Sovyetler Birliği'nde askerî rütbe ve işaretler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Sovyetler Birliği'nde askeri rütbe ve işaretler'i, 1917'deki Ekim Devriminden sonra hizmete girdi. Aynı zamanda soylulukla bağlantılı olan eski Çarlık rütbeleri kaldırıldı. Bu rütbeler günümüz Rusya'sında ve Ukrayna'sında kullanılan rütbelere benzemektedir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Başlarda Kızıl Ordu'da profesyonel subay, bunun bir Çarlık mirası olduğu düşüncesiyle kullanılmadı. Bolşevikler subay kelimesini yasakladılar ve yerine sadece komutan kelimesini kullandılar. Apolet ve rütbe kullanımı bırakıldı ve bunların yerine "Tümen Komutanı" , "Kolordu Komutanı" ve bunlar gibi unvanlar kullanıldı. 1924'te bu sistem, K-1 (en düşük)den K-14 (en yüksek)e kadar hizmet kategorileriyle desteklendi. Hizmet kategorileri rütbe işlevine sahipti ve komutanın deneyim ve niteliklerini belirtiyordu. Kategori işaretleri komutanının pozisyonunu belirtmiyordu.

22 Eylül 1935'te Kızıl Ordu hizmet kategorilerinden vazgeçti ve rütbe sistemine dönüldü. Fakat bu rütbe sistemi geleneksel rütbelerin ve unvan sisteminin bir karışımıydı. Örneğin bu sistemde hem "Teğmen" hem de "Komdiv" (Комдив, Tümen Komutanı) vardı. Politik komiserlerin ve teknik sınıfların rütbeleride bu sisteme göre değişti.

Bir sistemde birkaç değişiklik daha yapıldı. 7 Mayıs 1940'ta "Kombrig" (Командир бригады / Komandir brigadi, Tugay Komutanı), "Komdiv" (Командир дивизии / Komandir divizii, Tümen Komutanı), "Komkor" (Командир корпуса / Komandir korpusa, Kolordu Komutanı) ve "Komandarm" (Командир армии / Komandir armii, Ordu Komutanı) şeklindeki fonksiyonel rütbelerinin yerini General ve Amiral rütbeleri aldı. Fakat politik komiser ve teknik sınıf rütbeleri aynı kaldı. 2 Kasım 1940'ta sistem bir değişiklik daha geçirdi. Bununla astsubay rütbeleri kaldırılıyor ve Podpolkovnik (Yarbay) rütbesi ekleniyordu. 1942'nin başlarında tüm eski fonksiyonel rütbeler normal rütbelere çevrilmişti. 9 Ekim 1942'de politik komiserlik ve onun rütbeleri kaldırıldı. Fonksiyonel rütbeler sadece sıhhiye sınıfında ait oldu.

1943'ün başından kalan tüm fonksiyonel rütbeler kaldırıldı. Subay kelimesi resmen kullanılmaya ve apolet sistemine geçildi. O günden itibaren rütbe sistemi fazla değişmedi ve bugünkü Rusya'da da devam etmektedir. Kombat (Tabur Komutanı), Kombrig (Tugay Komutanı) ve Komdiv (Tümen Komutanı) fonksiyonel rütbeleri resmi olmayan kullanım şekilleri oldu.

Rütbe tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu tablo, 1958-1991 arasında kullanılan rütbeleri ve apoletleri gösterir.

Kategori Sovyet Tüm Kuvvetleri kara birlikleri
(Ordu Piyade ve eğitim kurumları, MVD Militsiya ve İçişleri Birlikleri, SSCB Sivil Savunma Kuvvetleri)
Sovyet Hava Kuvvetleri, Sovyet Hava Savunma Güçleri ve diğer Sovyet askeri birlikleri birliklerinin rütbeleri
(Savunma Bakanlığı Uzay Komutanlıkları, Topçu, Tank ve Zırhlı Kuvvetler, Hava İndirme Birlikleri, İstihkâm ve Muhabere Kuvvetleri, Sağlık Hizmeti, Askeri Bando Hizmeti, Askeri Yargı Hizmeti, diğer Özel ve Teknik Servisler)
Sovyet Donanması Rütbeler ve İşaretleri
Başkomutan

CCCP army Rank generalissimus CCCP infobox.svg
Sovyetler Birliği Generalissimosu
(Генерали́ссимус Сове́тского Сою́за)
General ve
Amiraller
Rank insignia of маршал Советского Союза.svg
Sovyetler Birliği Mareşali
(Ма́ршал Совéтского Сою́за)
RAF N F10AdmFleetSU 1955-1991.svg
Sovyetler Birliği Filo Amirali
(Адмира́л Фло́та Совéтского Сою́за)
RAF A F9GenArmy since 1974h.svg
Kıdemli orgeneral
(Генера́л а́рмии) 1974 sonrası
CCCP army Rank general armii1 infobox.svg
Kıdemli orgeneral
(Генера́л а́рмии) 1974 öncesi
SA AF F9ChiefMars 1974 h.svg
Sovyetler Birliği Havacılık Baş Mareşali
(Гла́вный Ма́ршал Авиа́ции Совéтского Сою́за)
SA A-artil F9ChiefMars 1974.svg
Sovyetler Birliği Topçuluk Baş Mareşali
(Гла́вный Ма́ршал Aртилерии Совéтского Сою́за)
SA A-armour F9ChiefMars 1974.svg
Sovyetler Birliği Zırhlı Birlikler Baş Mareşali
(Гла́вный Ма́ршал Бронетанковых Войск Совéтского Сою́за)
SA A-engin F9ChiefMars 1974.svg
Sovyetler Birliği İstihkâm Birlikleri Baş Mareşali
(Гла́вный Ма́ршал Инженерных Войск Совéтского Сою́за)
SA A-sign F9ChiefMars 1974.svg
Sovyetler Birliği Muhabere Birlikleri Baş Mareşali
(Гла́вный Ма́ршал Войск Связи Совéтского Сою́за)
RAF N F9AdmirFleet 1962-94h.svg
Kıdemli oramiral
(адмира́л фло́та) 1962-1994
RAF N F9AdmirFleet 1943-1955h-par.svg
Kıdemli oramiral
(адмира́л фло́та) 1943-1955
SA AF F9Mars 1974 h.svg
Havacılık Mareşali
(Ма́ршал Авиа́ции)
SA A-artil F9Mars 1974.svg
Topçuluk Mareşali
(Ма́ршал Aртилерии)
SA A-armour F9Mars 1974.svg
Zırhlı Birlikler Mareşali
(Ма́ршал Бронетанковых Войск)
SA A-engin F9Mars 1974.svg
İstihkâm Birlikleri Mareşali
(Ма́ршал Инженерных Войск)
SA A-sign F9Mars 1974.svg
Muhabere Birlikleri Mareşali
(Ма́ршал Войск Связи)
RAF A F8ColGen since 2010par.svg
Orgeneral
(генера́л-полко́вник)
RAF AF F8ColGen since 2010par.svg
Orgeneral
(генера́л-полко́вник авиа́ции)
RAF A F8ColGen since 2010par.svg
Orgeneral
(генера́л-полко́вник ро́да во́йск)
RAF N F8Adm since 2010par.svg
Oramiral
(адмира́л)
RAF A F7LtGen since 2010par.svg
Korgeneral
(генера́л-лейтена́нт)
RAF AF F7LtGen since 2010par.svg
Havacı korgeneral
(генера́л-лейтена́нт авиа́ции)
RAF A F7LtGen since 2010par.svg
Sınıf korgeneral
(генера́л-лейтена́нт ро́да во́йск)
RAF N F7VicAdm since 2010par.svg
Koramiral
(ви́це-адмира́л)
RAF A F6MajGen since 2010par.svg
Tümgeneral
(генера́л-майо́р)
RAF AF F6MajGen since 2010parade.svg
Havacı tümgeneral
(генера́л-майо́р авиа́ции)
RAF A F6MajGen since 2010par.svg
Sınıf tümgeneral
(генера́л-майо́р ро́да во́йск)
RAF N F6RearAdm since 2010par.svg
Tümamiral
(ко́нтр-адмира́л)
Üst Subaylar RAF A F5Col since 2010par.svg
Albay
(полко́вник)
RAF AF F5Col since 2010par.svg
Havacı albay
(полко́вник авиа́ции)
RAF A F5Col since 2010par.svg

Sınıf albay
(полко́вник ро́да во́йск)
RAF N F5CaptNavy since 2010par.svg
Albay
(капита́н 1-го ра́нга)
RAF A F4LtCol since 2010par.svg
Yarbay
(подполко́вник)
RAF AF F4LtCol since 2010par.svg
Havacı yarbay
(подполко́вник авиа́ции)
RAF A F4LtCol since 2010par.svg

Sınıf yarbay
(подполко́вник ро́да во́йск)
RAF N F4Com since 2010par.svg
Binbaşı
(капита́н 2-го р́анга)
RAF A F3Major since 2010par.svg
Binbaşı
(майо́р)
Rank insignia of майор of the Soviet Air Force.svg
Havacı binbaşı
(майо́р авиа́ции)
RAF A F3Major since 2010par.svg
Sınıf binbaşı
(майо́р ро́да во́йск)
RAF N F3LtCom since 2010par.svg
Binbaşı
(капита́н 3-го р́анга)
Alt düzey subaylar RAF A F2Capt since 2010par.svg
Yüzbaşı
(капита́н)
RAF AF F2Capt since 2010par.svg
Havacı Yüzbaşı
(капита́н авиа́ции)
RAF A F2Capt since 2010par.svg

Sınıf yüzbaşı
(капита́н ро́да во́йск)
RAF N F2CaptLt since 2010par.svg
Yüzbaşı
(капита́н-лейтена́нт)
RAF A F1FstLt since 2010par.svg
Üsteğmen
(ста́рший лейтена́нт)
RAF AF F1FstLt since 2010par.svg
Havacı Üsteğmen
(ста́рший лейтена́нт авиа́ции)
RAF A F1FstLt since 2010par.svg

Sınıf üsteğmen
(ста́рший лейтена́нт ро́да во́йск)
RAF N F1FstLt since 2010par.svg
Üsteğmen
(старший лейтенант)
RAF A F1-2Lt since 2010par.svg
Teğmen
(лейтена́нт)
RAF AF F1-2Lt since 2010par.svg
Havacı Teğmen
(лейтена́нт авиа́ции)
RAF A F1-2Lt since 2010par.svg

Sınıf teğmen
(лейтена́нт ро́да во́йск)
RAF N F1-2Lt since 2010par.svg
Teğmen
(лейтена́нт)
RAF A F1-3SubLt since 2010par.svg
Asteğmen
(мла́дший лейтена́нт)
Rank insignia of младший лейтенант of the Soviet Air Force.svg
Asteğmen
(мла́дший лейтена́нт авиа́ции)
RAF A F1-3SubLt since 2010par.svg
Sınıf asteğmen
(мла́дший лейтена́нт ро́да во́йск)
RAF N F1-3SubLt since 2010par.svg
Asteğmen
(мла́дший лейтена́нт)
Astsubaylar Rank insignia of старший прапорщик of the Soviet Army.svg
Kıdemli astsubay
(ста́рший пра́порщик) 1980 sonrası
Rank insignia of старший прапорщик of the Soviet Air Force.svg
Havacı kıdemli astsubay
(ста́рший пра́порщик авиа́ции)
Rank insignia of старший мичман of the Soviet Navy.svg
Sınıf kıdemli astsubay
(ста́рший пра́порщик ро́да во́йск) 1980 sonrası
Rank insignia of старший мичман of the Soviet Navy.svg
Kıdemli denizci astsubay
(ста́рший ми́чман) 1980 sonrası
Rank insignia of прапорщик of the Soviet Army.svg
Astsubay
(пра́порщик) 1972 sonrası
Rank insignia of прапорщик of the Soviet Air Force.svg
Havacı astsubay
(пра́порщик авиа́ции)
Rank insignia of мичман of the Soviet Navy.svg
Sınıf astsubay
(пра́порщик ро́да во́йск) 1972 sonrası
Rank insignia of мичман of the Soviet Navy.svg
Denizci astsubay
(ми́чман) 1972 sonrası
Çavuşlar Rank insignia of старшина 2 of the Soviet Army.svg
Başçavuş
(старшина́) 1963 sonrası
SA A-inf R8FirstSg 1963v.svg
Başçavuş
(старшина́) 1963 öncesi
SA AF R8FirstSg 1963v.svg
Havacı başçavuş
(старшина́ авиа́ции)
Rank insignia of главный корабельный старшина of the Soviet Navy.svg
Başçavuş
(старшина́ ро́да во́йск) 1963 sonrası
Rank insignia of главный корабельный старшина 2 of the Soviet Navy.svg
Başçavuş
(гла́вный корабе́льный старшина́) 1952 sonrası
Rank insignia of главный корабельный старшина of the Soviet Navy.svg
Başçavuş
(гла́вный корабе́льный старшина́) 1952 öncesi
Rank insignia of старший сержант of the Soviet Army.svg
Üstçavuş
(ста́рший сержа́нт)
Rank insignia of старший сержант of the Soviet Air Force.svg
Üstçavuş
(ста́рший сержа́нт авиа́ции)
Üstçavuş
(ста́рший сержа́нт ро́да во́йск)
Rank insignia of главный старшина of the Soviet Navy.svg
Üstçavuş
(гла́вный старшина́)
Rank insignia of сержант of the Soviet Army.svg
Çavuş
(сержа́нт)
Rank insignia of сержант of the Soviet Air Force.svg
Havacı Çavuş
(сержа́нт авиа́ции)
Sınıf Çavuş
(сержа́нт ро́да во́йск)
Rank insignia of старшина 1-й статьи of the Soviet Navy.svg
Çavuş
(старшина́ 1-й статьи́)
Rank insignia of младший сержант of the Soviet Army.svg
Astçavuş
(мла́дший сержа́нт)
Rank insignia of младший сержант of the Soviet Air Force.svg
Astçavuş
(мла́дший сержа́нт авиа́ции)
Sınıf astçavuş
(мла́дший сержа́нт ро́да во́йск)
Rank insignia of старшина 2-й статьи of the Soviet Navy.svg
Astçavuş
(старшина́ 2-й статьи́)
Er ve,
erbaşlar
Rank insignia of ефрейтор of the Soviet Army.svg
Onbaşı
(ефре́йтор)
Rank insignia of ефрейтор of the Soviet Air Force.svg
Havacı Onbaşı
(ефре́йтор авиа́ции)
Sınıf Onbaşı
(ефре́йтор ро́да во́йск)
Rank insignia of старший матрос of the Soviet Navy.svg
Denizci Onbaşı
veya Gemici
(ста́рший матро́с) или (ста́рший моря́к)
Rank insignia of рядовой of the Soviet Army.svg
Er veya Asker
(рядово́й) или (солдáт)
Rank insignia of рядовой of the Soviet Air Force.svg
Havacı er veya Asker
(рядово́й авиа́ции)
Sınıf er veya Asker
(рядово́й ро́да во́йск)
Rank insignia of матрос of the Soviet Navy.svg
Denizci er veya Gemici
(матро́с) или (моря́к)

Renklere göre branşlar[değiştir | kaynağı değiştir]

1919-1922 yılları arasında Kolordularda görev yapan askerlerin yaka renkleri:

  •    Kızıl: Piyade
  •    Mavi: Süvari
  •    Turuncu: Topçu
  •    Siyah: İstihkâm
  •    Açık Mavi: Hava Kuvvetleri
  •    Yeşil: Sınır Muhafızları

1922-1923 yılları arasında kadar rütbe işaretleri dört renge sahipti:

  • Zıt renkler
  • Yaka yamanın kenar renkleri
  • Rakamın rengi ve yaka yamasındaki harfler
  • Kolorduyu belirten pantolon çizgi renkleri
  •             Siyah kenar altın rakamlar ve harfler ile kızıl pantolon şeritli kızıl yaka yama: Piyade ve tüm birlik hizmetleri.
  •             Siyah kenar altın rakamlar ve harfler ile mavi pantolon şeritli mavi yaka yama: Süvari.
  •             Kırmızı kenar altın rakamlar ve harfler ile kırmızı pantolon şeritli siyah yaka yama: Topçu.
  •             Siyah kenar altın rakamlar ve harfler ile açık mavi pantolon şeritli açık mavi yaka yama: Hava Kuvvetleri.
  •             Siyah kenar sarı harfler ile kırmızı pantolon şeridi bulunan kırmızı yaka yama: Zırhlı Birlikler.
  •             Kırmızı kenar gümüş rakamlar ve harfler ile kırmızı pantolon şeritli siyah yaka yama: İstihkâm.
  •             Sarı kenar gümüş rakamlar ve harfler ile sarı pantolon şeridi olan siyah yaka yama: Muhabere.

1924-1934 yılları arasında rütbe işaretleri iki renktedir. Kol yaka yamacının rengi ve koltuğu belirten yaka yamacının kenarı rengi:

  •       Siyah kenarlı Kızıl: Piyade ve tüm birlik hizmetleri
  •       Siyah kenarlı mavi: Süvari
  •       Parlak kırmızı kenarlı siyah: Topçu, zırhlı birlikler
  •       Siyah kenarlı açık mavi: Hava kuvvetleri
  •       Mavi kenarlı siyah: Teknik birlikler (Radyo iletişimi, mühendisler, kimyasallar, teknik askeri okullar, yol yapımı, boru hattı birimleri, bina ve hava üssü inşaatı, askeri topoğrafya hizmeti)
  •       Parlak kırmızı kenarlı koyu yeşil: Tıp ve veterinerlik hizmetleri, idari servis, adli savcılar

1935-1942 yılları arasında, rütbe işaretleri iki renktedir. Kol yaka yamacının rengi ve koltuğu belirten yaka yamacının kenarı rengi:

  •       Siyah kenarlı Kızıl: Piyade ve tüm birlik hizmetleri
  •       Siyah kenarlı mavi: Süvari
  •       Parlak kırmızı kenarlı siyah: Topçu birlikleri
  •       Parlak kırmızı kenarlı Kadife siyah: Zırhlı birlikler
  •       Siyah kenarlı açık mavi: Hava kuvvetleri
  •       Mavi kenarlı siyah: Teknik kolordu
  •       Siyah kenarlı siyah: Kimyasal kolordu
  •       Parlak kırmızı kenarlı koyu yeşil: Tıp ve veterinerlik hizmetleri, idari hizmet

1943'ten 1955'e kadar, rütbe işaretleri iki renktedir. Omuz tablasının rengi ve kolorduyu belirten kenar rengi:

  •       Siyah kenarlı Kızıl: Piyade, mekanize ve motorlu piyade
  •       Siyah kenarlı mavi: süvari
  •       Parlak kırmızı kenarlı siyah: Topçu, zırhlı birlikler
  •       Siyah kenarlı açık mavi: Hava kuvvetleri, hava birlikleri, hava teknik servisleri
  •       Siyah kenarlı siyah: teknik kolordu
  •       Parlak kırmızı kenarlı koyu yeşil: Tıp ve veterinerlik hizmetleri

Aralık 1955'ten 1970'e kadar renkler:

  •    Kızıl: Piyade, mekanize ve motorlu piyade, hava birlikleri
  •    Siyah: Topçu, zırhlı birlikler, teknik birlikler
  •    Açık mavi: Hava kuvvetleri
  •    Koyu yeşil: Tıp ve veterinerlik hizmetleri
  •    Kırmızı: Yüksek subaylar (tüm dallar)

1970-1991(93):

  •    Kırmızı: piyade, askeri eğitim kurumları
  •    Açık mavi: Hava Kuvvetleri, hava birlikleri, hava teknik servisleri
  •    Siyah: topçu, zırhlı birlikler, teknik birlik ve Donanma

Mart 1956'da general subayların yıldızları altın renkli oldu.

Kısaltmalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sovyet Ordusu'nda özel bir apolet işareti. CA kısaltması, Sovyet Ordusu'nu tanımlar ve en çok görev alan personelin omuzlarında bulunur. Düz arka plan, düzenli kara kuvvetlerini temsil eder.

1972 yılından sonra apolet üzerindeki harfler:[1]

  • ВВ (Внутренние войска, Vnutrennie voyska) - İç birlikler
  • К (Курсант, Kursant) - Askeri öğrenci,
  • ГБ (Государственная безопастность, Gosudarstvennaya bezopastnost' ) - KGB
  • ПВ (Пограничные войска, Pogranichnye voyska) - Sınır birlikleri
  • СА (Советская Армия, Sovietskaya Armiya) - Sovyet Ordusu
  • ВС (Вооружённые Силы, Vooruzhennie Sily) - Silahlı Kuvvetler (Sovyet Ordusu, geç SSCB'den modern Rusya'ya)
  • СШ (специальная школа, spetsialnaya şkola) - Özel okul
  • Ф (Флот, Flot) - Donanma
    • СФ (Северный флот, Severni flot) - Kuzey Filosu
    • ЧФ (Черноморский флот, Chernomorski flot) - Karadeniz Filosu
    • БФ (Балтийский флот, Baltiyski flot) - Baltık Filosu
    • ТФ (Тихоокеанский флот, Tihookeanski flot) - Pasifik Filosu
  • СВУ (Суворовец, Suvorovets) - Suvorov Okulu öğrencisi, ordu öğrencisi
  • ВМУ (Военно-музыкальное Училище Voyenno-muzikalnoye Uçilişçe) - Askeri müzik okulu öğrencisi, bando öğrencisi
  • H (Нахимовец, Nahimovets) - Nahimov Okulu öğrencisi, donanma öğrencisi

Sovyetler Birliği Generalismosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu rütbe Josef Stalin için 27 Haziran 1945'te oluşturuldu. Kendisi bu rütbedeki tek kişidir. ABD'nin "General of the Armies of the United States" ve Kuzey Kore'nin "Dae Wonsu" rütbelerinin benzeridir. Generaller generali anlamına gelir.

Branşlar için Mareşal[değiştir | kaynağı değiştir]

Branş Mareşali ve Üst Branş Mareşali, 5 Sovyet askeri branşında kullanılırdı. Bunlar Hava Kuvvetleri, Topçu, Tankçı, İstihkam ve Sinyal Kuvvetleriydi. Bu rütbeler 1943 yılında oluşturuldu ve Orgeneral rütbesine denkti.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]