Eylül 2006'da Zeytinburnu - Bağcılar arasında T2 (Zeytinburnu - Bağcılar) Tramvay Hattı hizmete girmiştir. İstanbul'un ikinci modern tramvay hattı olarak anılan hat 5.2 kilometre uzunluğunda olup üzerinde 587 metre viyadük, 4 bin 35 metre hemzemin bulunmaktaydı. T2 hattında yüksek tabanlı tramvay araçları çalıştırılmaktaydı ve istasyonlar da bu araçlara göre inşa edilmişti.

T2 hattı, Zeytinburnu'nda, T1 (Zeytinburnu - Kabataş) Tramvay Hattı ve M1ᴀ (Yenikapı - Atatürk Havalimanı) Metro Hattı ile aktarma yapılacak şekilde tasarlanmıştı. Bu entegrasyon ile birlikte Bağcılar ve Güngören bölgesinden sadece raylı sistem aktarmaları kullanılarak kesintisiz yolculuk yapmak mümkün hale gelmiştir. Güzergâh 5 dakika sefer aralığı ile hizmet vermekte olup tek yönde sefer süresi 20 dakika olarak belirlenmişti. T2 hattı için alınan ve Ocak 2011'de İstanbul'a getirilen Alstom Citadis İstanbul markalı alçak tabanlı tramvay araçlarının T1 hattına verilmesi T2 hattının da kaderini belirlemiştir.[1]

Birleşme[değiştir | kaynağı değiştir]

T2 hattı istasyonlarının alçak tabanlı araçlara uygun istasyon haline getirilmesine için yapılan çalışmalar tamamlandıktan sonra 3 Şubat 2011'de T1 (Zeytinburnu - Bağcılar) Tramvay Hattı ile T2 (Zeytinburnu - Kabataş) Tramvay Hattı birleştirilerek T1 (Bağcılar - Kabataş) Tramvay Hattı oluşturulmuştur. Zeytinburnu - Bağcılar Tramvay Hattı'na ait olan T2 kodu ise Taksim - Tünel Nostaljik Tramvay Hattı'na verilmiştir.[1]

Güzergâh[değiştir | kaynağı değiştir]

Hattın toplam uzunluğu 13.2 kilometredir. Hemen hemen tümüyle daha önceden planlanmamış bir güzergâhla, özellikle tarihî yarımada içinde yerleşim birimlerinin arasından geçtiği için bu uzunluğun büyük bir bölümü diğer motorlu taşıtlarla ortaklaşa kullanılan hemzemin yollardır. Tramvay yolu Zeytinburnu Tramvay İstasyonu'ndan başlayarak yerleşim birimleri içinde, D-100 Karayolu'nun paralelinden Topkapı'ya ulaşır. Burada Turgut Özal (Millet) Caddesi'ne giriş yapar. Pazartekke, Çapa - Şehremini, Fındıkzade, Haseki ve Yusufpaşa istasyonlarını geçerek Aksaray istasyonunda Ordu Caddesi'ne katılır. T1 hattı tümüyle yer üstünden geçer. Yalnızca Topkapı istasyonunda üstünden yol geçen yarı kapalı bir alanda yolcu indirir ve bindirir. Tramvay hattında son yapılan eklemelerle istasyon sayısı 31'e yükselmiştir. Hat içinde alçak tabanlı cadde tramvayları işlemektedir. 2001 yılında, bugün hatta kullanılmakta olan araçlar satın alınmadan önce, ABB araçları hizmet veriyordu. Bugün kullanımda olan araçlar getirildikten sonra hat 2 gün süreyle seferlere kapatılarak yüksek boylu peronlar yıkılmış ve yerlerine alçak tabanlı cadde tramvayına uygun boydaki mevcut peronlar yapılmıştır. Hattın tüm istasyonlarında engellilerin ve bebek arabalı yolcuların yararlanabileceği rampalı giriş-çıkışlar bulunmaktadır. T1 hattı, yolcu yoğunluğunun yüksek olduğu bir aksta, özellikle tarihî yarımada içinde İstanbul ulaşımına büyük katkı sağlamaktadır. Binlerce öğrencisi bulunan İstanbul Üniversitesi yerleşkelerinin dağıldığı Laleli semti ve dolayları, Kapalıçarşı ve Mahmutpaşa gibi İstanbul ticaretinin candamarlarının olduğu bölgeler, Sultanahmet Meydanı, Gülhane Parkı, Karaköy gibi tarihî değeri bulunan turistik bölgeler ve Beşiktaş ile Taksim Meydanı gibi İstanbul'un çok yoğun iki merkezine kolay ulaşım olanağı bulunan Kabataş istasyonları ile T1 hattı İstanbul toplu taşımacılığında en çok kullanılan araç durumuna gelmiştir.

T1 hattı tramvayı Galata Köprüsü üzerinden geçerken, arka planda sağda Süleymaniye Camii, solda Yeni Cami
Galata Köprüsü üzerinden Eminönü yönüne gelen bir T1 hattı tramvayı (Şubat 2013)

Aktarma olanakları[değiştir | kaynağı değiştir]

T1 hattı İstanbul'un en işlek bölgelerinden geçerek İstanbul'un iki ayrı yoğun nüfuslu bölgesini birbirine bağlar. Zeytinburnu istasyonundan M1A hattına, Yusufpaşa istasyonlarından hem M1A hemde M1ʙ hattına aktarma yapılabilmektedir. Yusufpaşa istasyonunda aktarma yapmayı seçen yolcular kısa süreli bir yürüyüş ile M1ᴀ & M1ʙ hatlarının, Aksaray istasyonuna ulaşılabilirler. Bu aktarma ile Büyük İstanbul Otogarı ve Başakşehir'e kolayca ulaşım sağlanabilir. Tramvay hattının Zeytinburnu ve Cevizlibağ-AÖY istasyonlarında İstanbul ulaşımındaki payını her geçen gün arttıran ve İETT tarafından işletilmekte olan metrobüs hattına da aktarma yapılabilmektedir. Araçlar Topkapı'ya geldiklerinde T4 hattına, Aksaray'a geldiklerinde kısa bir mesafe yürüyerek Yenikapı Transfer Merkezi'ne, Laleli istasyonundan M2 hattına ve Sirkeci istasyonundan Marmaray'a aktarma yapılabilmektedir. Galata Köprüsü'nün güney ayağındaki Eminönü istasyonundan, İDO, Şehir Hatları, BUDO ve diğer işletmelerin vapur hatlarına, gelecekte T5 hattına ve Eminönü'ndeki İETT otobüs peronlarına aktarma yapılabilmektedir. Galata Köprüsü'nün kuzey ayağındaki Karaköy istasyonundan, Şehir Hatları'nın Karaköy İskelesi'ne geçilebilir, ayrıca İETT tarafından işletilen Tünel (F2) hattına aktarma yapılabilmektedir. Hattın son önemli aktarma istasyonu Kabataş'tan ise, F1 hattına aktarma yapılarak M2 hattı ve Taksim'den kalkan İETT otobüslerine geçilebilir. Ayrıca, Beşiktaş ve Akaretler semtlerindeki İDO iskelelerine ve Şehir Hatları vapurlarına ve özel yolcu motorlarına aktarma imkânı varken, hizmete girdiğinde M7 (Kabataş - Mahmutbey - Esenyurt) Metro Hattı'na da aktarma yapmak mümkün olacaktır.

İstasyonlar ve özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İstasyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sayı İstasyon Aktarma Tür Notlar
1 Bağcılar M1ʙ (Yenikapı - Halkalı) Metro Hattı (Bağcılar Meydan Metro İstasyonu) Hemzemin M1ʙ (Yenikapı - Halkalı) Metro Hattı Bağcılar Meydan Metro İstasyonu'na yaklaşık 400 metre yürüme mesafesi bulunmaktadır.
2 Güneştepe
3 Yavuz Selim
4 Soğanlı
5 Akıncılar
6 Güngören
7 Merter Tekstil Merkezi
8 Mehmet Akif
9 Zeytinburnu M1ᴀ (Yenikapı - Atatürk Havalimanı) Metro HattıMetrobüs
10 Mithatpaşa
11 Seyitnizam - Akşemsettin
12 Merkez Efendi
13 Cevizlibağ - Atatürk Öğrenci Yurdu Metrobüs
14 Topkapı T4 (Topkapı - Mescid-i Selam) Tramvay HattıMetrobüs Yer altı Panorama 1453 Tarih Müzesi
15 Pazartekke Hemzemin
16 Çapa - Şehremini İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp FakültesiÇapa Fen Lisesi
17 Fındıkzade
18 Haseki İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi
19 Yusufpaşa M1ᴀ (Yenikapı - Atatürk Havalimanı) Metro HattıM1ʙ (Yenikapı - Halkalı) Metro Hattı M1ᴀ (Yenikapı - Atatürk Havalimanı) Metro HattıM1ʙ (Yenikapı - Halkalı) Metro Hattı Aksaray Metro İstasyonu'na yaklaşık 250 metre yürüme mesafesi bulunmaktadır.
20 Aksaray M1ᴀ (Yenikapı - Atatürk Havalimanı) Metro HattıM1ʙ (Yenikapı - Halkalı) Metro HattıM2 (Yenikapı - Hacıosman & Sanayi Mahallesi - Seyrantepe) Metro HattıMarmaray (Halkalı - Gebze) Banliyö Treni (Yenikapı Aktarma Merkezi) Aksaray Yeraltı Çarşısıİstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Yenikapı Aktarma Merkezi'ne yaklaşık 750 metre yürüme mesafesi bulunmaktadır.
21 Laleli - İstanbul Üniversitesi M2 (Yenikapı - Hacıosman) Metro Hattı (Vezneciler - İstanbul Üniversitesi Metro İstasyonu) İstanbul Üniversitesi Laleli ve Vezneciler Yerleşkeleri・Laleli Camii
22 Beyazıt - Kapalıçarşı KapalıçarşıBeyazıt CamiiBeyazıt Devlet Kütüphanesiİstanbul Üniversitesi Beyazıt Yerleşkesi
23 Çemberlitaş Çemberlitaş SütunuNuruosmaniye Camii
24 Sultanahmet Ayasofya CamiiSultanahmet CamiiSultanahmet MeydanıTopkapı SarayıYerebatan Sarnıcı
25 Gülhane Gülhane Parkı
26 Sirkeci Marmaray (Halkalı - Gebze) Banliyö TreniİDO (Sirkeci Terminali) Sirkeci Garıİstanbul Valiliğiİslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi
27 Eminönü T5 (Eminönü - Alibeyköy Cep Otogarı) Tramvay HattıŞehir Hatları (Eminönü İskelesi) Mısır ÇarşısıGalata KöprüsüYeni Cami
28 Karaköy F2 (Karaköy - Beyoğlu) Füniküler Hattı (Karaköy Füniküler İstasyonu)・Şehir Hatları (Karaköy İskelesi) Galata KöprüsüGalata Kulesi
29 Tophane İstanbul Modern Sanatlar MüzesiNusretiye CamiiKılıç Ali Paşa Camii
30 Fındıklı - Mimar Sinan Üniversitesi Mimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMolla Çelebi Camii
31 Kabataş M7 (Kabataş - Esenyurt) Metro HattıF1 (Taksim - Kabataş) Füniküler Hattı・İDO (Kabataş Terminali)・Şehir Hatları (Kabataş İskelesi) Kabataş Erkek Lisesi
Beşiktaş'a yaklaşık 2,2 km. yürüme mesafesi bulunmaktadır.

İstasyonlar hakkında[değiştir | kaynağı değiştir]

Görseller[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta T1 (İstanbul metrosu) ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.