Stoacılık

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Atina'da bulunan restore edilmiş Attalos Stoası.

Stoacılık ya da Stoa Okulu, kurucusu Kıbrıs'lı Zenon olan, Megara okulunun bir kolu olan felsefe okulu.

Helenistik felsefenin en önemli felsefelerindendir. Zenon okulunu Atina'da Stoa Poikile denilen yerde kurmuştur. Kelime anlamı olarak Stoa Poikile resimlerle süslenmiş direklerden meydana gelen bir galeri görünümündedir. Okulun bu adla anılmasının sebebi budur. Stoacılar doğaya uygun yaşamayı felsefi olarak benimsemişler ve dünya vatandaşlığını savunmuşlardır. Mutluluk dış koşullara bağlı olmamalıdır önermesini dile getirmişlerdir.

Diogenes Laertios “Stoalılar mantık eğitiminin zorunlu olduğunu ileri sürerler. Çünkü mantık diğer tek tek erdemleri içine alan bir erdemdir. Mantık bilmeyen bir insan yanlış çıkarımlardan kaçınamaz. Mantık bilge bir insana doğruyu yanlıştan ayırt etme özelliği kazandırır.”[1]

Stoalıların erdemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bilgelik
  • Adalet
  • Yiğitlik
  • Ölçülülük
  • Dürüstük

İlk Stoacılık[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarihsel filozofların büstleriyle Attalos Stoası. (Fotoğraf: Massimo Pigliucci).

Kıbrıs'lı Zenon'un kiniklerin etkisinde kaldığı ve ilk yapıtlarında özellikle bu etkinin belirgin olduğu görülür. Stoacılık da bu yönde bir gelişim gösterecektir. Ancak daha sonra bu düşüncelerinde farklılaşma olur, özellikle kiniklerin ahlak öğretilerinde değişiklikler meydana getirir. Ona göre gerçek ahlak her tür uygarlık değerinin reddedilmesiyle değil de yüksek ve tam bir doğallığa ulaşarak gerçekleştirilebilir.

Hellenizm denilince akla gelen ilk felsefe Stoacılıktır. Kinizmden etkilenmiştir ama birebir örtüşmeleri söz konusu değildir. Her iki eğilim ortak noktası insanın bağımsızlığı ya da özgürlüğünün kesin bir ilke olarak benimsenmiş olmasıdır. Hem kuramsal olarak temellendirilmesi hem de insan ile uyumlu kılınması doğaya uygun yaşamak fikriyle biçimlendirilmiştir. Bu yönde Stoacılar panteist bir dünya görüşü oluşturmuşlardır.Ayrıca Gotham dizisinde Thomas Wayne'in de bu tarikatın öğretilerini benimsediğinden bahsedilmiştir.

Orta Stoa[değiştir | kaynağı değiştir]

Zenon'dan bir yüzyıl sonra, bir tür uzlaşma felsefesi olarak şekillenen, ilk Stoacılığın katı ahlaki tutumunu yumuşatan ve Platon ve Aristotales ile öğretisini geliştiren bir eğilim göstermiştir. Panaitios ile Paseidonios bu akımın öncü isimleridir. Panaitios Stoacılığa rasyonalist yönde değişikliklerle etki etmiştir, öğrencisi Paseidonios ise empirist bir yönde.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Çiğdem Dürüşken (1991) “Stoa Mantığı›” Felsefe arşivi (28) s. 287-308