Türkiye'de asgari ücret

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Türkiye'de asgari ücret, Türkiye'de bir işçinin kanunca 30 gün üzerinden minimum alması gereken brüt ücrettir. Asgari ücretin günlük olarak belirlenmesi esastır. Günlük hesap üzerinden de “Aylık” ve “Saat” ücreti hesaplanmaktadır. Haftalık standart çalışma saati 45'tir, bu süre haftanın diğer günlerine sadece bir gün izin yapıldığı varsayılarak eşit dağıtılması durumunda günlük 7 saat 30 dakikadır. Kısmi zamanlı çalışma 30 saate kadar ve 30 saat dahil çalışmadır, bunun üzerindeki 45 saate kadar olan haftalık çalışma süresi içeren işler tam zamanlı çalışmadır. [1] [2] Mesai günleri içinde yapılan molalar çalışma süresine eklenmez. Yasal olarak kullandırılması zorunlu en az bir günlük haftalık izin, sanki işçi o gün çalışmış gibi ücretlendirilir. Devlete verilen vergiler kesilerek ve agi eklenerek işçiye "net asgari ücret" ödenir. Kısaca asgari ücret, iş hayatının temel unsurlarından biridir ve uygulanması en düşük sınırı ifade eder.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye’de asgari ücret 1936 tarihli İş Kanunu ile mevzuata girmesine karşın uygulaması1951’e kadar gerçekleşmedi. 1951’den 1967’ye dek geçen süre içinde asgari ücret mahalli komisyonlar tarafından belirlendi. Günümüze kadar birkaç değişiklikle varlığını sürdüren asgari ücret tespit komisyonu uygulaması 1967’den sonra başlamıştır. [3]

Yıllara göre asgari ücret[değiştir | kaynağı değiştir]

Altta haftada standart 45 saat çalışan bekar bir işçinin ay sonunda ödemesini alması gereken vergi öncesi (brüt) ve sonrası (net) tutarlar listelenmiştir.[4] Üçüncü sütun yıl başı ve yıl sonunda asgari ücretin ABD doları cinsinden sahip olduğu nominal değeri göstermektedir.[5] En sağda ise 2020 ABD doları sabit fiyatından satın alma gücü paritesine göre asgari ücretler verilmiştir.[6]

Yıl Brüt (TL) Net (TL) Brüt (dolar) Brüt (SAGP, 2020 doları)
2021 3.577,50 2.825,90 481,80 - -
2020 2.943,00 2.324,70 495,00 - 419,90 12.777,80
2019 2.558,00 2.020,59 485,90 - 450.90 12.466,40
2018 2.029,50 1.603,00 532,10 - 420.30 14.425,90
2017 1.777,00 1.404,00 502,80 - 487,20 14.698,20
2016 1.647,00 1.300,99 565,90 - 545,30 15.136,80

2016 yılı öncesinde asgari ücrete altı aylık aralıklar ile zam uygulanırken sonrasında bu durum değişmiştir.

Yıl 1. Dönem Brüt ilk 6 Ay, Net 2. Dönem Brüt Son 6 Ay, Net
2015 1.201,50 949,07 1.273,50 1.000,54
2014 1,071 846 1,136 891
2013 978.60 773.98 1,021.50 804.69
2012 886.50 701.14 940.50 739.80
2011 796.50 570.21 837.00 599.21
2010 729.00 521.89 760.50 544.44
2009 666.00 527.13 693.00 546.00
2008 608.40 481.55 638.70 546.00
2007 403,034.281 419,155.652

Asgari ücretin saatlik karşılığı[değiştir | kaynağı değiştir]

İşçinin saatlik ücreti aylık 30 iş günü üzerinden hesaplanır. Haftada 1 gün yasal bağlamda zorunlu ücretli izin ve 45 saatlik haftalık standart çalışma saati vardır. Haftalık çalışma saati haftanın diğer günlerine yayıldığında günlük mesai 7.50 saattir. İzin gününün ücreti saatlik ücretin 7.50 katıdır, ancak bu, haftalık çalışma saatine dahil değildir. Saatlik ücret, 30 iş günü 7.50 saat çalışıldığı varsayılarak, çıkan 225 sayısının ücrete bölünmesi yoluyla hesaplanır. [7]

İşçi ve işveren arasındaki normal haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmişse (örneğin 40 saat) bu süre ile 45 saat arasında kalan çalışmalar, fazla sürelerle çalışma olarak nitelenir ve saat başı %25 zamlı, haftalık 45 saatin üzerindeki çalışmalar ise fazla mesai olarak adlandırılır ve saat başına %50 zamlı ücret ödenir. [8]

Yıl Brüt Ücret
2021 15,90
2020 13.08
2019 11.37
2018 9.02
2017 7.90
2016 7.32

Vergi kesintileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Emekli olmayan bir işçinin brüt minimum ücretinden %14 Sosyal güvenlik primi işçi payı ve %1 işsizlik sigortası primi işçi payı kesilir. Bu vergi kesintileri sonrasında kalan tutar gelir vergisi matrahını oluşturur. Gelir vergisi matrahı üzerinden ise %15 oranında gelir vergisi uygulanır. Damgası vergisi ise %07,59 oranındadır ve brüt ücret üzerinden hesaplanır. Tüm kesintiler sonrası oluşan tutarın üzerine çalışanın medeni duruma ve çocuk sayısına göre değişiklik gösteren asgari geçim indirimi uygulanır ve bu, işçiye işveren tarafından devlet adına ödenir. Tüm işlemlerin sonucunda işçinin eline geçen tutar net asgari ücrettir. [9]

Gelir vergisi, işçinin haftalık çalışma saatine bağlı olarak gelir vergisi tutar ve bunlara karşılık gelen oranlar nedeniyle yıl sonuna doğru %20'ye çıkabilmektedir.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2014 verilerine göre Türkiye’deki 12,2 milyonu aşkın kayıtlı işçiden yaklaşık 5 milyonu, yani %40’dan fazlası, asgari ücretle çalışmaktadır. Bu verilere göre Türkiye Avrupa ülkeleri içerisinde en büyük asgari ücretle çalışan oranına sahiptir. 3,5 milyonu “ücretli veya yevmiyeli”lerden oluşan 9,6 milyon kayıt dışı çalışan bu gruba eklendiğinde Türkiye’deki oranın %40’tan daha yüksek olduğu düşünülmektedir, ancak hükümet ve Sosyal Güvenlik Kurumu güncel asgari ücretle çalışan işçi sayısını TBMM'de talep edilmiş olmasına rağmen açıklamamıştır.[10]

Ortalama ücrete oranı[değiştir | kaynağı değiştir]

2006'da ortalama ücretin yarısı seviyesinde seyretmiş asgari ücret, pik yaptığı 2020 yılına kadar bu zaman aralığında sürekli ortalama ücret seviyesine yaklaşmıştır. 2021 yılında asgari ücretin enflasyona oranla artırılması halinde SGK verilerine göre aylık ortalama maaşın %80,79’una, TÜİK verilerine göre ise ise %93’üne tekabül edeceği öngörülmektedir.[11]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Tam Zamanlı Çalışma Nedir ?". 
  2. ^ "Part-time çalışma nasıl tanımlanır?". 
  3. ^ "Asgari Ücret Uygulamasının Evrensel Çerçevesi". Erişim tarihi: 11 Eylül 2021. 
  4. ^ "Bakanlık listesi" (PDF). 
  5. ^ "Turkey National Minimum Wage - NMW 2021". countryeconomy.com (İngilizce). Erişim tarihi: 9 Eylül 2021. 
  6. ^ "Real minimum wages". stats.oecd.org. Erişim tarihi: 9 Eylül 2021. 
  7. ^ "Saatlik Ücret Nasıl Hesaplanmalıdır?". Erişim tarihi: 28 Eylül 2021. 
  8. ^ "Fazla Mesai Ücreti Hesaplama". Erişim tarihi: 11 Eylül 2021. 
  9. ^ "Net Asgari Ücret Hesaplaması". 
  10. ^ "Avrupa'da en fazla asgari ücretli çalışan oranı Türkiye'de". euronews. 7 Aralık 2020. Erişim tarihi: 9 Eylül 2021. 
  11. ^ "Türkiye'de ortalama ücretler 'asgari ücret' seviyesine indi". Independent Türkçe. 26 Kasım 2020. Erişim tarihi: 9 Eylül 2021.