Realizm (sanat)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Realizm akımının yaratıcısı ve terimi literatüre kazandıran ressam olarak ün kazanan Fransız ressam Gustave Courbet'in Bonjour, Monsieur Courbet adlı realist eseri. (1854)

Realizm veya Gerçekçilik, 19. yüzyılda ortaya çıkan bir sanat akımıdır. Bu yüzyılda gerçekleşen endüstriyel gelişmeler, toplumsal sınıfların belirginleşmesi, insanları duygular dünyasından gerçekler dünyasına itmiştir. Sanatçılar da bu gelişmelere tepki olarak Realist (gerçekçi) çalışmalar gerçekleştirmeye başladılar. Realizm, konuların idealist bir tarzda ele alındığı Romantizm’e bir tepki olarak başladı. Realistler sıradan veya gerçekçi temaları ortaya koyabilmek için teatral dramadan ve sanatın klasik formlarından uzaklaşma eğiliminde oldular.[1]

Görsel sanatlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Edebiyat[değiştir | kaynağı değiştir]

İspanyol yeni gerçekçi roman yazarı Benito Pérez Galdós.

Edebiyatta realizm ya da gerçekçilik, bir estetik ve edebî kavram olarak 19. yüzyıl ortalarında Fransa'da ortaya çıkmıştır. Nasıl ki romantizm klasisizme bir başkaldırı niteliğinde ise gerçekçilik yani realizm, hem klasisizme hem de romantizme karşı bir akım olarak ortaya çıkmış, başta Aleksandr Puşkin olmak üzere öncü Rus yazarlarla birlikte Rus edebiyatında yaygınlaşmıştır.[2][3][4]

Akımın ilk teorisyeni olarak görülen Jules-Français Champfleury'ye göre edebiyatta bir hareket olarak gerçekçilik 1848 sonrası bir fenomen haline geldi. Champfleury'nin açıklamasına göre edebiyatta realizm, objektif gerçekliği yeniden üretmeyi amaçlar ve romantik idealizasyon ya da dramatizasyon yapmadan, özellikle orta ya da alt sınıf toplumlar arasında günlük, sıradan faaliyetleri ve yaşamı göstermeye odaklanır.[5]

Tiyatro[değiştir | kaynağı değiştir]

Tiyatroda realizm akımı, 19. yüzyıl tiyatrosunda gözlenen, günlük yaşama ilişkin ayrıntıların oyun metinlerine daha çok yansıması sonucunu doğuran bir sanat akımı olarak ortaya çıkmıştır. Egemen sınıfı değerlerine, dünya görüşüne ve ahlak anlayışına olduğu kadar, toplumsal düzenin işleyişine de eleştirel bir karşı çıkış getirmiş olan gerçekçi toplumsal oyunlardır. Gerçekçi tiyatro taraftarı olan sanat insanları romantizm akımını eleştirerek, bilimin çağdaş başarısına ayak uydurmanın gerekliliğini savunurlar.[6]

Toplumcu Gerçekçilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Toplumcu Gerçekçilik, 1934 yılında Maksim Gorki tarafından 1. Sovyet Yazarlar Birliği Kurultayında ilan edilen sanat yöntemi ve yönüdür. Kuramsal kaynakları Rus devrimci demokratlara ve Marksçı felsefeye dayanan Toplumcu Gerçekçilik, Sovyetler Birliği'nde devrim döneminin sanatı haline gelmiştir. Eleştirel gerçekçilik, bir bütün olarak burjuva edebiyatı ve sanatı bulunduğu çevrenin toplumsal gerçekliğinin bir eleştirisini de birlikte getirir. Toplumcu gerçekçilik ise, bir bütün olarak toplumcu sanat ve edebiyatın, sanatçının ya da yazarın, emekçi sınıfının ve doğmakta olan toplumcu düzenin amaçlarıyla temelde uyumlu olduğunu gösterir. Bu ayrılığın, yalnızca anlatım biçimlerinin değil, yeni bir tutum sonucu olduğu gerçeği, Josef Stalin zamanında yöneticilerin sanat işlerine sık sık karışmaları yüzünden gölgelenmekteydi. Yöntemsel açıdan eleştirel gerçekçiliğin bir sonraki aşamasını gösteren Toplumcu Gerçekçilik, Sovyet edebiyatının ve edebiyat eleştirisinin temel yöntemi olarak sanatçılardan gerçeğe bağlı, doğru, tarihsel somut bir aktarımının yapılmasını savunur.[6]

Bu sanat akımının özünde sanat toplum içindir anlayışı vardır.

Sinema[değiştir | kaynağı değiştir]

Luchino Visconti'nin Tutku (Ossessione) filminin İtalya'da basılmış bir afişi.
Çoğunlukça İtalyan Yeni Gerçekçiliği akımını başlattığı kabul edilen Roberto Rossellini'nin 1944 tarihli Roma, Açık Şehir (Roma, Città Aperta) filminde Anna Magnani.

İtalyan Yeni Gerçekçiliği (İtalyancaNeorealismo), II. Dünya Savaşı sonlarında İtalya'da ortaya çıkan bir sinema akımı oldu. Genelde kabul gören kanıya göre akımı başlatan film Roberto Rossellini'nin 1945 yılında çektiği Roma, Açık Şehir (Roma, Città Aperta) iken akımın son filmi de Vittorio De Sica'nın 1952 tarihli Umberto D.'sidir. Bazı eleştirmenler akımın başlangıcı olarak Luchino Visconti'nin Tutku (Ossessione) filmini gösterirler.[7] Yine bir kısım eleştirmenlere göre Federico Fellini'nin 1954 tarihli filmi Sonsuz Sokaklar (La Strada) da bu akıma dâhil edilir. Bu akımın kabaca 1944 ila 1954 yılları arasında etkili olduğu kabul edilmekle birlikte, sonraki yıllarda da birçok İtalyan filminde ve yer yer diğer ülke sinemalarında da az veya çok etkileri izlenmeye devam etti.[8][9]

Ardından 1950 sonları ve 1960'lı yıllarda, kısmen İtalyan Yeni Gerçekçiliği akımından etkilenen bir grup Fransız film yapımcısı için eleştirmenler tarafından Yeni Dalga Fransızcala Nouvelle Vague olarak tanımlanmıştır. Yeni Dalga terimi hiçbir zaman örgütlü bir hareket haline gelmemiş olsa da, Yeni Dalga akımını benimseyen film yapımcıları kendilerinden emin bir biçimde klasik film formunu reddetmeleri ve tabuları yıkma cesaretleriyle öne çıktılar.

Şiirsel Gerçekçilik 1930'larda Fransa'da ortaya çıkmış ve II. Dünya Savaşı'nın sonuna dek etkisini sürdürmüştür. Fransa'da da etkisini tüm ağırlığıyla gösteren 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'ın bir sonucu olarak yaşanan toplumsal ve siyasi kargaşa ortamında bu yeni sinema akımı doğdu. Çalışan sınıfların sorunlarını, bireyin mutsuzluğuna ve çaresizliğine vurgu yaparak ABD Kara filmlerine benzer çarpıcı bir atmosfer içinde karamsar bir üslupla ve şiirsel bir duyarlılıkla anlatan ve "Şiirsel Gerçekçilik" adı verilen bu tarz Fransa'da popüler oldu.[10]

Opera[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Realizm (19.yy 2. yarısı)". Arkhe Sanat. Erişim tarihi: 23 Aralık 2018. 
  2. ^ Champfleury, Jule-Français (1857). Le Realisme (Fransızca). Paris: Michel Lévy. s. 2. 
  3. ^ Campbell, Donna M. "Realism in American Literature" (İngilizce). Wsu.edu. 14 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Aralık 2018. 
  4. ^ "Metropolitan Museum of Art" (İngilizce). Metmuseum.org. 2 Haziran 2014. 13 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Aralık 2018. 
  5. ^ "Realism definition of Realism in the Free Online Encyclopedia". Encyclopedia2.thefreedictionary.com. 2000. Erişim tarihi: 23 Aralık 2018. 
  6. ^ a b "Gerçekçi (Realist) Tiyatro". www.etiyatro.net. 18 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Aralık 2018. 
  7. ^ http://www.allmovie.com/work/ossessione-36698
  8. ^ "Sinemada Akımlar 3: Yeni Gerçekçilik Akımı". Fil'm Hafızası. 31 Ocak 2014. 10 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Aralık 2018. 
  9. ^ Ulusoy Önbayrak, Nilay. "Sanatta Gerçeklik İçerisinde İtalyan Yeni Gerçekçiliği". Dergipark. 4 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Aralık 2018. 
  10. ^ "Gece kimin üstüne çöküyor?". Limonluk.net. Mayıs 2008. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]