Türkiye’den sera gazı emisyonları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Afşin-Elbistan A kömür yakan Termik Santrali yenilenmediği için kapatıldı. Yenilenmesi için çok büyük para yardımı gerekir.
Sera gazların kaynaklar 2017

Türkiye’den sera gazı emisyonları ya da Türkiye’den sera gazı salınımı kişi başına yaklaşık 6 ton. Her yıl Türkiye 500 milyon ton sera gazı salıyor. Türkiye'nin küresel ısınma katkıları neredeyse dünyanın yıllık %1'i sera gazı emisyonu kadardır. Yaklaşık üçte bir sera gaz emisyonu Türkiye’nin kömürden: beşte bir Türkiye'deki kömür yakan enerji santrallerden. Ayrıca yol ulaşımdan büyük bir yüzde salanıyor, ama ağaçlandırma yüzden daha küçük bir parçası emmiyor. Türkiye, sera gazı azaltılması hakkındaki Paris Anlaşması'nı ve Montreal Protokolünün Kigali Düzeltmesini imzaladı ama onaylamadı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

2017 sera gaz emisyonları emmesi
Türkiye'de 2016 yılındaki fosil yakıttan CO2[1][note 1]

2017 yılında Türkiye 526 milyon ton (Mt) sera gazı CO2eq saldı[2] (%5.3 belirsizlik) [3] fakat 100 Mt orman v.b. emdi. Yani net 426 Mt[4] saldı (%13.8 belirsizlik).[3]

Türkiye’nin en büyük sera gazı kaynağı kömürdür: 2016 yılında kömür yakımından 156 megaton karbondioksit sağlandı.[1]

Enerji[değiştir | kaynağı değiştir]

2017 emisyonlarından %72’u enerji sektörından sağlandı, yani 380 Mt, ondan en büyük parçası elektriği jenerasyon ve ikinci büyük ulaşim.[5]

Termik santralin yakıtı[değiştir | kaynağı değiştir]

2017 yılında Türkiye'nin termik santraller 145 Mt CO2eq saldı.[6] Doğal gazın emisyon yoğunluğu kömürden daha düşük olduğu için doğalgaz az emisyonları ama fazla elektrik yaptı. Diğer tarafta doğalgazı neredeyse hepsi ithalat edildiğinden dolayı cari hesap açığı yükseldi.

Kömür yakan termik santraller[değiştir | kaynağı değiştir]

Zonguldak'ta Çatalağzı kömür yakan termik santrali : Bereket Enerji burada bir unite daha ve kömür limanı yapmayı istiyor ama orada yerel protesto var.

2017 yılında Türkiye termik santraller kömürden 98 Mt CO2eq saldı.[7]

Doğalgaz yakan termik santrallar[değiştir | kaynağı değiştir]

Taşkısığı Köyü doğalgaz yakan termik santrali: doğalgaz, kömürden daha temiz ama ithalatı pahalı ve o da sera gazı salar.

2017 yılında Türkiye termik santraller doğalgazından 45 Mt CO2eq saldı.[8]

Ulaşim[değiştir | kaynağı değiştir]

Düşük Emisyon Bölgeler Avrupalı büyük şehirlerde yaygın ama İstanbul onlar gibi değildir.

2017 yılında ulaşım 85 Mt CO2eq saldı, neredeyse hepsi yollardan.[9] Hava kirliliği hem iklim hem de sağlık sorunu.[10]

Ev enerjisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ankara üzerinde hava kirliliği: kömür şehir merkezinde hala yakılır.

2017 yılında ev yakıtı 43 Mt CO2eq saldı.[11]

Endüstriyel işlemler ve ürün kullanıma[değiştir | kaynağı değiştir]

Enerji hariç 2017 emisyonlarından %13’ünü Türk sanayisi sağladı.[2] Demir, çelik ve çimento endüstri birincil enerjisinden %40 kullanır ve o endüstriler daha çevre dostu olmaya çalışır. Çimentonun karbonu çıkarmak için biyokütle gerekir ve Türkiye’de çok var hem de karbon yakalama ve depolama gerekir ama Türkiyede neredeyse yok.[12][13] 2017 yılında demir ve çelik üretimi 21 Mt CO2eq saldı.[14]

Tarım[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğanbey, Seferihisar yeniden ormanlaştırılmak üzere, ama fosil yakıtları emisyonunun yalnızca küçük bir kısmını absorbe edebilir.

Enerji (mesela traktörün yakıtı) hariç 2017 emisyonlarından %12’si tarımdan salındı.[2] En çok enterik fermantasyon ve tarım toprağından. Tarımının yakıtı sübvansiyon var ve bazı şeker fabrikaları kömür yakan küçük termik santraller var.

Şirketeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eren Enerji Çatalağzı Termik Santrali Türkiyenin emisyonlardan %2'si yayıyor.[15][16]

Siyaset[değiştir | kaynağı değiştir]

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (ÇŞB) ye göre iklim değişikliği dünyanın en önemli problemleri arasında. Bazı ülkeler arasında Paris Anlaşmasını henüz onaylamadı. Bu ulkeler arasında Rusya, İrak, İran ve Türkiye var.

Koordinasyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Birleşmiş Milletler nezninde ÇŞB İklim Değişikliği Ulusal Odak Noktası olarak tanınmıştır. Bakanlıgın İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu (İDHYKK) Ulusal Seragazı Emisyon Envanter Sistemi yapar.[17] Enerji Bakanlığı İDHYKK içinde.

Türkiye'nin enerji politikası ve iklim stratejisi tutarsız. Paris Anlaşması imzalandı ama onaylanmadı.

Paris Anlaşması[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Paris Anlaşması imzaladı ama onaylamadı. Dünyada az sayıda ülke anlaşmayı onaylamadı: dünyanın sera gazı emisyonları %11, Rusya'nın emisyonları %7.5, İran'ın emisyonları %1.3, Türkiye’nin emisyonları %1.2 ve az tanı küçük ülkeler.[18][19][20]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ petrol ulusalarası denizcilik ve havacılık dahildir

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b CO2 emissions from fuel combustion: Highlights. Uluslararası Enerji Ajansı. 2018. ss. 83,86,89,92,98. 
  2. ^ a b c "Seragazı Emisyon İstatistikleri, 2017". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ a b TÜİK rapor (2019), s. 22
  4. ^ "Summary of GHG Emissions for Turkey" (PDF). Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi. 8 Kasım 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  5. ^ TÜİK rapor (2019), s. 43
  6. ^ TÜİK tablolar(2019), tablo 1s1 hucresi B10
  7. ^ TUİK tablolar(2019), tablo 1.A(a)s1 hücre G26 "solid fuels"
  8. ^ TUİK tablolar(2019), tablo 1.A(a)s1 hücre G27
  9. ^ TUİK rapor (2019), s. 118
  10. ^ "Bir yandan iklim değişikliğini kontrol altına alırken diğer yandan da hava kirliliğinden kaynaklanan ölümlerin önüne geçmek mümkün!". The City Fix Türkiye - Sürdürülebilir Ulaşım. 3 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2018. 
  11. ^ TUİK rapor(2019), s. 150
  12. ^ "Decarbonization of industrial sectors: the next frontier". McKinsey. Haziran 2018. 8 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  13. ^ "İklim değişikliği için eylem planı yolda". Sabah (gazete). 3 Temmuz 2018. 
  14. ^ TUİK rapor(2019), s. 229
  15. ^ "Global coal power map". 5 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2019. 
  16. ^ "Estimating carbon dioxide emissions from coal plants". Coalswarm. 18 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2019. 
  17. ^ "Seragazı Emisyon Envanteri, 2014". 1 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  18. ^ "Türkiye Paris İklim Anlaşması'nı Neden İmzalamıyor?". bianet. 2 Temmuz 2018. 
  19. ^ "Paris Anlaşması onaylansın". Milliyet. 7 Haziran 2018. 3 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  20. ^ "'Türkiye bir an önce Paris İklim Anlaşması'nı onaylamalı'". Yaşam. 1 Aralık 2018. 23 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]