Sardes Kuşatması (MÖ 547)
| Sardis Kuşatması | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| II. Kiros'un seferleri | |||||||||
 Sardis'in akropolünün kalıntıları, Kroisos'un sonunda ele geçirdiği yer[1] | |||||||||
| |||||||||
| Taraflar | |||||||||
| Lidya | Ahameniş İmparatorluğu | ||||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||||
| Kroisos (esir) |
II. Kiros Harpagos | ||||||||
Sardes veya Sardis Kuşatması (MÖ 547/546), Lidya Kralı Kroisos ile II. Kiros'un kuvvetleri arasında yapılan Thymbra Muharebesi'nden sonraki son kesin çatışmadır. Bu muharebede Kiros, Kroisos'u takip ederek şehrini 14 gün boyunca kuşatmış ve ele geçirmiştir.[2]
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]Bir önceki yıl Lidya Kralı Kroisos çeşitli düşüncelerin etkisiyle II. Kiros'un ülkesini istila etmişti. Kroisos, Ahameniş Perslerinin büyüyen gücünü bastırmayı, kendi topraklarını genişletmeyi ve kayınbiraderi Astyages'in tahttan indirilmesinin intikamını almayı umuyordu.[3] Ayrıca, görünüşte güvenilir olan Delfi'deki Apollon'un kâhininin belirsiz güvenceleriyle aldatıldığı için, Kroisos zaferinden emin olduğunu sanıyordu.[4]
Kroisos, Kızılırmak'ı geçti ve Kapadokya'daki Pteria'da Kiros ile karşılaştı; ancak her iki tarafın da zafer elde edemediği, üstün güçlere karşı uzun süren bir savaştan sonra Kroisos kış için geri çekilmeye, yeni müttefikler toplamaya ve gelecek baharda takviyelerle savaşı yenilemeye karar vermiştir.[5] Bu arada ordusunu terhis ederek Sardis'e dönmüştür. Kiros'un Kapadokya'daki kanlı savaştan sonra geride kalacağını bekliyordu, ancak enerjik Kiros, Kroisos'un kuvvetlerinin dağıldığını duyar duymaz Kızılırmak'ı geçti ve öyle bir hızla ilerledi ki, Kroisos'un onun yaklaştığına dair bir haber almadan önce Lidya başkenti Sardis'e ulaşmıştı.[6]
Yılmayan Kroisos, elindeki birlikleri toplayarak, surların dışında Thymbra Muharebesi'nde Kiros'la karşılaştı ancak Kiros galip geldi. Lidyalıların son kaynakları olan süvarilerini (o dönemde diğer bütün milletleri geride bıraktıkları iddia ediliyor) develerini gösterip atlarını korkutarak ellerinden almayı başarmıştılar. Lidya ordusunun arta kalanları şehrin içine çekildi ve şehir derhal kuşatıldı.[7]
Kuşatma
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kroisos hala şansına güveniyordu çünkü Sardis, antik kehanetlerle asla ele geçirilemeyeceği kutsanmış, iyi tahkim edilmiş bir şehirdi. Ayrıca Yunanistan'ın en güçlü devleti ve sıkı müttefiki olan Sparta'dan acil yardım istemişti ve Perslere karşı koalisyonuna Mısırlılar, Babilliler ve diğerlerini de dahil etmeyi umuyordu. Ancak gerçekte Spartalılar o sırada komşu Argos ile savaş halindeydiler ve ne onlar ne de Kroisos'un diğer müttefikleri zamanında toplanamadılar.[8]
Bu arada Kiros, siperlere ilk çıkan askerlere büyük ödüller vadederek birliklerini teşvik etmişti; ancak Perslerin tekrarlanan saldırıları kayıplarla geri püskürtüldü. Herodot'a göre şehir, nihayetinde, şehrin savunmasının geri kalanının ele geçirilemez olmasına neden olan eski ritüeller yüzünden korunmayan ve yeterince garnizon bulunmayan bir bölümüne tırmanan bir Pers askerinin müdahalesiyle düşmüştür. Surların dışındaki bitişik arazinin sarplığı Lidya'nın bu kibrinin nedeniydi. Pers askeri Hyroeades, düşen bir miğferi almak için surlardan aşağı tırmanan bir Lidyalı askeri gördü ve onun örneğini izlemeye çalıştı. Tırmanışının başarısı, Kiros'un diğer askerlerine örnek oldu ve onlar da açığa çıkan duvarın üzerinden akın ederek şehri hemen ele geçirdiler.[9]
Sonrası
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kiros, Kroisos'un bağışlanmasını emretmiş ve Kroisos, sevinç içindeki düşmanının önünde esir alınmıştı. Kiros'un ilk başlarda Kroisos'u bir odun yığını üzerinde diri diri yakma niyeti, düşmüş bir düşmana karşı merhamet duygusu ve eski versiyonlara göre, tam zamanında bir yağmur yağdıran Apollon'un ilahi müdahalesiyle kısa sürede tersine dönmüştür.[10] Gelenek, iki kralı bundan sonra uzlaştırdıklarını gösterir; Kroisos, Pers askerleri tarafından yağmalanan malların Kroisos'a değil, Kiros'a ait olduğunu söyleyerek, yağmanın en kötü zorluklarını önlemeyi başarmıştır.[11]
Lidya Krallığı, Sardis'in düşmesiyle son bulmuş ve ertesi yıl çıkan isyanın Kiros'un yardımcıları tarafından hemen bastırılmasıyla Ahameniş egemenliği teyit edilmiştir. Küçük Asya kıyılarındaki, eskiden Lidya'nın kolları olan Aiol ve İyon kentleri de çok geçmeden fethedilmiştir. Bu durum, bir sonraki yüzyılda Pers-Yunan savaşları'nın patlak vermesine kadar sürecek olan Yunan-Pers düşmanlığının koşullarını hazırlamıştır.
MÖ 498 yılında İyonya Ayaklanması sırasında Sardis ikinci kez kuşatılmıştır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ CROESUS – Encyclopaedia Iranica (İngilizce). 8 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2025.
- ^ Briant, Pierre (January 2002). From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire (İngilizce). Eisenbrauns. s. 36. ISBN 9781575061207.
- ^ Herodotus, The Histories, (Penguin Books, 1983), I. pp. 57, 69
- ^ Herodotus, I. pp. 58–60
- ^ Herodotus, I., p. 71
- ^ Herodotus, I., p. 72
- ^ Herodotus, I., p. 73
- ^ Herodotus, I. p. 73, 74
- ^ Herodotus, I., p. 75
- ^ Herodotus, I., p. 76
- ^ Herodotus, I., p. 77
| Aile |
|  | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Muharebeler | ||||||
| İlgili | ||||||