Türklere yapılan katliamlar listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Tarih boyunca Türklere ve Kıbrıs Türklerine yönelik yapılmış katliamlar listesi.

Ad Tarih Konum Ölümler Sorumlular Kurbanlar Notlar
Kazıklı Voyvoda'nın Katliamları 1460-1462 Eflak en az 23.884 Eflak Prensliği Türkler ve Bulgarlar Voyvoda 1459 yılından itibaren Osmanlı İmparatorluğu'na vergi ödemeyi reddetti ve Macaristan Krallığı'yla ittifak yaptı. 1460-1461 yılları arasında Tuna nehrini geçerek Sırbistan'a ve Karadeniz kıyısına kadar ilerledi. Kendi ifadesiyle 23.884 Türk ve Bulgar'ı öldürdü. 20.000 Osmanlı savaş esirini kazığa geçirdi. Bu gelişmeler karşısında Osmanlı ordusu 1462 yılında padişah II. Mehmet komutasında Eflak voyvodasına karşı sefere çıktı. Mahmut Paşa'nın hatıratına göre çok uzun mesafeler boyunca Osmanlı askerleri içilecek bir damla bile su bulamadı. Sıcak dayanılır gibi değildi. Türk askeri Eflak'ın başkenti Târgovişte'ye ulaştığında Fatih Sultan Mehmet'in gördüğü manzara yaklaşık 5 kilometre boyunca kazıklarla dizili bir alandan geçiyordu. Alan yaklaşık üç kilometre boyunda bir kilometre enindeydi. Yerde uzun kazıklar dikiliydi. Yaklaşık 20 bin kadar insan erkek, kadın ve çocuk olmak üzere kazığa geçirilmiş durumdaydı. Bu kadar çok insanı kazıkta gören Osmanlı askerinin moralleri bozuldu, aklını kaçıracak duruma geldi. Ancak Osmanlı ordusu 4 Haziran 1462'de Târgovişte kalesini aldı. Vlad, II. Mehmet'e başarısız bir suikast girişiminde bulunduktan sonra kaçtı ancak bulunduğu yerde taş üstünde taş bırakmadı, terk ettiği topraklardaki kuyuları zehirledi, ekinleri yaktı, tüm hayvanları bile öldürttü. Hapishanelerdeki mahkûmları, cüzzamlı ve vebalıları salıverdi ve Türklerin arasına karışmaya teşvik etti.[1]
Mora'da Katliam 1770-1821 Mora Yarımadası 15.000-20.000 Yunanlar Türkler ve Arnavutlar Mora'da oturan Türk ve Arnavut nüfusu, özellikle Yunan askerlerin egemen olduğu bölgelerde katliamlara uğradı. Mora'daki Türk ve Arnavut toplulukları yok oldu. Tarihçiler, bu süreçte yarımadada genellikle bölgedeki papazların tavsiyesiyle toplamda 20 binden fazla Müslümanın öldürüldüğünü belirtmektedir; bazı tarihçiler ise bu sayıyı 15 bin olarak tahmin etmektedir.[2][3][4]
Mistras'ta Katliam 1770 Mistras 400 Yunanlar Türkler Türk çocuklar, minarelere çıkarılıp oradan aşağıya atılmışlardır.[5]
Patras'ta katliam 1770 Patras Bilinmiyor Yunanlar Türkler Küçük bir azınlık dışında kentin bütün Türk nüfusu katledilmiştir.[6]
Sakız Adası'nda Katliam Mart 1821 Sakız Adası Bilinmiyor Yunanlar Türkler [7]
Monemvasia'da Katliam Ağustos 1821 Monemvasia 60 rapor edilmiş ölüm, tahminler binleri aşıyor Yunanlar Türkler Ağustos 1821'de Monemvasia kasabasının Türk sakinleri uzun süren kuşatma sonucu açlıkla karşı karşıya kaldı ve cesetleri yemeyi denediler, bu sırada Yunanlar kasabanın surlarının dışında denizde ele geçirilmiş olan altmış erkek ve kadını öldürdü. Daha sonra Yunanlar Türkleri Anadolu'ya götüreceklerini söyledi ve kapılar açıldı; fakat Yunanlar kasabayı yağmaladı ve pek çok Türkü öldürdü. Daha sonra kasabadan beş yüz kadar Türkü bir gemiye bindirip Anadolu açıklarında ıssız bir adaya bıraktılar, burada da açlıkla karşı karşıya kalan Türklerden hayatta kalanlar bir Fransız tüccar tarafından kurtarıldı.[8]
Navarin Katliamı 18 Ağustos 1821 Navarin Kalesi 3000 Yunanlar Türkler Yunanlar tarafından kuşatılan Navarin kentinin Türk halkı açlık çekiyordu. Sonunda, Türklerin güvenli bir şekilde Mısır'a gönderilmelerine karar verildi. 19 Ağustos 1821 günü kentin kapıları açılınca, Yunanlar Türklerin üzerine hücum etti ve kaçabilen 160 kişi dışında, yaklaşık 3000 nüfuslu kentin tüm halkı öldürüldü.
Tripoliçe Katliamı 23 Eylül 1821 Tripoliçe (Yunanistan) 8000-35.000 Yunanlar Müslüman Türkler Teodor Kolokotronis, katliamdan şu şekilde bahsetti:

Cuma gününden pazara kadar Yunan askerleri kadın, çocuk ve erkekleri katletti. Tripoliçe ve çevresinde toplam 32 bin kişi öldürüldü. [...] En sonunda, bir ulak geldi ve katliam durdu.

Atina'da Katliam 1821 Atina 1190 Yunanlar Türkler Atina'da sadece 190'ı askerlik yapmaya uygun olan 1190 Türk güvende olacaklarına ilişkin verilen sözler nedeniyle teslim oldu. W. Alison Phillips'e göre, bunu bu korkunç savaşta pek çok benzeri olan korkunç bir sahne izledi.[9]
Agrinio'da Katliam 1821 Agrinio 700 Yunanlar Müslüman Türkler ve Yahudiler Kasabada 500 Müslüman ve 200 Yahudi yaşamaktaydı. Önce Yahudiler sonra Müslümanlar katledildi.[10][11]
Hydra Adası'nda Katliam 1821 Hydra Adası 90+ Yunanlar Türkler [12]
Nisan İsyanı sırasında Türklere yönelik katliamlar Nisan 1876 Osmanlı Bulgaristanı 1000-4000+ Bulgar İsyancılar Türkler Bazı kaynaklar ölen Müslüman sayısını bin kişi olarak tahmin etmektedir. Stanford J. Shaw, Bulgaristan'da 4000 Hristiyan sivilin öldüğünü, ölen Müslüman sayısının ise bundan daha fazla olduğunu yazmış, Müslüman ve Hristiyan köyleri arasında karşılıklı katliamlar olduğunu belirtmiştir. Lord Kinross'a göre, "Onlar vahşice Müslüman Türklerine saldırdı ve katletmeye başladılar." Dennis P. Hupchick'e göre, "Kötü silahlandırılan dağınık isyancılar, yeni yazılan yurtsever şarkılarını söylemekten ve çoğunluğu barışçı olan Müslüman komşularını kesmekten başka fazla bir şey yapmadılar." Stanford J. Shaw'a göre "İsyanlar yayıldı, yüzlerce Müslümana yönelik katliam başladı ve Balkan limanlarının yakınlarındaki Osmanlı'nın başlıca kalelerini ele geçirdiler."[13][14][15][16][17]
93 Harbi sırasında Türklere yönelik katliamlar Nisan 1877-Mart 1888 Balkanlar ve Kafkasya 300.000[18]-400.000[19] Rus askerleri ve Bulgar çeteleri Türkler ve Müslümanlar Zorla göç ettirilen Türklerin sayısı 500.000[18]-1.500.000[19] arasında değişmektedir.
Yukarı İssova Yangını Ocak 1878 Yukarı İssova Köyü Bilinmiyor Rus askerleri ve Bulgar çeteleri Türkler ve Müslümanlar Köydeki 170 evden 96'sı ve okul yakıldı.[20]
Yukarı Soffular Yangını Ocak 1878 Yukarı Soffular Köyü Bilinmiyor Rus askerleri ve Bulgar çeteleri Türkler ve Müslümanlar Köydeki 120 evden 13'ü, okul ve camii yakıldı.[21][22]
Kozluca'da Katliam Ocak 1878 Kozluca Köyü 18 Rus askerleri ve Bulgar çeteleri Türkler ve Müslümanlar Ölülerin cesetleri yakıldı.[23]
Kızanlık'ta Katliam Ocak 1878 Kızanlık Köyü Bilinmiyor Rus askerleri ve Bulgar çeteleri Türkler ve Müslümanlar [23]
Muflis'te Katliam Ocak 1878 Muflis Köyü 107-400 Rus askerleri ve Bulgar çeteleri Türkler ve Müslümanlar İngiliz raporlarına göre Kızanlık yakınlarındaki köyde, Rus ve Bulgarlardan oluşan bir grup tarafından 127 kişi öldürülmek üzere kaçırıldı. 20'den fazla kişi kaçsa da kalanlar öldürüldü. Osmanlı kaynakları ise öldürülenlerin sayısını yaklaşık 400 olarak vermektedir.[24][25]
Keçidere'de Katliam Ocak 1878 Keçidere Köyü 11 Rus askerler ve Bulgar çeteleri Türkler ve Müslümanlar [26]
Ermeni İsyanları öncesinde ve sırasında, Ermeni çeteler tarafından Türklere yönelik katliamlar 1905-1922 Doğu Anadolu ve Kafkasya 523.000-3.000.000 Hınçak, Taşnak ve Armenakan partizanları Vilâyat-ı Sitte'nin Ermeni olmayan nüfusu,çoğunlukla Türkler Justin McCarthy, bu katliamların sebebinin Ermenilerin bir Ermenistan devleti sınırları içine dahil etmek istedikleri Vilâyat-ı Sitte'de nüfuslarının %19 (Ermeni kaynaklarına göre %39) gibi küçük bir oranda olması ve bu nüfusun oranını arttırmanın yolunun bölgedeki Müslüman sayısını azaltmaktan geçmesi olduğunu öne sürmüştür. Ovanes Kaçaznuni, 1905 ve 1906 yıllarında Müslümanlar ile Ermeniler arasında kanlı olayların yaşandığını belirtmektedir. 1914 yılında ise, Ermeni birliklerinin Türklere karşı faaliyetlerini başlattıklarını söylemektedir. 1914-1918 yılları arasında ayaklanmalar sonucunda halklar arasında çıkan çatışmalarda Doğu Anadolu Bölgesi ve Kafkasya’dan 1,200,000 Müslüman göçmen durumuna düşmüş. 1,000,000 Kafkasya Müslümanlarından Anadoluya gelen 130.000 sivil hayatını kaybetmiştir. Yolda salgın hastalık, açlık, sefalet ve Ermeni çeteleri yüzünden kırılanlar tahmini olarak eklendiğinde ölü miktarı 2,5–3 milyon Müslüman Türk arasında değişmektedir.[27][28][29][30] Ermeniler tarafından Türklere ve Müslümanlara tecavüzler gerçekleştirildiğine dair kanıtlar mevcuttur.[31] Ayrıca bakınız Ermeni Soykırımı
Balkan Savaşları sırasında Türklere yönelik katliamlar Ekim 1912-Temmuz 1913 Balkanlar 700.000 Haçlı İttifakı Birlikleri Müslümanlar [32]
Edeköy Katliamı Kasım 1912 Edeköy Binlerce Rum Birlikleri Türkler Nahiyenin yağmalanmasıyla başlayan vahşette Edeköy halkı ve Edeköy'e sığınan Batı Trakya Türklerinden binlerce kişi işkencelerle öldürülerek mallarına el konuldu.[32]
Balkan Savaşları sırasında Makedonya'da Türklere yönelik katliamlar Ekim 1912 - Temmuz 1913 Makedonya 300.000 Haçlı İttifakı Birlikleri Türkler [33]
Balkan Savaşları sırasında Poroy'da Türklere yönelik katliamlar Ekim 1912-Temmuz 1913 Poroy 200.000 Haçlı İttifakı Birlikleri Türkler [33]
Balkan Savaşları sırasında Serez'de Türklere yönelik katliamlar Ekim 1912-Temmuz 1913 Serez 10.000 Haçlı İttifakı Birlikleri Türkler [33]
Balkan Savaşları sırasında Edirne'de Türklere yönelik katliamlar Ekim 1912-Temmuz 1913 Edirne 5000 Haçlı İttifakı Birlikleri Türkler [33]
Drama'da Katliam 1912-1913 Drama Yüzlerce Bulgarlar Türkler [34]
Ustrumca'da Katliam Kasım 1912 Ustrumca 30 Bulgarlar Türkler [35]
Dedeağaç'ta Katliam 12 Kasım 1912 Dedeağaç 100+ Bulgarların Makedon gönüllüleri Türkler [34]
Makedonya'da Katliam 1912'nin sonları Günümüz Makedonya'sı 3000-4000 Bulgarlar Türkler [35]
Doksato'da Katliam Ekim 1914 Doksato Bilinmiyor Yunanlar Türkler I. Dünya Savaşı sırasında, Ekim 1914'te Doksat (Doksato)'daki Yunanlar bölgedeki Türklere karşı katliamlar yaptı, mallarını yağmaladı ve sahibi oldukları arazileri Yunanlara bıraktıklarına dair belgeler imzalattı.[36]
Vodina'da Katliam 1914 Vodina 300 Yunanlar Türkler Öldürülen Türkler demir sopalar ile dövülerek öldürüldü.[37]
Van İsyanı (1915) sırasında Türklere yönelik katliamlar Nisan-Mayıs 1915 Van 6000 Ermeniler Türkler [38][39]
Çoruh Nehri vadisi katliamları 1916 Çoruh 45.000 Kozak Alayları Müslümanlar Birinci Dünya Savaşı sırasında Rus General Liakhov, Müslümanları ihanetle suçladı. Kozaklarını Batum'dan, her yerliyi öldürmek ve her köyü, her camiyi yakmak için gönderdi. Çok başarılı bir şekilde görevlerini yerine getirdiler.[40]
Erzincan'da Katliam 1918 Erzincan 800 Ermeniler Türkler [41]
Tepeköy'de Katliam 17 Şubat 1918 Tepeköy 150 Ermeniler Müslüman Türkler Köyün tüm Müslümanları katledildi.[42]
Tekederesi'nde Katliam 26 Şubat 1918 Tekederesi Bilinmiyor Ermeniler Türkler Ermeniler yolları üzerine çıkan Müslümanları öldürdü, önlerine çıkan köylerdeki halkın hayvanlarını çaldı.[43]
Erzurum'da katliam 26-27 Şubat 1918 Erzurum 3000-8000 Ermeniler Türkler Türk çarşıları Ermeniler tarafından yakıldı.[44]
Uluhanlı, Kamerli ve Dereleyez Yangını Aralık 1918 Uluhanlı, Kamerli ve Dereleyez Bilinmiyor Ermeniler Türkler Osmanlı raporlarına göre 250 Türk köyü yakıldı.[45]
İzmir'in İşgali 15-16 Mayıs 1919 İzmir 400-500 Yunanlar ve Türkler Türkler ve Yunanlar Yunan ordusunun düzenli inişi kısa sürede yerel Yunanlılar ve Yunan askerleri tarafından yerel Türk nüfusuna karşı bir ayaklanma haline geldi. Mağazalar ve evler yağmalandı, birçok dayak, tecavüz, öldürme vakası görüldü. 300-400 arası Türkler için öldürülen kişi sayısına dair tahmindir, Yunanlılar için tahminler 100'dür.[46]
İzmir'de Yunan işgali sırasında Türklere yönelik katliamlar 1919-1922 İzmir 4000 Yunan askerleri Türkler [47]
Menemen Katliamı 16-17 Haziran 1919 Menemen 100-1000[48] Yunanlar Türkler
Aydın Muharebesi 27 Haziran-4 Temmuz 1919 Aydın 2700-3500 Türkler ve Yunanlar Türkler ve Yunanlar Yunan ordusu, daha sonra Kuvâ-yi Milliyeciler tarafından ve daha sonra tekrar Yunanlılar tarafından ele geçirilen şehri işgal etti. Bu gelişmeler kentin çoğunun tahrip olmasına ve her iki taraftan da katliamlara neden oldu. Öldürülen Yunanlılar 1.500-2.000, Türkler 1.200-1.500 olarak hesaplanır.[46]
Yalova Katliamı 1920-1921 Yalova 35-9900 Yerel Yunanlar, Yunan askerleri, Ermeniler ve Çerkesler Türkler Failler, Orhangazi, Yenişehir, Armutlu'yu yakan Yunan birlikleri ve yerel Yunan ve Ermeni çeteleriydi. Toplam 27 köy yerle bir edildi ve nüfusu kaçtı. Armutlu'da kadınlar sistematik olarak tecavüze uğradı. Çerkesler de olaylara katıldı.[46]
Sarıkamış'ta Katliam 4 Aralık 1920 Sarıkamış 1975 Ermeniler Türkler 276 hane tahrip edildi.[49]
Bilecik Katliamı Mart-Nisan 1921 Bilecik 208 Yunan askerleri Türkler Bilecik kasabası ve mahsuller geri çekilen Yunan ordusu tarafından yakıldı, yerel halk katledildi. Bilecik, Sögüt, Bozüyük ve onlarca komşu köy aceleyle geri çekilen Yunan ordusu tarafından yakıldı veya yağmalandı, aceleleri yıkımın seviyesini azalttı.[46]
İzmit Katliamı 24 Haziran 1921 İzmit 300 Yunan askerleri Türkler Yunan askerleri tarafından çoğunlukla erkek olmak üzere 300 kadar kişi idam edildi. Cesetleri şehir dışındaki toplu bir mezara gömüldü.[46]
Karatepe Köyü Katliamı 14 Şubat 1922 Karatepe 385 Yunan askerleri Türkler Geri çekilme sırasındaki Yunan vahşeti örneklerinden birinde, 14 Şubat 1922'de Aydın Vilayeti'nin Türk Karatepe köyünde, Yunanlılar tarafından kuşatıldıktan sonra tüm sakinler camiye konuldu, sonra cami yakıldı. Ateşten kaçmayı başaran az sayıda kişi vuruldu.[46]
Uşak Yangını 1 Eylül 1922 Uşak 200 Yunan askerleri Türkler Şehir geri çekilen Yunan ordusu tarafından yakıldı, binaların%33'ü yok oldu.[46]
Alaşehir Yangını 3-4 Eylül 1922 Alaşehir 3000 Yunan askerleri Türkler Şehir geri çekilen Yunan ordusu tarafından yakıldı.[46]
Turgutlu Yangını 4-6 Eylül 1922 Turgutlu 1000 Yunan askerleri Türkler Şehir geri çekilen Yunan ordusu tarafından yakıldı, binaların %90'ı yok oldu. Tahmini 1000 kişi öldü.[46]
Salihli Yangını 5 Eylül 1922 Salihli En az 76 Yunan askerleri Türkler Şehir geri çekilen Yunan ordusu tarafından yakıldı, binaların %35'i yok oldu.[46]
Manisa Yangını 6-7 Eylül 1922 Manisa 4355 Yunan askerleri Türkler Şehir geri çekilen Yunan ordusu tarafından yakıldı, binaların %90'ı (~10.300 ev, 15 camii, 2 hamam, 2.278 dükkan, 19 otel, 26 villa) yok oldu. Yangın sırasında kurbanların toplam sayısı tam olarak bilinmemektedir. Türk kaynakları 855 kişinin vurularak ve 3.500 kişinin alevler içinde öldüğünü tahmin ediyor. Yaralı sayısı da bilinmiyor, Türk kaynakları üç yüz kızın Yunanlar tarafından kaçırıldığını ve tecavüz edildiğini belirtiyorlar. Bir çok tecavüz mağdurunun korkusundan ya da utancından bu konuda sessiz kaldığı düşünülüyor. Esir alınan Yunan askerlerinin bazıları tecavüz ettikleri Türk kadınları tarafından linç edildi.[46][50]
Kanlı Noel 21-31 Aralık 1963 Lefkoşa 497-538 Kıbrıs Rum militaları Kıbrıs Türkleri ve Kıbrıs Rumları Farklı köylerden 18.667 Kıbrıslı Türk adayı terk etti. 364 Kıbrıslı Türk ve 174 Kıbrıslı Rum öldürüldü. 104 köyden 25.000 Kıbrıs Türkü, (Kıbrıs Türkü nüfusun dörtte biri kadar) yerlerinden edilmiş ve adanın %

%3'ünü kapsayan bir alan üzerindeki yerleşim bölgelerinde yaşamak zorunda kalmış, Kıbrıs Rumu ve Yunan milisleri tarafından abluka altına alınmıştır. 1.200 Ermeni ve 500 Kıbrıs Rumu da yerlerinden edildi. Binlerce Kıbrıs Türkü'nün evi yağmalandı, yakıldı ve yıkıldı.[51]

Agios Vasielios'ta Katliam 26 Aralık 1963 Agios Vasielios 21 Kıbrıs Rum militaları Kıbrıs Türkleri Köyün Kıbrıs Türkleri katledildi ve bir toplu mezara gömüldü.[51]
Alaminos'ta Katliam 20 Temmuz 1974 Alaminos 13-14 Kıbrıs Rum militaları Kıbrıs Türkleri [51]
Limasol'da Katliam 23 Temmuz 1974 Limasol 36 Kıbrıs Rum militaları Kıbrıs Türkleri 23 Temmuz'da Washington Post, şöyle yazılan bir vahşet haberi içeriyordu: "Limasol yakınlarındaki küçük bir Türk köyüne yapılan Yunan baskınında, 200 kişilik nüfustan 36 kişi öldürüldü. Yunanlar Türk Ordusu ulaşmadan önce bütün Kıbrıs Türkü sakinlerini öldürme emrini aldıklarını söylediler."[52]
Muratağa, Sandallar ve Atlılar Katliamı 14 Ağustos 1974 Muratağa, Sandallar ve Atlılar 126 Kıbrıs Rum militaları Kıbrıs Türkleri Köylerin neredeyse tüm Kıbrıs Türkleri öldürüldü ve cesetleri darp edildi.
Taşkent Katliamı 14 Ağustos 1974 Taşkent 84-89 Kıbrıs Rum militaları Kıbrıs Türkleri EOKA B, Taşkent köyünden ve yakındaki Terazi köyünden, 9 yaşından itibaren erkek ve küçük oğlanlardan oluşan 80'den fazla rehineyi otomatik silahlarla idam için Palodia köyüne götürdü. Katledilen Türkler esir değişimi için götürüldüklerini sanıyorlardı.[51]
Taşpınar'da Katliam Ağustos 1974 Taşpınar 5 Kıbrıs Rum militaları Kıbrıs Türkleri Üç kişilik bir aile (Anne, baba ve kız) ve iki erkek katledildi.[51]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ https://tr.m.wikipedia.org/wiki/III._Vlad
  2. ^ Fisher, H.A.L, A History of Europe, Edward Arnold, London, 1936 & 1965, s. 881-882.
  3. ^ Peacock, Herbert Leonard, A History of Modern Europe, (Heinemann Educational Publishers; 7th edition edition, September 1982, s. 219-220.
  4. ^ Jelavich, Barbara. History of the Balkans: Eighteenth and Nineteenth Centuries. Cambridge University Press, 1983, sf. 217.
  5. ^ Creasy, Edward Shepherd (1961). http://books.google.com/books?id=aYY1AQAAIAAJ&pg=RA1-PA225#v=onepage&q&f=false
  6. ^ Niles, William Ogden (1821). http://books.google.com/books?id=IDSHnsyqZ8IC&pg=PA318&dq=%22Turks+were+slaughtered%22&hl=en&ei=93fUTMLDLMeHhQfal8H8BA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CEAQ6AEwBQ#v=onepage&q=%22Turks%20were%20slaughtered%22&f=false
  7. ^ https://tr.m.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman-T%C3%BCrk_katliamlar%C4%B1#CITEREFSt._Clair1972
  8. ^ William St Clair, That Greece Might Still Be Free: The Philhellenes in the War of Independence (2008 baskısı),http://books.google.com.tr/books?id=NphFnF2RRKUC&pg=PA41&dq=%22Turks+were+killed%22&hl=en&ei=NkpqTdK7J4SY8QPX363yBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CFEQ6AEwCA#v=onepage&q=%22Turks%20were%20killed%22&f=false
  9. ^ W. Alison Phillips, a.g.e., sf. 101
  10. ^ W. Alison Phillips, a.g.e., sf. 57
  11. ^ https://tr.m.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman-T%C3%BCrk_katliamlar%C4%B1#CITEREFFinlay1877
  12. ^ Hercules Millas, "History Textbooks in Greece and Turkey", History Workshop, sf. 31, 1991.
  13. ^ Quataert, Donald. "The Ottoman Empire, 1700-1922 ", Cambridge University Press 2005, sf. 69
  14. ^ Millman, Richard. “The Bulgarian Massacres Reconsidered.” sf. 218-231
  15. ^ Crowe, David M. A history of the gypsies of Eastern Europe and Russia (1996), Palgrave Macmillan, s. 241.
  16. ^ Lord Kinross, The Ottoman Centuries: the rise and fall of the Turkish empire, Morrow Quill, 1977
  17. ^ Hupchick, Dennis P., The Balkans: from Constantinople to communism, Palgrave Macmillan, 2002
  18. ^ a b Karpat, Kemal H., Studies on Ottoman social and political history: selected articles and essays, Brill, 2004, http://bookre.org/reader?file=1098619&pg=776
  19. ^ a b Library Information and Research Service. The Middle East, abstracts and index, Part 1 (1999), Northumberland Press,http://books.google.com/books?id=_KttAAAAMAAJ&q=%22Turks+were+massacred%22&dq=%22Turks+were+massacred%22&hl=en&ei=9pKQTZWFJs6W4gawytWeCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CE4Q6AEwCDhuu
  20. ^ David Gillard, Kenneth Bourne, Donald Cameron Watt, Great Britain. Foreign Office. British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print (1984), University Publications of America,http://books.google.com/books?ei=rfPcTYGlL9DVsgbK1azYDg&ct=result&sqi=2&id=rlYOAQAAMAAJ&dq=Turks+were+massacred&q=Bala#search_anchor
  21. ^ David Gillard, Kenneth Bourne, Donald Cameron Watt, Great Britain. Foreign Office. British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print (1984), University Publications of America, http://books.google.com/books?ei=rfPcTYGlL9DVsgbK1azYDg&ct=result&sqi=2&id=rlYOAQAAMAAJ&dq=Turks+were+massacred&q=Bala#search_anchor
  22. ^ British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print,http://books.google.com/books?ei=rfPcTYGlL9DVsgbK1azYDg&ct=result&sqi=2&id=rlYOAQAAMAAJ&dq=Turks+were+massacred&q=Sofoular#search_anchorr
  23. ^ a b British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print, http://books.google.com/books?ei=rfPcTYGlL9DVsgbK1azYDg&ct=result&sqi=2&id=rlYOAQAAMAAJ&dq=Turks+were+massacred&q=Sofoular#search_anchorr
  24. ^ British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print, http://books.google.com.tr/books?ei=rfPcTYGlL9DVsgbK1azYDg&ct=result&sqi=2&hl=tr&id=rlYOAQAAMAAJ&dq=Turks+were+massacred&q=massacre#search_anchor
  25. ^ http://louisville.edu/a-s/history/turks/Russian%20Atrocities.pdf
  26. ^ British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print, http://books.google.com.tr/books?ei=rfPcTYGlL9DVsgbK1azYDg&ct=result&sqi=2&hl=tr&id=rlYOAQAAMAAJ&dq=Turks+were+massacred&q=massacre#search_anchor
  27. ^ Hüdavendigar Onur: Milleti Sadıkadan Hayk’ın Çocuklarına, İstanbul, 1999, s.126.
  28. ^ Halaçoğlu, Yusuf. Sürgünden Soykırıma Ermeni İddiaları. Babıali Kültür Yayıncılığı. ss. sf. 26.
  29. ^ Justin McCarthy, "Osmanlı Ermeni Nüfusu", Osmanlı'nın Son Döneminde Ermeniler, (Ed. Türkkaya Ataöv), TBMM Yayınları, Ankara 2002, sf. 65
  30. ^ Kaçaznuni, Ovanes. Taşnak Partisi'nin Yapacağı Bir Şey Yok. Kaynak Yayınları - Çukurova Ünviersitesi. ss. 32-33.
  31. ^ Bolhovitinov, L.H. 11 Aralık 1915 Tarihli Resmi Ermeni Raporu. Kaynak Yayınları.
  32. ^ a b https://m.sabah.com.tr/dunya/2018/08/14/rum-cetelerinin-karanlikta-kalan-soykirimi-edekoy-katliami/amp
  33. ^ a b c d Hamza, Jusuf, Mladoturskata revolucija vo Osmanskata imperija, Logos-A, 2003, https://tr.m.wikipedia.org/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/9789989601217
  34. ^ a b https://tr.m.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman-T%C3%BCrk_katliamlar%C4%B1#CITEREFMcCarthy1996
  35. ^ a b http://www.h-net.org/~habsweb/sourcetexts/carnegi1.htm
  36. ^ Report of the International Commission to Inquire into the Causes and Conduct of the Balkan Wars (Washington, DC: The Endowment, 1914), http://books.google.com.tr/books?ei=y0ZqTa7tAsuq8AP_6NnyBw&ct=result&hl=en&id=keWGAAAAMAAJ&dq=Report+for+the+International+Commission+to+Inquire+the+Causes+and+Conduct+of+the+Balkan+Wars&q=acting+as+allies+under+the#search_anchor
  37. ^ Arşiv belgelerine göre Balkanlar'da ve Anadolu'da Yunan mezâlimi, 2. cilt (1995), T.C. Başbakanlık, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğühttp://books.google.com.tr/books?ei=LGm4TdK3KI_4sgaHzbjrAw&ct=result&id=8TJpAAAAMAAJ&dq=Menemen+katliam&q=Dedea%C4%9Fa%C3%A7#search_anchor
  38. ^ Halaçoğlu, Yusuf. Sürgünden Soykırıma Ermeni İddiaları. Babıali Kültür Yayıncılığı. ss. sf. 46.
  39. ^ Fransa Milli Arşivi, Guerre Mondial, 1914-1918/Turquie/Vol. 890, Armenie-I (Août 1914-Décembre 1915)
  40. ^ https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_massacres_in_Turkey
  41. ^ https://tr.m.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman-T%C3%BCrk_katliamlar%C4%B1#CITEREFTverdohlebof1918
  42. ^ http://www.atauni.edu.tr/#duyuru=ermeni-vahseti-tepe-koy-toplu-mezar-kazisiyla-bir-kere-daha-gozler-onune-serildi
  43. ^ https://tr.m.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman-T%C3%BCrk_katliamlar%C4%B1#CITEREFTverdohlebof1918
  44. ^ https://tr.m.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman-T%C3%BCrk_katliamlar%C4%B1#CITEREFTverdohlebof1918
  45. ^ https://tr.m.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman-T%C3%BCrk_katliamlar%C4%B1#CITEREFMcCarthy1995
  46. ^ a b c d e f g h i j k https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_massacres_during_the_Greco-Turkish_War_(1919%E2%80%9322)
  47. ^ Housepian, Marjorie. The Smyrna Affair. New York: Harcourt Brace Jovanovich, 1966, p.153
  48. ^ http://web.archive.org/web/20110718164932/http://www.sam.gov.tr/perceptions/sampapers/GREEKOCCUPATIONOFIZMIR.pdf
  49. ^ Karacakaya, a.g.e.,http://books.google.com.tr/books?ei=By1tTfuGOYje4gbR45GiBA&ct=result&id=pl9pAAAAMAAJ&dq=%22kalmay%C4%B1ncaya+kadar+m%C3%BCsl%C3%BCmanlar%C4%B1+mahva%22&q=%C3%B6ld%C3%BCr%C3%BCld%C3%BC%C4%9F%C3%BC#search_anchor
  50. ^ https://tr.m.wikipedia.org/wiki/1922_Manisa_yang%C4%B1n%C4%B1
  51. ^ a b c d e https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_massacres_in_Cyprus
  52. ^ https://en.m.wikipedia.org/wiki/Civilian_casualties_and_displacements_during_the_Cyprus_conflict