Yakub (Akkoyunlu)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Sultan Yakup sayfasından yönlendirildi)
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Ebül Muzaffer Sultan Yakub
Портрет Ягуб-бека с придворными. Альбом Мехмета Завоевателя.png
15. yy miniatürü
Akkoyunlu Hükümdarı
Hüküm süresi 15 Haziran 1478 - 24 Aralık 1490
Önce gelen Halil (Akkoyunlu)
Sonra gelen Sultan Baysungur
Eş(leri) Gevherşah Sultan
Hanedan Akkoyunlu
Babası Uzun Hasan
Annesi Despina Hatun
Doğum 1464
Diyarbakır
Ölüm 24 Aralık 1490
Dini İslam

Ebül Muzaffer Sultan Yakub (Azerice: Əbül Müzəffər Sultan Yaqub) (d. 1464 - ö. 24 Aralık 1490) - Akkoyunlu Devleti'nin 3. Sultanı.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

1464 yılında Diyarbakır'da doğdu. Babası Uzun Hasan, annesi ise Trabzon İmparatoru IV. Yohannes'in kızı Despina Hatun'dur. Babasının vefatı üzerine büyük abisi Sultan Halil tahta geçti ve şehzade Yakup'u Diyarbakır valisi olarak atadı. Buna rağmen abisiyle taht kavgasına tutuştu. Mehmet Ali Terbiyat'ın "Danişməndani Azərbaycan" isimli kitabında Sultan Yakup hakkında şöyle bahsedilir:

"O, abisi tarafından Diyarbekir valisi olarak atandı ve abisi şah olunca Azerbaycan'a döndü, onun aleyhine savaş açtı. Savaşı kazandı ve abisi Sultan Halil H. 14 Rebiül-evvel (M. 15 Haziran 1478) tarihinde bir pazartesi günü idam edildi."

Saltanatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Saltanat yılları kısmen barış içinde geçmişti. Saltanatının ilk yılında Kirman'da isyan çıksa da bastırılmıştır. 1480 yılında 40,000 kişilik Memlük ordusu Akkoyunlu Devleti'ne saldırıya geçerek Urfa'nı almaya kalkıştı. Sultan Yakup'un lalası Süleyman bey Bicanoğlunun ve Bayandur beyin önderliğinde Akkoyunlu ordusu düşmanı darmadağın etti, Memlûk komutanı Yaşbey öldürüldü, diğer Memlûk kumandanları ise esir alındı. Fakat sonraki yıl Bayandur bey Hamedan'da isyana kalktı ve Kum kenti yakınlarında yapılan savaşta Bayandur Bey öldürüldü.[1]

Şirvanşahlar ve Safevilerle ilişkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sultan Yakup Şirvanşahlar ile dostluk ilişkileri kurmuş ve Şirvanşah Farruh Yasar'ın kızı Gevherşah Sultan'la evlenmiştir. Babasından farklı olarak Erdebil şeyhlerine hoşgörü göstermiyordu. 1488 yılında Erdebil Şeyhi Haydar Şirvanşahlar Devleti'ne saldırdığında, Farruh Yasar damadı Sultan Yakup'tan yardım istemişti. Akkoyunluların yardımı sayesinde Şeyh Haydar 30 Temmuz 1488 tarihinde Tabasaran'da mağlup edildi ve öldürüldü.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sultan Yakup yönetiminin ilk yıllarında vergileri 70 bin tümen tutarında azaltmıştır. Sultan Yakub'un döneminde onun veziri Gazi İsa yeni toprak-mali reformunu hayata geçirmek için bir plan hazırlamıştı. Bu plana göre Moğol kanunları iptal olunucaktı - yani tamga da iptal ediliyordu.[2] Fakat bu planlar sultanın ölümü ile yarıda kaldı, Gazi İsa kendisi ise daha sonra öldürüldü.

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

24 Aralık 1490 yılında Sultan Yakup ansızın, esrarengiz şekilde öldü. Bazı iddialara göre karısı tarafından zehirlenmiş. İddiaya göre Sultan Yakup'u Gevherşah Sultan katletti.[3]

Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Şirvanşah Farruh Yasar'ın kızı Gevherşah Sultan ile evlenmişti.

Çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ George Sale,George Psalmanazar,Archibald Bower,George Shelvocke,John Campbell,John Swinto - An Universal history, from the earliest account of time, 6. cild, səh.114
  2. ^ B. Fragner, “Economic and Trade Affairs from the Mid-Fourteenth Century to the End of the Safavids,”Camb. Hist. Iran VI
  3. ^ Tarix-i cahan-ara, səh. 112-113.