Santurî Ethem Bey

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Jump to navigation Jump to search
Santurî Ethem Bey
Doğum 1855
Fatih, İstanbul, Osmanlı Devleti
Ölüm 14 Eylül 1926 (71 yaşında)
Beykoz, İstanbul, Türkiye
Tarzlar Klasik Türk müziği
Çalgılar Santur

Santurî Ethem Bey (d. 1855 - ö. 14 Eylül 1926) Santur müziğinin son dönem Osmanlı döneminin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen bestekâr.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ethem Bey, 1855 yılında Beyazıt'ta doğdu.[1] Babası Kaptan Ali Bey, İkinci Mahmud döneminde yeniçerilik yapmış, yeniçeri ocağının kaldırılması sırasında annesi Fatma Hanım'ın da yardımıyla tavan arasında saklanmış, sonra bir gemide kaptanlık yapmıştır.[1] Burada gösterdiği başarılar sonucunda padişah kendisine Mekteb-i Sultani karşısında bir bina hediye etmiştir.[1]

Musikiye ilgisi küçük yaşlarda başlayan Ethem Bey, Soğukçeşme Askeri Rüştiyesi’ni bitirdikten sonra müzik eğitimine Enderûn'da başladı.[1].[2] Keman çalmayı istemesine rağmen santur çalmaya yönlendirildi.[1] İlk musiki bilgisini Hacı Arif Bey ve Müezzinbaşı Rifat Bey gibi ünlü hocalardan aldı.[2] Maliyede miras memuru olarak çalışmaya başlayan Ethem Bey, bir taraftan da mûsikî derslerine devam etti.[1] 25 yaşındayken Sabiha Hanım'la evlendi ve bu evlilikten dört yıl ara ile Mehmet Ali ve Münir adında iki oğlu dünyaya geldi.[1]

1871 yılında Firuzağa'da dershane açarak öğrenci yetiştirmeye başladı.[2] Aynı görevi 1908-1913 yılları arasında Dar-ül Musiki-i Osmani’de yaptı. 1911'de Göksu'daki yalısı bir su baskınında hasar gördü. Bu baskında bestekârın notaya alınmış birçok eseri, önemli nota koleksiyonları, şâir Enderunlu Vâsıf Efendi’nin el yazısı olan divânı kayboldu.[1] Daha sonra hafızasında yer alan musikî eserlerini yeniden yazmaya başladı. Birkaç yıl sonra büyük oğlu Mehmet Ali, Diyale Muharebesi’nde hayatını kaybetti.[1] Oğlunun vefatının ardından sağ tarafına felç vuran Ethem Bey, hayatının sonuna kadar felçli yaşadı.

Santurî Ethem Bey, 14 Eylül 1926'da odasında yanan mangaldan sıçrayan ateşle yorganının tutuşması sonucunda yanarak hayatını kaybetti.[1] Cenazesinde sadece yedi kişinin yer aldığı Ethem Bey, Anadoluhisarı'ndaki Göksu Mezarlığı’na defnedildi.[1]

Ethem Bey, birçok makamdan 400'e yakın eser vermiştir.[2] En bilinen eserleri Şehnaz ve Sultaniyegah longalarıdır.[2] Bir diğer eseri ise sultanîyegâh makamındaki Güller açmış bülbül olmuş bîkarar adlı eserdir.

Popüler kültürde[değiştir | kaynağı değiştir]

Kartal Tibet'in yönettiği 1976 yapımı Tosun Paşa filminde, şehnaz makamındaki ve longa formundaki eseri kullanılmıştır.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j k l Eryılmaz, Orhan (12 Aralık 2013). "SANTÛRÎ ETHEM BEY" (Türkçe). Kubbealti.org.tr. 10 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160610121414/http://www.kubbealti.org.tr/files/ORHAN%20ERYILMAZ.pdf. Erişim tarihi: 12 Aralık 2013. 
  2. ^ a b c d e Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. "Santurî Ethem Bey" (Türkçe). filozof.net. 29 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160329202553/http://filozof.net/Turkce/edebi-sahsiyetler-kisilikler-biyografileri/12290-santuri-ethem-efendibey-kimdir-hayati-hakkinda-bilgi-.html. Erişim tarihi: 12 Aralık 2013.