Proton bozunması

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Proton bozunması, bazı fizikçilerin de öne sürdüğü şekliyle protonların tıpkı radyoaktif bozunumda olduğu gibi bir atomdan daha küçük ve hafif olan pion ve pozitron atomaltı parçacıklarına bozunduğunu iddia eden bir teoridir. Protonların bozunduğuna dair bir kanıt şu ana dek bulunmamıştır. Çoğu güncel teori protonların bozunmadığını iddia eder.

Standart modelde bir baryon tipi kabul edilen protonlar, baryon(quark) numaraları korunduğu için teorik olarak kararlıdır (normal şartlar altında; ancak kiral anomali durumu vardır). Bu yüzden protonlar kendi başlarına diğer parçacıklara dönüşmezler çünkü onlar zaten en hafif (dolayısıyla enerjisi en düşük) baryonlardır.

Standart modeli ileri götüren bazı büyük birleşim kuramları (GUT) açıkça baryon numara simetrisini çiğneyerek Higgs parçacığı, manyetik monopoller veya da yeni X bozonları aracılığıyla protonların bozunabileceğini savunur. Proton bozunumu bu kuramların önerdiği şimdiye kadar gözlenmemiş birkaç etkiden biridir. Bugüne kadar olayı gözlemlemek için yapılan tüm atılımlar başarısızlıkla sonuçlanmıştır.