Serotonin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Serotonin: Moleküler yapısı

Serotonin (5-HT ya da 5-hidroksitriptamin), insanda mutluluk, canlılık ve zindelik hissi veren bir nörotransmitterdir . Eksikliğinde depresif, yorgun, sıkılgan bir ruh hali görülür. Yapısal olarak monoamin grubuna girer ve triptofan aminoasitinden sentezlenir.

Beyinde serotonin kimyasalı salındığında kan damarları kasılarak daralır; serotonin düzeyi düştükçe genişler.

Migren atağından önce vücuttaki serotonin düzeyi yüksek olmakta, atak geçtikten sonra da düşmektedir.

Açlık, yorgunluk, stres, yemek, ışık ve ilaç gibi faktörlerin tamamı insan vücudundaki serotonin düzeyini etkilemektedir. Stres ve düşük kan şekeri serotonin düzeyini düşürürken; oksijen, kusma, içinde aminler bulunan gıdalar (örneğin: peynir, çikolata, portakal, mandalina, domates ) ve içinde triptofan isminde bir çeşit amino asit bulunan gıdalar, (örneğin süt, hindi eti ) serotonin düzeyini yükseltmektedir.

Bunun dışında insan vücudundaki serotonin düzeyini, çeşitli hormonlar da etkilemektedir. Örneğin kadın vücudundaki östrojende (kadınlık hormonu) artma, serotonin düzeyinde de bir artışa neden olmakta; aynı şekilde, kadınların âdet görmeleri sırasında, östrojen hormonlarında düşüş olması, serotonin düzeyini de düşürmekte ve bu durum, kan damarlarının aşırı genişlemesi sonucu, kadınlarda migren başlamasına neden olabilmektedir. Ayrıca serotonin dopaminerjik nöronlardaki reseptörlerine bağlanarak dopamin salgılanmasını azaltmaktadır. Serotonin eksikliğinin depresyon oluşumu üzerinde etkisi vardır. Depresyon ve anksiyete tedavilerinde serotonin geri alım inhibitörü (serotoninin tekrar kullanımı için sinaps aralığından, salgılandığı nörona geri alımını yok eden) ilaçlar kullanılır.

Önemli etkilerinden biri de kasları uyararak glikojenolizi uyarması ve bronş kaslarında kasılma oluşturmasıdır.

Reseptörler;[değiştir | kaynağı değiştir]

5-HT reseptörleri, canlıların sinir hücrelerinin ve diğer hücre tiplerinin hücre zarında bulunur ve serotonin, çok çeşitli farmasötik ve psikedelik ilaçlar olarak etkilerine aracılık eder. 5-HT3 reseptör, ligand kapılı bir iyon kanalı dışında, diğer tüm 5-HT reseptörleri, hücre içi ikinci haberci basamaklarını aktive eden G-protein bağlantılı reseptörlerdir[1] (transmembran ve heptahelical reseptörler olarak da adlandırılır)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hannon J, Hoyer D (Aralık 2008). "5-HT reseptörlerin moleküler biyolojisi". Davranışsal Beyin Araştırması. 195 (1): 198-Molecular biology of 5-HT receptors