Severuslar Hanedanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Roma İmparatorluk Hanedanı
Severuslar Hanedanı
Septimius Severus busto-Musei Capitolini.jpg
Hanedanın ilk İmparatoru Septimius Severus'un su mermerinden büstü.
Septimius Severus tek başına
Çocukları
   Geta
   Caracalla
Septimius Severus, Geta ve Caracalla
Geta ve Caracalla
Caracalla tek başına
ara dönem Macrinus
Elagabalus
Çocukları
   Alexander Severus, evlatlık
Alexander Severus

Severuslar Hanedanı, Roma İmparatorluğu'nun 2. yüzyıl sonu - 3. yüzyıl başına damgasını vuran ve akrabalık bağıyla birbirine bağlı İmparatorların oluşturduğu hanedanlık. İmparatorluğun 3. yüzyıl krizlerine girmesinden önceki son Princep dönemi imparatorlardır.

İmparator ve Sezarlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Hanedanlık ilişkileri için: bkz. Severuslar Hanedanı aile ağacı

Severus Hanedanı mensuplarının (İmparator ve/ya da Sezar) hükümdarlık dönemlerinde önemli gelişmeler özetleri:

Septimius Severus (193211)[değiştir | kaynağı değiştir]

Pompeii'de bulunmus resim: İki oğlu Caracalla ve Geta ile Septimius Severus

Lucius Severus Roma İmparatorluğu'nun "Afrika procosularis" eyaletinde yani Kuzey Afrika'da bugünkü Libya, Tunus ve antik dönemde Kartaca olarak bilinen bölgenin güney doğusunda Leptis Magna'da equestrian sınıftan seçkin ve varlıklı bir aileye doğdu ve orada yetişti. Askerlik mesleğini seçip orduda çeşitli komutanlık rütbelerinde ilerleyip Antoninler hanedanı'nın sonlarına doğru Roma Senatosu'na Senatör, Konsül ve Pannonia Lejyon'larının komutanlığı görevlerini yaptı. Commodus'un ölümüyle ortaya çıkan karşıklıklar sırasinda 193de Pertinax'ın öldürülmesiyle, Carnuntum'da lejyonerleri tarafından imparator ilan edilip Roma üzerine yürüyüp şehri ele geçirdi. İmpartorluğa rakip olanları elimine edip en son rakibi olan Clodius Albinus'u Lugdunum Savaşı'nda mağlup edip 197de tek olarak Roma İmparatorluğu imparatoru oldu.

Severus Pers İmparatorluğu'na karşı kısa ve başarılı bir savaş yapıp Pers başkenti Ctesiphon'u yağmaladı ve Mezopotamya'nın kuzey yarısı geri aldı. Britanya adasında Roma arazilerine kuzeyden hücumlar yapan barbar kavimlere karşı askeri seferler yapıp onların devamlı hücumlarını önledi ve İngiltere'nin kuzeyinde bulunan Hadrian'ın Duvarı'nı yeniden yaptırdı. Roma sehrinde, Senato ile ilişkileri hiç iyi değildi ama şehrin halkı ve askerler arasında popülerdi. Askerlerin maaşlarını artırması buna bir nedendi. 197den itibaren İmparatorluk Praetor Muhafız birliği komutanı olan Gaius Fulvius Plautianus'in etkilerinin negatif olduğu bilinmekteydi ve bu kişi 205de idam edildi. Bu görevde onu takip edenler arasında hukukcu Aemilius Papinianus'da bulunmaktaydı. Resmî imparatorluk dinsel inançları ile kendi şahsî inançlarını uyuşturamayan iki büyük grup olan Hristiyanlar ve Yahudiler'in resmen tutuklanıp zulüm edilmesi Severus dönemin de devam etti.

Severus Britanya adasında bir askeri seferdeyken 211'de öldü ve Senato tarafından tanrılaştırıldı. Karısı Julia Domna'nın tavsiyesi üzerine iki oğlu Caracalla ve Geta halef imparator oldular.

Caracalla (198217)[değiştir | kaynağı değiştir]

Caracalla ve Geta, Lawrence Alma-Tadema (1907).
Ana madde: Caracalla

Septimius Severus büyük oğlu olup Lucius Septimius Bassianus adıyla Galya eyaletinin Lugdunum kentinde doğdu. Kendisine Caracalla takma isminin döneminde moda olan bir Gal asıllı başlıklı tuniği devamlı alışkanlıkla giymesinden ortaya çıktığı bildirilir. Babasının ölümü üzerine Caracalla ve kardeşi Geta birlikte ortak imparator olarak ilan edildiler. Fakat iki kardeş arasında rekabet Cracalla'nin Geta'yı bir suikastla öldürtmesi ile son buldu. Sonra tek olarak imparator olan Caracalla'nın hüküm döneminde lejyonerlere çok büyük rüşvet şeklinde maaş artışları ve hediyeler vermesi ve o zamana kadar görülmemiş gaddarlıkla kendine karşı düşman veya rakip gördüklerinin öldürülmeleri veya kendinin emirleri ile suikasta kurban gitmeleri en dikaati çeken gelişmeleridir. Alamanni karşı yaptığı askerî seferlerde pek başarı kazanamamıştır. İmparatorluk döneminin en kalıcı hatırası Roma'da inşa ettirdiği Caracalla Hamamı adlı thermae olmuştur.

217'de Pers İmparatorluğu'na karşı bir askerî seferde iken suikast sonucu Harran'da Julius Martialis isimli bir imparatorluk muhafız subayı tarafından suikastle öldürüldü.

Publius Septimius Geta (209211)[değiştir | kaynağı değiştir]

Severus'un ikinci oğlu olan Geta babasının ölümü üzerine 209da kendinden büyük olan ağabeyi Caracalla ile birlikte ortak imparator olarak ilan edildi. Fakat yüzyıl önceki Marcus Aurelius ve kardeşi Lucius Verus'un birlikte imparator olmalarının başarısına karşıt olarak Geta ile Caracalla arasındaki ilişkiler baştan itibaren bozuktu. 211de Geta annesinin saray dairesinde bulunmaktayken Caracalla'nin emredip gönderdiği suikastcılar tarafından katledildi. Bundan sonra Caracalla tek Augustus ünvanı ile imparatorluk yapmaya başladı.

Ara dönem: Macrinus (İmparator, 217218) ve Diadumenian (Sezar, 217218)[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Macrinus

M.M. Opelius Macrinus, 164 yılında Caesarea'da doğmuştur. Basit bir aileden gelmesine rağmen (Severus Hanedanı ile bir ailevî bağı olmammasına rağmen), imparatorluk sarayında yetişmiş ve Caracalla tarafından praetorian muhafızlar'ın prefect'i yapılmıştır. İmparatorun bir olayda sergilediği vahşet ve gaddarlık üzerine ona karşı düzenlenen bir komploya katılmış ve praetorian muhafızlar'a da kendisine katılma emri vermiştir. 8 Nisan 217'de, Caracalla Carrhae seyahati sırasında suikaste kurban gitmiştir. Macrinus 3 gün sonra Augustus ilan edilmiştir.

Saltanatının başındaki en dikkat çekici kararı Persler'le yapmış oldu barış antlaşmasıdır. Birçok insan bu antlaşmanın şartlarının Roma için küçük düşürücü olduğunu düşünmüştür. Her halukarda düşüşünün başlangıcı olarak Caracalla'nın Doğu'daki birliklere vadettiği ödülleri vermeyi reddetmesi olarak gösterilir. Kışı geçirmek için çekildiği Roma eyaleti Suriye'de birlikler yüzünü Elagabalus'a çevirmeye başladılar. Suriye'deki isyancı ordudan kendisine sadık olan askerlerle ayrılarak Elagabalus'la savşmak üzere Antakya'ya gitti. Her ne kadar praetorian muhafızlar çok iyi savaşsalar da askerleri kaybetmekten kurtulamadı.

Macrinus, Chalcedon'a kaçtı ancak otoritesi kaybolmuştu ve 14 ay sonra kısa saltanatının ardından bir ihanet sonucu yakalandı ve idam edildi.

M. Opelius Diadumenianus, Macrinus'un 208 yılında doğan oğluydu. 217 yılında babası İmparator olunca Sezar unvanı aldı. Babasının Antakya'da yenilmesi üzerine Pers topraklarına kaçmaya çalıştıysa da, yakalandı ve idam edildi.

Elagabalus (218222)[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Elagabalus
Elagabalus'un büstü olan Roma aureus sikkesi. Arkasında güneş tanrısı Sol Invictus.

Alexander Severus (222235)[değiştir | kaynağı değiştir]

Severuslar Hanedani en son imparatoru olan Alexander Severus'un büstü.


Severus Hanedanı kadınları[değiştir | kaynağı değiştir]

Severuslar Hanedanı kadınları Septimius Severus'un karısı Julia Domna ile başlar ve bu kadınlar erkek yakınlarına imparatorluk görevine gecmede ve onların hükümdarlık sırasında verdikleri şahsi destek ve kullandıkları şahsi iktidar gücü ile çok tanınmışlardır. Ogulları Caracalla ve Geta döneminde Julia Domna'dan başka bunlar arasında Julia Domna'nın kızkardeşi Julia Masea ve onun iki kızı olan Julia Soaemias ve Julia Avita Mamaea bulunur. Julia Masea imparator Elagabalus'un annesidir ve Julia Avita Mamaea ise imparator Alexander Severus'un annesidir.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

İngilizce Vikipedi'deki 30 Ekim 2007 tarihli Severan dynasty maddesi