Sivaş

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Sivaş
Sivaş - Sivaş'ı gösteren Kırım haritası (mavi renkte)
Sivaş'ı gösteren Kırım haritası (mavi renkte)
Konum Azak Denizi
 Ukrayna,  Rusya (tartışmalı)
Koordinatlar 46°05′K 34°20′D / 46.083°K 34.333°D / 46.083; 34.333Koordinatlar: 46°05′K 34°20′D / 46.083°K 34.333°D / 46.083; 34.333
Kaynakları Salgır
Uzunluk 200 km (120 mi)
Genişlik 35 km (22 mi)
Yüzölçümü 2.560 km2 (990 sq mi)
Ortalama derinlik 05-1 m (16,4-3,3 ft)
En derin noktası

3 m (9,8 ft)

Belirleme 11 Ekim 1976
Referans no. 115[1]
Ad Orta Sivaş
Belirleme 23 Kasım 1995
Referans no. 769[2]
Ad Doğu Sivaş

Syvash veya Sivaş[3] (Rusça ve Ukraynaca : RusçaСива́ш; Kırım TatarcasıSıvaş, Kiril : Сываш, "kir"), aynı zamanda Kokuşmuş Deniz veya Çürük Deniz olarak da bilinir (RusçaГнило́е Мо́ре, Gniloye More; UkraynacaГниле́ Мо́ре, Hnyle More; Kırım TatarcasıÇürük Deñiz, Kiril : Чюрюк Денъиз), Azak Denizi'nin batı kıyısında yer alan büyük bir sığ lagün sisteminden oluşur. Dar Arabat Dili ile denizden ayrılan Sivaş'ın suyu yaklaşık 2.560 kilometrekare (990 sq mi) alan kaplamaktadır ve tüm alan yaklaşık 10.000 kilometrekare (3.900 sq mi) üzerine yayılmaktadır. Azak Denizi ile doğu bağlantısına Henichesk Boğazı denir. Sivaş, ana Kırım Yarımadası'nın kuzeydoğu kıyısını sınırlar; Ramsar Konvansiyonu kapsamında Ukrayna'nın sulak alanları olarak kaydedilen Orta ve Doğu Sivaş, 2014 yılında Kırım'ın Rus ilhakından sonra bölgesel tartışma konusu haline gelmiştir.

Genel bakış[değiştir | kaynağı değiştir]

Sivaş neredeyse Kırım Yarımadası'nı anakaradan keserek Kırım Özerk Cumhuriyeti için doğal bir sınır görevi görmektedir. Uzun ( 110 kilometre (68 mi)) ve dar ( 027-8 kilometre (16,8-5,0 mi)) Arabat Dili, Azak Denizi'nden ayrılarak doğuya doğru ilerler. İki doğal oluşum kuzeyde Henichesk limanının yanındaki Henichesk Boğazı'nda birbirine bağlanır. Batıdaki Perekop Kıstağı onu Karadeniz'den ayırır ve Kırım'ı Ukrayna'ya bağlar.

Sivaş'ın doğal renkli uydu görüntüsü

Sivaş son derece sığdır. En derin yer yaklaşık 3 metre (9,8 ft), çoğu alan ½ ve 1 metre (18 inç ila 3 ft) derinliğindedir. Taban 5 metre (16 ft) kalınlığına ulaşan silt ile kaplıdır. Çok sığ olan Sivaş'taki sular yaz aylarında ısınır ve çürük bir koku üretir. Buharlaşan geniş alanın suyu aşırı derecede tuzlu bir hale gelir. Çeşitli tuzların miktarının 200 milyon metrik ton olduğu tahmin edilmektedir. Birkaç bitki Sivaş tuzlasında yetişir. Sivaş bölgesi uluslararası öneme sahip bir sulak alandır. Kıyılar alçak, hafif eğimli, bataklık ve tuzludur. Yaz aylarında, Sivaş'ın su seviyesi önemli ölçüde azalır ve yerliler tarafından "syvashes" olarak adlandırılan çorak solonet toprakları ortaya çıkar.

Sivaş bazen Batı Sivaş ve Doğu Sivaş olarak ikiye ayrılır. Bunlar birbirlerine Çongar Boğazı ile bağlanır.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Rus İç Savaşı sırasında Sivaş, Perekop-Çongar Operasyonu sırasında Kızıl Ordu'nun sürpriz bir geçişiyle ünlendi.

Bitki örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Sivaş, tuza toleranslı mikro-alg Dunaliella salinası nedeniyle kırmızı renkte görünebilmektedir.[4]

Sivaş'ın doğu kısımları daha az tuz içerir ve sazlıklara ve diğer sulak bitki örtüsüne ev sahipliği yapar.[5]

Orta Sivaş'taki büyük adalarda ağırlıklı olarak tüy otu, lale, yavşan (Artemisia taurica), ada çayı, buğday otu, yumak vb. bitkilerden oluşan bozkırlarla kaplıdır.[5]

Sivaş kıyıları, glasswort, Tripolium, plantains, deniz lavantası (Limonium caspium), saltbush (Atriplex aucheri) dahil olmak üzere çok sayıda tuza toleranslı bitki içerir.[5]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Central Syvash". Ramsar Sites Information Service. 6 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2018. 
  2. ^ "Eastern Syvash". Ramsar Sites Information Service. 9 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2018. 
  3. ^ Wikisource-logo.svg Baynes, T.S., (Ed.) (1878). "Sea of Azoff". Encyclopædia Britannica. 3 (9. bas.). New York: Charles Scribner's Sons. s. 169. 
  4. ^ Siwaschsee. 
  5. ^ a b c Sivash: the lagoon between two seas (PDF). 2000. ISBN 9058829960. 12 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Sivaş ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.