Türkiye'de arabuluculuk

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Ana madde: Arabuluculuk

Türkiye'de arabuluculuk, 22.06.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) ile bir "alternatif uyuşmazlık çözümü" yolu olarak uygulanmaya başlamıştır. 6325 sayılı Kanunla yeni bir serbest meslek ihdas edilmiş ve arabuluculuk mesleğini icra edecek kişilere "arabulucu" unvanını kullanma yetkisi tanınmıştır[1][2][3][4]

Arabuluculuğun Türkiye'deki yapılanması[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de arabuluculuk mesleğinin bağımsız bir mesleki örgütlenmesi bulunmamaktadır. 6325 sayılı Kanuna göre arabulucuların sicili Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan Arabuluculuk Daire Başkanlığı'nda tutulmaktadır. Daire Başkanlığı arabulucuların sicile kaydına Arabuluculuk Kurulu ise arabulucuların sicilden silinmesiyle görevlidir[1][2][3][4].

Genel İlkeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de kolaylaştırıcı arabuluculuk modelinin benimsendiği görüşü hakimdir. Bununla birlikte 6325 sayılı Kanun modern anlamdaki arabuluculuğun gerekliliklerini büyük ölçüde karşılayacak kapsamda düzenlenmiş, bu da arabuluculuğa hakim olan bütün ilkelerin Kanunda karşılık bulmasını sağlamıştır. Kanunda ayrıntılı olarak düzenlenen ilkeler şöyle sıralanabilir[1][2][3][4]:

  • İradilik
  • Eşitlik
  • Gizlilik
  • Beyan ve belgelerin kullanılamaması

Arabulucu olabilme şartları[değiştir | kaynağı değiştir]

HUAK madde 20'ye göre Türkiye'de arabulucular siciline kaydedilebilmek için;

  • Türk vatandaşı olmak,
  • Mesleğinde en az beş yıllık kıdeme sahip hukuk fakültesi mezunu olmak,
  • Tam ehliyetli olmak,
  • Kasten işlenmiş bir suçtan mahkûm olmamak,
  • Arabuluculuk eğitimini tamamlamak ve Adalet Bakanlığı tarafından yapılan yazılı ve uygulamalı sınavda başarılı olmak,

gerekir. Arabulucu, sicile kayıt tarihinden itibaren faaliyetine başlayabilir.

Arabuluculuğa elverişli olan ve olmayan uyuşmazlıklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na göre arabuluculuğa ancak tarafların sulh olabileceği, hakkından vazgeçmesi ve iddiaları kabul etmesinin mümkün olduğu ve bir mahkeme kararının gerekmediği hallerde başvurulabilir. Örneğin tarafların boşanabilmesi ve çocuğun velayeti için mutlaka bir mahkeme kararı gerektiğinden taraflar bu gibi konuları arabulucuya götüremezler. Yine uyuşmazlık aile içi şiddetten kaynaklanıyor ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nda uzlaşma kapsamında sayılan suçlardan değilse o olay arabuluculuğa uygun değildir. Örneğin eşlerin birbirlerine şiddet uygulamaları, silahla yaralama, ölüme neden olan suçlar sonucunda istenen tazminatlar için arabulucuya gidilemez. Fakat bütün kredi sözleşmeleri, alım satım sözleşmeleri, tüketici uyuşmazlıkları, eser sözleşmeleri, kira uyuşmazlıkları, işçi alacakları, deniz ticareti ve sigorta uyuşmazlıkları, marka-patent uyuşmazlıkları, boşanmadan sonraki mal paylaşım uyuşmazlıkları, taksirle yaralama, silahsız kasten yaralama, hakaret, tehdit, konut dokunulmazlığının ihlali ticari sırrın açıklanması gibi şikâyete bağlı suçların işlenmesi nedeniyle istenecek tazminatlara ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde arabulucuya başvurulabilir[5].

Arabuluculuk Mevzuatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Arabuluculuğun kapsamını belirlemek için yürürlükteki birçok Kanuna ve uluslararası sözleşmeye başvurmak gerekse de[6] doğrudan arabuluculuğu konu alan mevzuat şunlardır:

  • Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
  • Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği
  • Arabuluculuk Asgri Ücret Tarifesi
  • Arabuluculuk Sistemi ve Arabulucular İçin Model Etik ve Uygulama Kuralları

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c Kekeç, Elif Kısmet (Ocak 2014). Arabuluculuk Yoluyla Uyuşmazlık Çözümünde Temel Aşamalar ve Taktikler. Adalet. ISBN 9786051462844. 
  2. ^ a b c Özbek, Mustafa Serdar (Ocak 2013). Alternatif Uyuşmazlık Çözümü. Yetkin. ISBN 9789754647136. 
  3. ^ a b c Demir, Şamil (Ocak 2014). Avukatın Uzlaşma Sağlama Yetkisi. Adalet. ISBN 9786051463179. 
  4. ^ a b c Özmumcu, Seda (Nisan 2013). Uzak Doğu'da Arabuluculuk Anlayışı ile Türk Hukuk Sisteminde Arabuluculuk Kurumuna Genel Bir Bakış. On İki Levha. ISBN 9786054687909. 
  5. ^ Demir, Şamil (01.02.2014). "Uyuşmazlıklar arabulucuların yardımıyla çözülecek". samildemir.av.tr. 2 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160602204116/https://www.samildemir.av.tr/2014/02/uyusmazliklar-arabulucularin-yardimiyla-cozulecek/. Erişim tarihi: 10.02.2014. 
  6. ^ Demir, Şamil (2014). Hukuk Uyuşmalıklarında Arabuluculuk Mevzuatı (Gerekçeli-Atıflı-Notlu). ISBN 9786051462875. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]