Romániço

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Romániço
Oluşturan
Amaç
Yapay dil
  • Romániço
Yazı sistemi Latin
Dil kodları
ISO 639-1 yok
ISO 639-2 yok
ISO 639-3 yok

Romániço, 1991 yılında icat edilmiş, Ido diline benzeyen ve Esperanto'dan türetilen inşa edilmiş bir dildir. Yaratıcısına göre, bir Rumence sözlüğü kullanan basitleştirilmiş bir dildir; "yapılandırılmış dillerde şematik ve natüralizm arasındaki boşluğu kapatmayı" hedefliyor, "eskisinin kullanımı kolay dilbilgisini, daha titizlikle rumence sözlüğü ve ikinsinin yazımı ile birleştiriyor".[1]

Alfabe ve telaffuz[değiştir | kaynağı değiştir]

Romániço Alfabesi
Numara 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 - - - - - - -
Büyük Harf A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W X Y Z Ç/CZ Ģ/J CH GH KH SH ÇH
Küçük Harf a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v w x y z ç/cz ģ/j ch gh kh sh çh

Romániço alfabesi ISO temel Latin alfabesinin 25 harfinden oluşur ve q harfini içermez. K harfi sadece dih kh'de kullanılır. Resmi web sitesinde şunlar yazılıdır: "Önceleri c, her pozisyonda [ts], her pozisyonda k [k] olarak temsil edildi, bu da yazımı daha kolay hale getirdi"[1] Harfler Esperanto'da olduğu gibi aşağıdaki istisnalar dışında telaffuz edilir: ç veya cz / ts / önce / a o u /; c, / k / önce / a o u / ve / ts / önce / e i / 'dir; ch / k / önce / e i / ve / x / önce / a o u /; g / g / önce / a uu ve / dʒ / önce / e i / 'dir; gh / g / önce / e i / 'dir; ģ veya j / dʒ / önce / a o u / 'dur, kh / x / önce / i /' dir; sh, w, x, y İngilizcedir; çh / tʃ / 'dur. Ante-penult'a stres düştüğünde akut bir vurgu kullanılır. Stres kuralları aksi takdirde Ido'ya uyar.

Kelime Haznesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sözcükler neredeyse tamamen ortak Roman kökenli dillerden türetilmiştir.

Dilbilgisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Romániço'nun birkaç çeşidi vardır, bazıları burada sunulan versiyondan oldukça farklıdır. Romániço, İsmin hâllerinde isimlerin bükülmemesinde Esperanto'dan farklıdır. Aynı zamanda, kelime sıralamasında daha az esneklik vardır. Kişisel zamirler bile enfekte olmayan kelimelere göre değişmez;[1] mi (ben / ben), ti (sen [tekil, tanıdık]), vi (sen [tekil, resmi]), ili (o), eli (o), merhaba (o / kadın / erkek) ), oli (it), si (kendini [dönüşlü]), nos (biz / biz), vos (siz [çoğul]); ilos (onlar [masc.]), elos (onlar fem), hos (onlar [insan]), olos (onlar [cansız varlık]).

Bir nesne fiilden sonra başka bir yerde göründüğünde, suçlayıcı bir edat je kullanılır.

Sahip olanlar için, Esperanto'da olduğu gibi -a eklenir. Esperanto'da olduğu gibi, isimler -o ile biter, -a ile sıfatlar ve -e ile zarflar. Ancak, nominal çoğul -s alır ve sıfatlar için çoğul yoktur.

Sözlü çekimler sonsuzdur -ar, şimdiki -an, geçmiş -in, gelecek -un, koşullu -eban, zorunlu -es. Ayrıca, bir modal veya zamansal zarf ile kullanılabilecek bir genel son -en de vardır. Modals geçmişte, gelecekteki van, şartlı volde, zorunlu fay vardır.

Ortak ifadeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı yaygın ifadelerin Romániço versiyonları aşağıdaki gibidir;[2]

  • Saluto ("Merhaba")
  • Adeo ( "Hoşçakal")
  • Bona matino ("Günaydın")
  • Bona véspero ("İyi akşamlar")
  • Sic ("Evet")
  • No ("Hayır")
  • Mi prechen ("Lütfen")
  • Regratio ("Teşekkürler"9
  • Senioro ( "Bayan / Bay ")
  • Senioreto ("Bayan / Bay " [yetişkin olmayanlar için])
  • Escue vi sapen parler Romániço? ("Romániço biliyor musunuz?")
  • Mi sapen parler pauco de Romániço. ("Biraz Romániço konuşuyorum.")

Akademik Çalışmalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Avustralya Newcastle Üniversitesi'nden Alan Reed Libert Esperanto'nun Kızları adlı çalışması ile Romániço'ya da yer verdi.[3]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Romániço 8 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". A Practical Guide to Romániço.
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 7 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2020. 
  3. ^ Libert, Alan (2008). Daughters of Esperanto. Lincom Europa. ISBN 9783895867484