Rip akıntısı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Rip akıntısının oluşumu

Rip akıntısı, (veya yanıltıcı bir rip gelgit) olarak adlandırılan bir rip akımı, dalgaların kırıldığı plajların yakınında meydana gelebilen, kırılan dalgaların ters yönünde akan belirli bir su akımı türüdür.

Kıyıya ulaşan dalgalara tepki olarak oluşur. Pek çok sahilde rip dalgası kıyıya dik olarak meydana gelir.[1]

Rip akıntısı ancak yüksekten bakıldığında dikkatli gözle anlaşılır. Bu bölgede suyun rengi etrafındaki suyun rengine oranla daha koyudur. Bu bölgede derinlik artar. Akıntının üst kısmı, denizin yüzeyine göre kırışıktır.

Genellikle okyanus kıyılarındaki sahil bölgelerinde, belirli dip yapısı ve dalga koşullarında oluşan tehlikeli bir akıntıdır. İngilizcede "rip" akıntısı olarak bilinen bu güçlü akıntıların yönü kıyıdan açığa doğrudur.[2]

Sabit, aniden oluşan ve gizli olmak üzere değişik türleri bulunan rip akıntılarında sahile gelen dalga geri dönerken çok hızlı bir şekilde hareket eder.Suyun yüzeyine en yakın ve en hızlı olan akıntıdır.

Rip akımları sudaki insanlar için tehlikeli olabilir.Bir rip akımına yakalanan ve ne olduğunu anlamayan veya gerekli su becerilerine sahip olmayan yüzücüler panik yapabilir veya doğrudan su akışına karşı yüzmeye çalışarak kendilerini tüketebilirler.

Bu faktörler nedeniyle, rip akımları plajlarda cankurtaranların bulunmasının önde gelen nedenidir..Popüler inanışın aksine, ne sökmek ne de alt etmek bir kişiyi aşağı çekip suyun altında tutamaz.Bir rip, insanlar dahil olmak üzere yüzen nesneleri, kırılan dalgaların bölgesinin ötesine taşır.

Rip akıntısı

Çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sabit rip akıntısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Sene içinde uzun süre aynı alanda görünen akıntıdır. Sebebi dip arazisinin yapısı ve çevredeki kıyı (sahil) yapısıdır.

Aniden oluşan rip akıntısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Sahile vuran dalgaların yüksekliğinin hızla değişimi ile ortaya çıkar. Oldukça tehlikelidir.

Gezici rip akıntısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıyıya paralel ilerleyen akıntının oluşturduğu akıntıdır. Gezici rip akıntısı kıyı boyunca yer değiştirir.

Girintili çıkıntılı kıyılarda Rip oluşumu

Halk tarafından “kum kayması veya kum göçmesi” adı verilen, ayakların altından kumun birden kaybolması olayına, “rip akıntıları” neden olur. Rip akıntıları kıyıların morfolojik yapısına bağlı olarak dünyanın pek çok sahilinde oluşur. Doğal bir oluşumdur. Kıyıya dik gelen dalgalar kıyıda kayalık, mendirek, rıhtım yüzen kalabalık insan grubu gibi dalganın normal gidişini engelleyen unsurlar etkisiyle oluşur. Kıyıya dalgalarla taşınan sular geri dönüşte denize belli bir basınç uygular ve kıyının genellikle en derin kısmından denize dönerken güçlenerek rip akıntısına neden olurlar. Rip akıntıları derin bir alandan geri dönerken güçlenirler ve deniz dibini karıştırarak bulanık bir görüntü oluştururlar. Akıntı burada oldukça hızlı ve güçlüdür.

Rip akıntıları saniyede 1–2 m, hatta bazen saniyede 10-20 metre hızla (saatte 35–70 km), 20-30 metre genişlikte bir hat boyunca denizin açığına doğru hareket ederler.[3]

Nedenleri ve oluşumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Rüzgar ve kopma dalgaları yüzey suyunu toprağa doğru ittiği için bir akıntı akımı oluşur ve bu da kıyı boyunca su seviyesinde hafif bir artışa neden olur.Bu fazla su, en az dirençli yolla açık suya geri akma eğiliminde olacaktır.Biraz daha derin bir yerel alan veya bir açık deniz kum barında veya resifinde bir kırılma olduğunda bu su, suyun denizden daha kolay akmasına izin verebilir ve bu, bu boşluktan bir dalma akımı başlatacaktır.Sahile yakın itilen su, kıyı boyunca " yırtıcı akıntıları" olarak dışarıdaki kopuşa doğru akar ve sonra fazla su, ripin "boynu" adı verilen sıkı bir akımla plaja dik bir açıyla akar. '' Boyun" akışın en hızlı olduğu yerdir.Dalgacık akımındaki su, kırılma dalgaları çizgilerinin dışına ulaştığında, akış yanlara doğru dağılır, gücü kaybeder ve ripin başında dağılır.Dalgalanma akımları genellikle, kıvrımlı dalgaların  paralel olarak kıyıya yaklaştığı veya su altı topoğrafyasının belirli bir alandaki çıkışı teşvik ettiği, yavaş yavaş rafta bulunan bir kıyı üzerinde ortaya çıkabilir.Yeterli enerji dalgaları olduğunda okyanuslar, denizler ve büyük göllerin kıyılarında rip akımları oluşabilir. Rip akımlarının yerini tahmin etmek zor olabilir; bazıları ise her zaman aynı yerlerde tekrarlama eğilimindeyken, diğerleri sahil boyunca çeşitli yerlerde aniden ortaya çıkabilir ve yok olabilir. Rip akımlarının görünümü ve kaybolması, alt topoğrafyaya ve sörf ile şişmelerin tam olarak geldiği yöne bağlıdır. Dalga akımları, dalga kırılmasında güçlü uzun sahil değişkenliğinin olduğu her yerde meydana gelebilir.Bu değişkenliğe kum çubukları, iskeleler ve hatta dalga trenlerini geçme neden olabilir ve genellikle resif veya düşük bir alanda bir boşluğun olduğu yerlerde (kum üzerinde) bulunur. Rip akımları, oluştuktan sonra kanalı bir kum çubuğundan derinleştirebilir. Rip akımları genellikle oldukça dardır, ancak kırma dalgalarının büyük ve güçlü olduğu yerlerde daha yaygın, daha geniş ve daha hızlı olma eğilimindedir.Yerel su altı topoğrafyası, bazı plajların rip akımlarına sahip olma olasılığını artırır; birkaç plaj bu bakımdan kötü üne sahiptir.

Oldukça yaygın bir yanlış anlama, rip akımlarının suyun yüzeyinin altında bir yüzücüyü aşağı çekebilmesidir. Bu doğru değildir ve gerçekte bir rip akımı yüzeye yakındır, çünkü dibe yakın akış sürtünme ile yavaşlar. Bir rip akımının yüzeyi, herhangi bir kırılma dalgası olmadan nispeten pürüzsüz bir su alanı gibi görünebilir ve bu aldatıcı görünüm, bazı plaj müdavimlerinin suya girmek için uygun bir yer olduğuna inanmasına neden olabilir.

Teknik açıklama[değiştir | kaynağı değiştir]

Rip akımlarının daha ayrıntılı ve teknik bir açıklaması radyasyon stresi kavramını anlamayı gerektirir. Radyasyon stresi, su kolonuna dalganın varlığı ile uygulanan kuvvettir (veya momentum akışı). Bir dalga sığ suya ulaştığında ve yüzdüğünde kırılmadan önce yüksekliği artar[4]. Bu yükseklik artışı sırasında, yukarı doğru itilen suyun ağırlığı tarafından uygulanan kuvvet nedeniyle radyasyon stresi artar.Bunu dengelemek için, yerel ortalama yüzey seviyesi düşer; buna mahsup denir.Dalga kırıldığında ve yüksekliği azalmaya başladığında, yükselen su miktarı azaldıkça radyasyon stresi azalır. Bu olduğunda, ortalama yüzey artar, bu kurulum olarak bilinir. Bir rip akımının oluşumunda, dalga içinde  boşluk bulunan bir kum çubuğunun üzerinde yayılır.Bu olduğunda, dalganın çoğu kum çubuğunda kırılarak kuruluma yol açar. Bununla birlikte, dalganın boşluk üzerinde ilerleyen kısmı kırılmaz ve bu nedenle "çökme" bu kısımda devam eder. Bu fenomen nedeniyle, kum çubuğunun geri kalanındaki ortalama su yüzeyi, boşluk üzerindeki yüzeyden daha yüksektir ve sonuç, boşluk boyunca güçlü bir akışın dışarı doğru çıkmasıdır. Bu güçlü akış rip akımıdır.

Görünür özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Rip akımları karakteristik bir görünüme sahiptir ve bazı deneyimlerle, suya girmeden önce kıyıdan görsel olarak tanımlanabilirler.Bu, bir ripten kaçınması veya bazı durumlarda akışı kullanması gereken cankurtaranlar, yüzücüler, sörfçüler, kayıkçılar, dalgıçlar ve diğer su kullanıcıları için yararlıdır. Rip akımları genellikle doğrudan denize doğru giden bir yol veya nehir gibi görünür ve kırılma dalgaları bölgesinin yüksek bir bakış açısından ne zaman görüldüğünü fark etmek ve tespit etmek en kolay olanıdır.

Bir ripi tanımlamak için kullanılabilecek bazı görsel özellikler şunlardır:

  1. Dalgaların paterninde gözle görülür bir kırılma su, ripin her iki tarafındaki dalgaların kırılma çizgilerinin aksine, genellikle ripte düz görünür.

2. Bir köpük "nehri" ripin yüzeyi bazen köpüklü görünür, çünkü akım sörften açık suya köpük taşır.

3. Farklı renk  rip, çevredeki sudan renk olarak farklı olabilir; genellikle daha opak, daha cloudier veya çamurluktur ve bu nedenle, güneşin açısına bağlı olarak, rip çevreleyen sudan daha koyu veya daha açık görünebilir.

4. Bazen, ripin yüzeyindeki köpük veya yüzen döküntülerin kıyıdan uzağa doğru hareket ettiğini görmek mümkündür. Aksine, dalgaların çevrelendiği bölgelerde yüzen nesneler ve köpük kıyıya doğru itiliyor.

Bu özellikler, rip akımlarının doğasını tanımayı ve anlamayı öğrenmede yardımcı olur.Bu işaretleri öğrenmek, bir kişinin suya girmeden önce yırtılmaların varlığını ve konumunu tanımasını sağlayabilir.

Yüzücüler için tehlike[değiştir | kaynağı değiştir]

Dalgalanma akıntıları, ister denizlerde, ister okyanuslarda veya göllerde olsun, sığ sularda kırılma dalgaları olan insanlar için potansiyel bir tehlike kaynağıdır. Rip akımları, plaj cankurtaranları tarafından gerçekleştirilen kurtarmaların% 80'inin yaklaşık nedenidir. Rip akımları tipik olarak yaklaşık 0.5 m / s'de (1.6 ft / s) akar, ancak 2.5 m / s (8.2 ft / s) kadar hızlı olabilir, bu da herhangi bir insanın yüzebileceğinden daha hızlıdır. Bununla birlikte, çoğu rip akımı oldukça dardır ve en geniş rip akımları bile çok geniş değildir; genellikle yüzücüler akıntıya sahile paralel olarak doğru bir açıda yüzerek kolayca sökülebilirler. Ancak bu gerçeğin farkında olmayan yüzücüler, akışa karşı yüzmeyi başarısız bir şekilde deneyerek kendilerini tüketebilirler.Akımın akışı, kopma dalgalarının bölgesi dışında, ripin başında tamamen kaybolur, bu nedenle yüzücünün bir rip akımı akışı ile denize ne kadar alınacağı konusunda kesin bir sınır vardır.Bir rip akımında, bir kişinin sınırlı su becerileri ve panikleri olduğunda veya bir yüzücü güçlü bir rip akımına karşı kıyıya yüzmeye çalışırken ısrar ederek ölüm meydana gelir ve sonunda bitkinleşir ve boğulur.

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir akıntı akımına yakalanan insanlar, kıyıdan oldukça hızlı bir şekilde uzaklaştıklarını fark edebilirler.Genellikle bir rip akımına karşı doğrudan kıyıya yüzmek mümkün değildir, bu yüzden bu önerilmez. Popüler yanlış anlamanın aksine, bir rip suyun altında yüzücü çekmez, yüzücüyü kıyıdan dar bir hareketli su bandında taşır.Bir yırtılma akımı, yüzücünün akım boyunca dik bir açıda, yani her iki yönde kıyıya paralel olarak yüzerek kolayca çıkabildiği hareketli bir koşu bandı gibidir. Rip akımları genellikle çok geniş değildir, bu nedenle birinden çıkmak sadece birkaç vuruş alır. Dalgacık akımından çıktıktan sonra, dalgalar kırıldığı için  kıyıdan geri dönmek zor değildir. Alternatif olarak, güçlü bir ripe yakalanan insanlar, rip akımı sörf çizgisinin ötesine geçtiğinde tamamen yok olana kadar sadece rahatlayabilir ve akışla (yüzer veya su arıtır) gidebilir.Daha sonra kişi yardım için sinyal verebilir veya çapraz olarak, kopmadan uzakta ve kıyıya doğru sörf yapabilir. Kıyı yüzücülerinin sadece rip akımlarının tehlikesini anlaması değil, aynı zamanda onları nasıl tanıyacağını ve onlarla nasıl başa çıkılacağını da öğrenmeleri gerekir.Ve mümkün olduğunda, insanlar sadece cankurtaranların görevde olduğu alanlarda yüzmelidir.

Kullanımları[değiştir | kaynağı değiştir]

Sörfçüler, dalgıçlar, sörf kurtarıcılar ve kanocular da dahil olmak üzere deneyimli ve bilgili su kullanıcıları, kırılma dalgalarının ötesine geçmek istediklerinde, bazen bir rip akımını hızlı ve zahmetsiz bir ulaşım aracı olarak kullanacaktır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]


  1. ^ Barlas,B.,Beji,S.İSTANBUL JANDARMA BÖLGESİNDE ÇEKEN AKINTILAR NEDENİYLE MEYDANA GELEN BOĞULMALAR
  2. ^ İstanbul Teknik Üniversitesi, Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi, Gemi İnşaatı ve Gemi Makinaları Mühendisliği Bölümü.
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 10 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2014. 
  4. ^ "İngilizce Wikipedia". 26 Temmuz 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2020.