Starship

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Starship, SpaceX tarafından geliştirilmekte olan tamamen yeniden kullanılabilir bir fırlatma aracıdır. Kullanım amacı şirket tarafından Dünya yörüngesi, Ay ve Mars'a kargo ve insanlı görevler gerçekleştirmek olarak belirtilmiştir.[1] Starship programı ilk yıllarda küçük bir geliştirme ekibine sahipken, 2018 yılının sonundan itibaren büyük bir geliştirme ve inşa ekibine sahiptir. Elon Musk, Crew Dragon'un Mayıs 2020 tarihindeki ilk insanlı fırlatılışından sonra Starship programının SpaceX'in en büyük önceliği haline getirildiğini belirtmiştir.[2]

Starship
SpaceX Starship SN8 launch as viewed from South Padre Island.jpg
Starship SN8 prototipi 13 km irtifa testi, Aralık 2020
İşlev
Üretici SpaceX
Menşei Ülke ABD
Fırlatma Başına Maliyet 2 milyon US$ (umulan)[4]
Boyutlar
Yükseklik 122 m (400 ft)[5][6]
Çap 9 m (30 ft)[7]
Kütle 5.000.000 kg (11.000.000 lb) (yük ile birlikte)[6][8]
Aşamalar 2
Azami Yük
(LEO)ADY'ye Çıkan Yük >100,000 kg (220,000 lb) [9]
İlişkili Roketler
Aile SpaceX fırlatma araçları
Karşılaştırılan Saturn VN1Falcon HeavySLSEnergiaSpace Shuttle
Fırlatma Tarihçesi
Durum Geliştiriliyor
Fırlatma Alanları LC-39Boca Chica
Toplam Fırlatma 9
Başarılı 5
Başarısız 4
Kısmi Başarısız 0
Aşamalar
Birinci aşama - Super Heavy
Yükseklik 72 m (236 ft) [10]
Çap 9 m (30 ft) [1]
Kütle (boş) 180,000 kg (400,000 lb) (tahmini) [11]
Brüt kütle 3,580,000 kg (7,890,000 lb) [9][11][12]
Yakıt kütlesi 3,400,000 kg (7,490,000 lb) [9]
Motorlar ~28 Raptor [13]
İtme 65,000 kN (15,000,000 lbf) [14]
Özgül itici kuvvet 330 s (3.2 km/s) [15]
Yakıt Aşırı soğutulmuş CH4 ve LOX
İkinci aşama - Starship
Yükseklik 50 m (160 ft) [9]
Çap 9 m (30 ft) [9]
Kütle (boş) 120,000 kg (260,000 lb) [11]
Brüt kütle 1,320,000 kg (2,910,000 lb) [9][11][12]
Yakıt Kütlesi 1,200,000 kg (2,600,000 lb)
Motorlar 6 Raptor[16]
İtme c. 12,000 kN (2,700,000 lbf)
Özgül itici kuvvet 380 s (3.7 km/s) [17]
Yakıt Aşırı soğutulmuş CH4 ve LOX

Prototipler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ad Durum Uçuşlar Notlar
Starhopper Emekli oldu 3 SpaceX tarafından geliştirilen ilk starship prototipi. Emekli olduktan sonra test sahasının olduğu bölgede konumlandırılmıştır.
Mk1 Havaya uçtu 0 20 Kasım 2019 tarihinde basınç testi sırasında patladı.
Mk2 Parçalandı 0
Mk4 Durduruldu 0
SN1 (Mk3) Havaya uçtu 0 28 Şubat 2020 tarihinde basınç testi sırasında patladı.[18]
SN3 Havaya uçtu 0 3 Nisan 2020 tarihinde tank testi sırasında patladı.[19]
SN4 Havaya uçtu 0 Raptor motoru ile 5 ateşleme testi gerçekleştirdi. Yükselme testleri yapması planlanırken 29 Mayıs 2020 tarihinde ateşleme testi sonrasında yaşanan arıza sonucu patladı.[20]
SN5 Emekli oldu 1 30 Temmuz 2020 tarihinde gerçekleşen başarılı ateşleme testi sonrası 4 Ağustos 2020 tarihinde 150m yükselme testini gerçekleştirdi. Aktif olarak kütle simülatörüne sahiptir.
SN6 Parçalandı 1 24 Ağustos 2020 tarihinde ilk ateşleme testini gerçekleştirdi. Yükselme testi öncesi kütle simülatörü monte edildi. 3 Eylül 2020 tarihinde 150m yükselme testini gerçekleştirdi. Ocak 2021'de parçalarına ayrılmaya başlanmıştır.
SN8 Havaya Uçtu 1 Seleflerinden farklı olarak 301 yerine 304L serisi paslanmaz çelik kullanmaktadır. Mk1 sonrası 3 raptor motoru monte edilmiş ilk starship prototipidir. 12.5 km yükselme testini gerçekleştirdikten sonra iniş anında patlamıştır.
SN9 Havaya Uçtu 1 2 Şubat 2021 tarihinde 10 km test uçuşunu gerçekleştirdikten sonra iniş anında raptor motorlarından birinin ateşlenmemesiden dolayı patlamıştır.
SN10 Havaya Uçtu 1 Büyük hangarda inşasını bittikten sonra, 30 Ocak 2021 tarihinde fırlatma rampasına taşındı. 3 adet motor 6 Şubat tarihinde araca takıldı. 3 Mart 2021 tarihinde test uçuşu için motorları ateşlendi fakat bilgisayar havalanmadan testi iptal etti. Birkaç saat sonra 4 Mart 2021 tarihinde 10 km test uçuşunu gerçekleştirdikten sonra başarılı bir şekilde yumuşak iniş yaptı. İniş yaptıktan dakikalar sonra infilak etmiştir.[21]
SN11 Havaya Uçtu 1 26 Mart 2021 tarihinde inşası tamamlandıktan sonra, fırlatması iki kez ertelenmiş olan roket 30 Mart 2021 tarihinde başarılı bir şekilde fırlatıldı[22]. İnişe geçtiği esnada bir anda büyük bir gürültüyle infilak etmiştir[23].
SH SN1 İnşaat halinde 0 İlk super heavy prototipi. Büyük hangarda inşası devam ediyor.
SN12 Durduruldu 0
SN13 Durduruldu 0
SN14 Durduruldu 0
SN15 Uçuş ve iniş 1 6 Mayıs 2021 tarihinde 10km yüksek irtifa test uçuşunda başarılı bir şekilde uçmuş, iniş hareketini tamamlayarak yumuşak iniş yapmıştır. İndikten az zaman sonra ise ufak bir yangın çıkmıştır.
SN16 İnşaat halinde 0
SN17 İnşaat halinde 0
SN18 İnşaat halinde 0
SH SN2 İnşaat halinde 0

Starhopper

Starship projesi (önceki adları ile ITS ve BFR) ilk başladığında fırlatma aracının karbon kompozit malzemesinden üretilmesi planlanıyordu. Sonrasında paslanmaz çelik kullanımına karar verildi. Starhopper, paslanmaz çelik kullanımının test edildiği ilk prototip oldu.

Test Tankları[değiştir | kaynağı değiştir]

Ad Durum Notlar
TT1
TT2
SN2 Emekli oldu SN1 prototipinin itme diskinde meydana gelen hata nedeniyle patlaması sonucu Spacex bu donanım parçasını yeniden tasarlayarak SN2 üzerinde test etti.
SN7 Havaya uçtu 304L serisi paslanmaz çelik kullanımını test etmek için kullanıldı. 15 Haziran 2020 tarihinde test sırasında 7.6 bar basınca ulaştı. Onarım sonrası 23 Haziran 2020 tarihinde yıkımına kadar test edildi.
SN7.1 Havaya uçtu Selefi olan SN7 gibi 304L serisi paslanmaz çelik kullanıldı. 23 Eylül 2020 tarihinde yıkımına kadar test edildi ve 8 bar basınca ulaştı.[24]
SN7.2 Test ediliyor 4 mm yerine 3 mm paslanmaz çelik kullanan ilk starship prototipi. Basınç testleri için kullanılacaktır.

Starship Test Uçuşları[değiştir | kaynağı değiştir]

Starship SN5 prototipi 150m yükselme testi sırasında

Her biri farklı konfigürasyonlara sahip sekiz prototip Starship aracı, Temmuz 2019 ile Mayıs 2021 arasında dokuz yörünge altı test uçuşu gerçekleştirdi. Tüm test uçuşları Güney Teksas, Boca Chica'daki SpaceX fırlatma rampasından yapıldı.

Starship SN15 prototipi başarıyla yumuşak iniş gerçekleştirirken
Uçuşlar Tarih ve Saat

(UTC)

Prototip Yükseklik Sonuç Süresi
- 5 Nisan 2019 Starhopper ~1 m Başarılı
İple bağlı şekilde yapılmış yükselme testi. Raptor Sn2 motoru ile gerçekleşmiştir.
1 25 Temmuz 2019 Starhopper 20 m Başarılı ~ 22 saniye
İlk serbest uçuş testi. Raptor Sn6 motoru ile gerçekleşmiştir.
2 27 Ağustos 2019 22:00 Starhopper 150 m Başarılı ~ 57 saniye
Starhopper'ın son uçuşu. Raptor Sn6 motoru ile gerçekleşmiştir.
3 4 Ağustos 2020 23:57 Starship SN5 150 m Başarılı ~ 45 saniye
Raptor Sn27 motoru ile gerçekleşmiştir.
4 3 Eylül 2020 17:47 Starship SN6 150 m Başarılı ~ 45 saniye
Raptor Sn29 motoru ile gerçekleşmiştir.
5 9 Aralık 2020 22:45 Starship SN8 12.5 km Kısmen başarılı 6 dakika, 42 saniye
Raptor Sn30, Sn36 ve Sn42 motorları ile gerçekleşmiştir. İniş anında hızının yüksek olmasından dolayı yere sert çarparak havaya uçtu.
6 2 Şubat 2021 20:25 Starship SN9 10 km Kısmen Başarılı 6 dakika, 26 saniye
SN49 ve SN45 dahil üç Raptor motoru ile gerçekleşmiştir. Yere sert çarptığından dolayı havaya uçtu. Sert çarpmanın nedeni olarak oksijen ön yakıcısıyla ilgili bir sorun nedeniyle yeniden yanmayan motorlardan biri gösterilmiştir.
7 3 Mart 2021 23:15 Starship SN10 10 km Çoğunlukla Başarılı 6 dakika, 24 saniye
SN10, hafif bir eğimle sert iniş yaptı ve inişinden sekiz dakika sonra patladı. Patlamanın sebebi olarak iticilerin zayıf kalmasından dolayı yapılan sert iniş gösterildi.[25]
8 30 Mart 2021 13:00 Starship SN11 10 km Kısmen Başarılı ~ 6 dakika
SN11, ağır sisli bir havada fırlatıldı ve yükselişi sırasında motor sorunları yaşandı. Fırlatılmasından 5 dakika 49 saniye sonra SN11 ile olan iletişim koptu ve yerde büyük bir patlama yaşandı. Elon Musk patlamanın sebebinin küçük bir metan gazı sızıntısı olduğunu belirtti.[26]
9 5 Mayıs 2021 22:24 Starship SN15 10 km Başarılı 5 dakika, 59 saniye
SN15, öncekilere göre birçok yükseltmeye sahip bir prototiptir. Hafif sisli bir havada fırlatıldı ve yumuşak iniş gerçekleştiren ilk prototip oldu.[27]

Super Heavy prototipleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ad İlk Görülüşü Rampaya Çıkarılışı İlk Statik Ateşleme İlk Uçuş Hizmetten Çıkarılışı İnşaat Sahası Durum Uçuşları
BN1 Eylül 2020 N/A N/A N/A 30 Mart 2021 Boca Chica, Texas Parçalandı 0
BN2 Ocak 2021 Planlanıyor Planlanıyor Planlanıyor Planlanıyor Boca Chica, Texas İnşaat halinde 0
BN3 Mart 2021 Planlanıyor Planlanıyor Planlanıyor Planlanıyor Boca Chica, Texas İnşaat halinde 0

Booster BN1[değiştir | kaynağı değiştir]

BN1, bir yol gösterici olarak tasarlanmıştır. 30 Mart 2021'de Elon Musk, BN1'in hurdaya çıkarılacağını ve fırlatma sahasına çıkmayacağını, test yapmayacağını belirtti.[28] 13 Nisan 2021'de BN1 hurdaya çıkarılmaya başlandı.

Booster BN2[değiştir | kaynağı değiştir]

Super Heavy BN2, Mayıs 2021 itibarıyla yapım aşamasında. Elon Musk, BN2'nin "şanslıysak yörüngeye bile fırlatılabileceğini" belirtti.[28]

Booster BN3[değiştir | kaynağı değiştir]

NASASpaceFlight, 15 Mart 2021'de Super-Heavy BN3 prototipinin ilk Starship Yörünge Uçuş Testinin bir parçası olarak şu anda yapım aşamasında olan Starship SN20 ile birlikte uçabileceğini bildirdi.[29][30][31]

Yörünge uçuşları[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarih Araç Notlar Durum
2021 Starship Kargo Starship'in planlanan ilk ticari uçuşu. Planlanıyor
2022 Starship Ay yüzeyine iniş yapılacak potansiyel uçuş. Planlanıyor
2023 Starship Crew Ay yörüngesinde gerçekleşecek özel uçuş (dearMoon projesi) Planlanıyor
2024 Starship Kargo Mars'a potansiyel kargo uçuşu. Planlanıyor
2026 Starship Crew Mars'a potansiyel insanlı uçuş. Planlanıyor

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Arşivlenmiş kopya". 22 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2020. 
  2. ^ https://web.archive.org/web/20200725080428/https://www.cnbc.com/2020/06/07/elon-musk-email-to-spacex-employees-starship-is-the-top-priority.html. 25 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Eksik ya da boş |başlık= (yardım)
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2020. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 17 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2020. 
  5. ^ "Archived copy". 12 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2020. 
  6. ^ a b @ (16 March 2020). "Slight booster length increase to 70 m, so 120 m for whole system. Liftoff mass ~5000 mT" (Tweet) – Twitter vasıtasıyla. ; Eksik ya da boş |kullanıcı= (yardım); Eksik ya da boş |numara= (yardım);
  7. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; sx20190930 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  8. ^ @ (26 September 2019). "Mk1 ship is around 200 tons dry and 1400 tons wet, but aiming for 120 by Mk4 or Mk5. Total stack mass with max payload is 5000 tons" (Tweet) – Twitter vasıtasıyla. ; Eksik ya da boş |kullanıcı= (yardım); Eksik ya da boş |numara= (yardım);
  9. ^ a b c d e f https://www.spacex.com/vehicles/starship/
  10. ^ Elon Musk [@elonmusk] (16 Mart 2020). "@Erdayastronaut @SpaceX @BoeingSpace @ulalaunch @Boeing Slight booster length increase to 70m, so 120m for whole system. Liftoff mass ~5000 mT" (Tweet). Erişim tarihi: 15 Eylül 2020Twitter vasıtasıyla. 
  11. ^ a b c d Elon Musk [@elonmusk] (26 Eylül 2019). "@Jennerator211 @Erdayastronaut Mk1 ship is around 200 tons dry & 1400 tons wet, but aiming for 120 by Mk4 or Mk5. Total stack mass with max payload is 5000 tons" (Tweet). Erişim tarihi: 15 Eylül 2020Twitter vasıtasıyla. 
  12. ^ a b https://www.engadget.com/2019/09/28/starship-refueling-spacex/
  13. ^ https://spacenews.com/musk-emphasizes-progress-in-starship-production-over-testing/
  14. ^ Chris B - NSF [@NASASpaceflight] (2020-08-31). "Note: Jumping between Super Heavy and Starship. 28 engines for Super Heavy. 2000t and 100t dry mass note are for Starship" (Tweet). Erişim tarihi: 2020-10-09Twitter vasıtasıyla. 
  15. ^ https://www.youtube.com/watch?v=tdUX3ypDVwI
  16. ^ https://www.spacex.com/starship
  17. ^ https://www.youtube.com/watch?v=zu7WJD8vpAQ
  18. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  19. ^ "Arşivlenmiş kopya". 22 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  20. ^ https://techcrunch.com/2020/05/29/spacexs-starship-sn4-launch-vehicle-prototype-explodes-after-static-engine-fire-test/
  21. ^ https://www.dw.com/tr/spacexin-starship-aracı-inişten-sonra-patladı/a-56766775
  22. ^ Öztürk, Levent (31 Mart 2021). "Elon Musk ve SpaceX'in Starship SN11'i, Riskli Fırlatma Sonrası Patladı..." Chip Online. Erişim tarihi: 5 Nisan 2021. 
  23. ^ "SpaceX'in roketi iniş sırasında infilak etti". Sözcü. 30 Mart 2021. Erişim tarihi: 5 Nisan 2021. 
  24. ^ https://twitter.com/thejackbeyer/status/1303210362855022593?s=20
  25. ^ "Elon Musk, Starship SN10'un İndikten Dakikalar Sonra Neden Patladığını Açıkladı". 
  26. ^ "https://twitter.com/elonmusk/status/1379022709737275393". Twitter. Erişim tarihi: 5 Nisan 2021.  |başlık= dış bağlantı (yardım)
  27. ^ "SpaceX Sonunda Başardı: Starship SN15, Yüksek İrtifa Uçuşundan Sonra Sağ Salim Dünya'ya Döndü". Erişim tarihi: 5 Mayıs 2021. 
  28. ^ a b "BN1 is a manufacturing pathfinder, so will be scrapped. We learned a lot, but have already changed design to BN2. Goal is to get BN2 with engines on orbital pad before end of April. It might even be orbit-capable if we are lucky".  115. harf sırasında bulunan |başlık= parametresi line feed character içeriyor (yardım)
  29. ^ "Super Heavy BN3 section spotted | SpaceX Boca Chica". 
  30. ^ "More Sections for Super Heavy BN3 Spotted - Starship SN15 Wiggles its Flaps SpaceX Boca Chica". 
  31. ^ "Super Heavy Thrust Dome Spotted SpaceX Boca Chica".