Parajubaea torallyi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Parajubaea torralyi (Bolivya -Dağ- Hindistan Cevizi)
Korunma durumu: Tehlikede (EN)
Parajubaea torallyi
Parajubaea torallyi
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae (Bitkiler)
Klad Angiosperms(Kapalı tohumlular)
Klad Monocots(Tek çenekliler)
Klad Commelinids
Takım: Arecales
Familya: Arecaceae
Cins: ''Parajubaea''
Tür: '''''P. torallyi'''''
İkili adı
''Parajubaea torallyi''
(C.Mart.) Burret
Alt türleri
  • Parajubaea torallyi var.torallyi
  • Parajubaea torallyi var.microcarpa

Parajubaea torallyi, Palma De Pasobaya ya da Bolivya -Dağ- Hindistan Cevizi, her daim yeşil çiçekli ve Parajubaea cinsine ait Arecaceae ailesinden bir türdür. Bolivya'ya özgü endemik bir türdür. Bolivya'da ,2.400-3.400 metre yükseklikte, kuru ormanlar ve kayalık bölgelerde yetişir. Özellikle bu türün alt türü Parajubaea torallyi var.torallyi And dağları'nın 3.000-3.400 metreye varan yüksekliklerinde yetişir ki bu yönüyle dünyanın doğal ortamda en yüksekte yetişen palmiyesi rekorunu da elinde tutar.[1]

Ancak bu türün (her iki alt türünün de) doğal yaşam alanlarında nesli tehdit altındadır..[2]. Bunun ana sebepleri doğal yaşam alanlarının tahrip edilmesi, zirai alanların yayılması, ağaç endüstrisi ve hayvanların aşırı otlatılmasıdır. Bu palmiyeler çok küçük bir alanda bulunurlar, bu da tehlikeyi daha ciddi boyuta taşır ve yok olma tehlikesini barındırır. Bu bitkilerin tohumlarının büyük olması sebebiyle tohumların yayılma kabiliyeti de sınırlıdır. Bu palmiyelerin yeni bölgelere yayılmasına yardımcı olan en önemli hayvan Gözlüklü ayıdır (Tremarctos ornatos), fakat bu hayvanlar da insan aktiviteleri yüzünden tehdit altındadır.[1].

Bununla birlikte meyve vermek için aynen Hindistan cevizleri gibi herhangi bir eşe ihtiyaç duymazlar, dişi ve erkek çiçekler aynı ağaç üzerindedir. Doğal yaşam alanı olan And Dağlarının yükseklerindeki kuru vadilerde sıcaklık nadiren 20 °C’nin üzerine çıkar ve gece don görülmesi bu yükseklikte nadir değildir. Sıcaklık kış aylarında (Temmuz ve Ağustos) sık sık –7 °C’ye kadar düşer ve yıllık yağış sadece 550 mm’dir.Bu duruma göre ağacın 2 alt türünün de kimi kaynaklara göre -8 [1] kimi kaynaklara göre -13 dereceye kadar olan ısıları tolere edebildiği iddia edilmektedir. Bunun dışında uzaktan akrabası Hindistan Cevizinin aksine fazla sulamaya da ihtiyaç duymaz. Bunun yanında bütün parajubaea cinslerinde olduğu gibi Şili Şarap Palmiyesi (Jubaea chilensis) ile de yakından akrabadır.

Bu ağaçlar verdiği minyatür hindistan cevizine benzer meyveleri ile bilinir, bu türün alt türü olan Parajubaea torralyi var.torallyi palmiyesinin boyu 17 metreyi gövdesinin çapı 4 desimetreyi bulabilmektedir.Parajubaea torallyi var.torallyi alt türünün meyveleri ortalama ceviz büyüklüğündedir, kimi durumda doğal alanlarında 10 cm çapına kadar ulaşabilmektedir. Aynen hindistan cevizi gibi meyvelerin içinde süt olarak tanımlanabilecek içilebilir bir sıvı ve meyve kabuğu altında yenilebilir bir kısım bulunmaktadır. Tadıda hindistan cevizine benzemektedir. Bu sebeple Bolivya'da hindistan cevizi gibi yemeklerde ve içeceklerde kullanılmakta,ticari olarak satışı yapılmaktadır. Bir ağaç yaklaşık 15 kg kadar meyve verebilir.

Hindistan cevizi ağacı kadar çok ürün veremesede, meyvelerinin her biri Hindistan cevizinden çok daha küçük olsa da, bu ağaca karşı soğuğa dayanıklılık yönünden üstünlüğü ve az su istemesi gelecekte yeni tanınan bu bitkinin tarımının gelişmesini sağlayabilecektir.

Parajubaea torallyi var. microcarpa alt türü ise torallyi var torallyi alt türünün aksine biraz daha alçakta yetişir bu ağacın boyu 6 metreye kadar ulaşabilir, meyveleri ise torallyi var torallyi ile boyut dışındaki yönlerden aynıdır ancak boyut olarak daha küçüktür, meyvesinin ticari değeri de bu sebeple daha düşüktür. Ancak daha ufak boyutları nedeniyle Parajubaea torralyi var.torallyi'ye nazaran süs bitkisi olarak peyzaj düzenlemesinde daha çok kullanılmaktadır.

Parajubaea torallyi hızlı büyür, ancak tohumların çimlenmesi zahmetli ve vakit alıcıdır,tohumların ekimi hindistan cevizi gibidir tohumlar yarı kısmı toprak içinde yarı kısmı ise toprak dışında olacak şekilde gömülür .[1] Ağaçların ömürleri 100 yılı aşmaktadır, görünüş olarak da ağaçlar hindistan cevizine benzerler.

Yeni tanınan bu tür, (2 alt türü de) özellikle ABD'nin Kaliforniya gibi eyaletlerinde peyzajda da kullanılmaya başlanmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]