İçeriğe atla

Sinaksarion

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ermenice bir Haysmavurk (Sinaksarion) restore edilerek Matenadaran'da muhafaza ediliyor

Sinaksarion, Sinaksaryum veya Sinaksari (Yunanca: Συναξάριον, συνάγειν'dan, synagein, "bir araya getirmek"; sinaksis ve sinagog kelimelerinin etimolojisine bakınız; Latince: Synaxarium, Synexarium; Kıptîce: ⲥⲩⲛⲁⲝⲁⲣⲓⲟⲛ; Ge'ez: ሲናክሳሪየም(ስንክሳር); Arapça: ٱلسِّنْكِسَارُ/ٱلسَّنْكِسَارُ/ٱلسِّنَكْسَارُ, romanize: As-sinkisār / As-sankisār / As-sinaksār[1][2][3]) Doğu Ortodoks, Oryantal Ortodoks ve Doğu Katolik Kiliselerinde, Roma Kilisesi'nin şehitler listesine kabaca karşılık gelen azizlerin hayat hikayelerinin derlemesine verilen isimdir.

İki çeşit sinaksarion vardır:[4]

  • Basit sinaksarionlar: Azizlerin yıldönümleri sırasına göre düzenlenmiş listeleri, örneğin Morcelli takvimi[4]
  • Tarihsel sinaksaryonlar: Biyografik notlar da dahil olmak üzere, örneğin II. Basilios'un Menologion'u ve Sirmond'un sinaksaryonu.[4] Tarihsel sinaksaryonlarda verilen notlar, yılın on iki ayı için büyük menolojilerde veya azizlerin hayatlarının derlemelerinde yer alanların özetleridir.[4] Bizans İlahi Ayini'ndeki dersler çoğunlukla azizlerin hayatları olduğundan, Sinaksaryon azizlerin ve şehitlerin kısa hayatlarının yanı sıra olayların anlatımları, azizler tarafından görülen ünlü vizyonlar ve hatta hafızası korunan yararlı anlatıların derlemesi haline geldi.[5][6]

İsmin tam anlamı çeşitli zamanlarda değişmiştir. İlk kullanımı, kilisede okunacak Kitâb-ı Mukaddes ve diğer derslerin dizini içindi. Bu anlamda Latince Capitulare ve Comes'e karşılık geliyordu. Daha sonra Sinaksarion, okunacak perikopların tüm metniyle dolduruldu. Kutsal Litürji söz konusu olduğunda bu, esasen "İncil" ve "Havariler" kitaplarına dönüştürüldüğü anlamına geliyordu. Sinaksarion, diğer derslerin dizini için başlık olarak kaldı. Adı değiştirilmeden bu derslerin tam metinleriyle dolduruldu.[5] Bu tür derslerin salt dizini genellikle menologion heortastikon olarak adlandırılır; bu kitap artık neredeyse hiç gerekli değildir veya kullanılmaz, çünkü Tipikon aynı ve diğer bilgileri sağlar.[5]

Orta Çağ'da var olan bazı takvimlere Sinaksaria da deniyordu. Karl Krumbacher, Mytileneli Christopher ve Theodore Prodromos (on ikinci yüzyıl) tarafından derlenenleri anlatmaktadır.[7]

Büyük Gürcü Sinaksarionu, 11. Yüzyıl, el yazması Gürcü rahipler tarafından yazılmıştır.

En eski tarihi sinaksaryonlar görünüşe göre onuncu yüzyıla kadar uzanmaktadır.[4] El yazması halinde günümüze ulaşan çok sayıda orta çağ sinaksaryonu bulunmaktadır. Bunlar Bizans heortolojisi ve kilise tarihi için önemlidir. Dersleri oluşturan kısa yaşam öyküleri çeşitli yazarlar tarafından yazılmış veya derlenmiştir.[5] Bunların en önemlisi Simeon Metafrastis'tir. Anlatıların tarihsel değeri oldukça değişkendir. İmparator II. Basileios (976-1025), mevcut resmi baskının önemli bir unsurunu oluşturan sinaksarionun revizyonunu emretti.[8] Sinaksarion artık ayrı bir kitap olarak kullanılmamaktadır; Menaia'ya dahil edilmiştir. Aziz veya yortunun anlatımı, Kanon'un altıncı ilahisinden sonra Orthros'ta okunur. Burada onun yerine basılmıştır ve her seferinde başlık olarak sinaksarion adını taşır. Dolayısıyla modern kullanımda sinaksarion, tüm koleksiyonu değil, Menaia ve diğer kitaplardaki her bir ayrı dersi ifade eder. Böyle bir sinaksarion örneği (Aziz I. Martinus için, 13 Nisan) Nikolaus Nilles'te, adı geçen eserde, aşağıda, I, xlix'te bulunabilir.[5] Bölgesel Sinaksarionların günümüze ulaşan bazı örnekleri şunlardır:

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. Team, Almaany. "ترجمة و معنى السنكسار بالإنجليزي في قاموس المعاني. قاموس عربي انجليزي الكل مصطلحات صفحة 1". www.almaany.com (İngilizce). Erişim tarihi: 24 Eylül 2022.
  2. Team, Almaany. "تعريف و شرح و معنى سنكسار بالعربي في معاجم اللغة العربية معجم المعاني الجامع، المعجم الوسيط ،اللغة العربية المعاصر ،الرائد ،لسان العرب ،القاموس المحيط - معجم عربي عربي صفحة 1". www.almaany.com (İngilizce). Erişim tarihi: 24 Eylül 2022.
  3. "السنكسار بحسب الكنيسة المارونية". www.mecliban.com. 24 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2022.
  4. 1 2 3 4 5 6 Delehaye 1911, s. 292.
  5. 1 2 3 4 5 Fortescue 1912.
  6. Συναξαριστής των Δώδεκα μηνών του ενιαυτού», 1805-1807, στην Ι.Μ.Παντοκράτορος, εκδ.Βενετία, 1819
  7. Fortescue 1912 cites Krumbacher "Gesch. der byzantin. Lit.", 2nd ed., Munich, 1897, pp. 738, 755
  8. Fortescue 1912 cites Analecta Bollandiana, XIV, 1895, p. 404.
  9. Michael Ghlay - Alexandria - Egypt. "السنكسار | كتاب سنكسار القديسين الخاص بالكنيسة القبطية الأرثوذكسية - السنكسارات". St-Takla.org. 3 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2022.
  10. "السنكسار : Lives of Saints : Synaxarium - CopticChurch.net". 20 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2026.
  11. "The Ethiopian Synaxarium" (PDF). www.tewahedo.dk. 25 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 16 Ocak 2026.
  12. "The Haysumavurk (Synaxarion) and Lives of the Martyrs – VEMKAR". 4 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2026.
  13. N. Marr, Le Synaxaire géorgien. Rédaction ancienne de l'union arméno-géorgienne, Paris 1926 (Patrologia Orientalis, 19, 5 = 95); G. Garitte, Le calendrier palestino-géorgien du Sinaiticus 34 (Xe siècle). Édité, traduit et commenté..., Bruxelles 1958 (Subsidia hagiographica, 30).
  14. Curtin, D. P. (1 Ağustos 2022). The Georgian Synaxarium. Dalcassian Publishing Company. ISBN 9781960069696.
  15. "Roman Martyrology, Complete, in English for Daily Reflection". 25 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2026.
  •  Bu madde şu anda kamu malı olan yayından metin içerir:  Fortescue, Adrian (1912). "Synaxarion". Herbermann, Charles (Ed.). Katolik Ansiklopedi (İngilizce). 14. New York: Robert Appleton Company. 
  •  Bu madde artık kamu malı olan bir yayından alınan metni içeriyor: Delehaye, Hippolyte (1911). "Synaxarium". Chisholm, Hugh (Ed.). Encyclopædia Britannica. 26 (11. bas.). Cambridge University Press. s. 292. 

Konuyla ilgili yayınlar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]