Pano (bilgisayar)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Pano, kısa süreli veri depolama, kesme, kopyalama ve yapıştırma işlemleri tarafından kullanılan, işletim sistemi tarafından sağlanan belgeler veya uygulamalar arasında veri aktarımı için kullanılan bir veri arabelleğidir. İngilizce pano ve not panosu aynı anlamı (clipboard) verir. Genellikle, ortamdaki programların çoğundan veya tanımlanmış programlama arabirimleriyle erişilebilen, bazen yapıştırma arabelleği olarak adlandırılan, adsız, geçici bir veri ara bellek olarak uygulanır.[1] Tipik bir uygulama, tuş takımları, menü seçimleri vb. gibi kullanıcı giriş/çıkışları bu arayüzlerle eşleyerek pano işlevselliğine erişir. Pano tesisinin anlam bilimi, bir işletim sisteminden diğerine değişir ve aynı sistemin sürümleri arasında da değişebilir. Bazen farklı programlar veya kullanıcı tercihleri ile değiştirilebilirler.[2]

Bir öğe kopyalandığında veya kesildiğinde, pano kullanılabilir olan her biçimini tutar, çünkü bu noktada, içerik yapıştırıldığında hangi biçimin gerekli olduğu bilinmemektedir. İşletim sistemi tarafından sağlanan panonun temel işlevselliği, uygulamalar ve pano yöneticileri tarafından genişletilebilir.

Windows, Linux ve macOS tek bir pano işlemini desteklemektedir. Her kesim veya kopya önceki içeriğin üzerine yazar. Normalde, yapıştırma işlemleri içeriği kopyalayarak içeriğini daha fazla yapıştırma işlemi için panoda kullanılabilir halde bırakır. Pano verileri bilgisayarın RAM'inde saklanır.[3]

Sürükle-bırak işlemi, kullanıcıların bilgileri görünümden kesme, kopyalama ve yapıştırma işlevlerine benzer şekilde bir denetimden diğerine sürükleyip bırakmalarını sağlar, ancak panoyu etkilemez.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Küçük metin parçacıkları için arabellek olarak kullanılan panoları, ilk olarak Pentti Kanerva tarafından silinmiş metinleri geri yüklemek için saklarken kullandı. Bir kişi bir yerde bir metni silip başka bir yerde geri yükleyebildiğinden, "delete" terimi bu durumda beklenenin aksine değildi. Larry Tesler, 1973'te bu tampon için "pano" terimini kesmek, kopyalamak ve yapıştırmak olarak adlandırdı, çünkü bu tekniklerin kopyalanan veya kesilen verileri geçici olarak kaydetmek için bir panoya ihtiyacı vardır.

Veri formatları[değiştir | kaynağı değiştir]

Uygulamalar, bir nesnenin serileştirilmiş gösterimlerini ya da bir söz vermeyi (daha büyük nesneler için) pano aracılığıyla iletir.[4] Bazı durumlarda, belirli ortak veri formatlarının aktarılması soyut bir fabrikanın kullanımıyla opak bir şekilde sağlanabilir, örneğin Mac OS X, görüntünün asıl formatı olsa da panoda depolanan görüntü verilerine erişim sağlamak için NSImage adlı bir sınıf kullanır. nesneyi destekleyen veriler gizlenir. Gönderme ve alma uygulaması, aralarında transfer edilebilecek formatları, çoğu zaman kabul edilebilir tip dönüşümler sağlamaktan sorumlu olan aktif GUI widget'ı ile pazarlık eder. Çalışma alanı URL'leri, renkler, görüntüler, dizeler, atfedilen dizeler (zengin metin) ve sesler gibi genel öğelerin aktarılmasına izin verir. İşletim sistemi ve GUI araç takımı, örneğin zengin metinden düz metne ve tam tersine dönüştürme gibi bazı ortak dönüşümler sağlayabilir. Veri aktarımı için çeşitli tip tanımlayıcıları, MIME ve Uniform Type Identifier gibi tip sistemler arasında otomatik olarak kabul edilebilir eşlemeler sağlayabilen modern işletim sistemleri tarafından desteklenir.[5]

Pano yöneticisi uzantıları, bir işletim sisteminin tümleşik pano işlevlerine işlevsellik katar. Kullanıcının panoyu manipüle etmesini sağlayan uygulamalardır. Birden fazla uyumsuz GUI araç seti kullanan linux gibi platformlarda, pano yöneticileri genellikle bu gibi farklı çerçeveleri kullanan uygulamalar arasında veri aktarmak için kullanılır.[6]

Pano yönetimi ve uzantıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir pano yöneticisi birden fazla kesim ve yapıştırma işlemi sağladığında, pano yeni kesimler ve kopyaları son işlemlerin listesine yerleştirilirken, yığın veya not defteri olarak değerlendirilir. Standart yapıştırma işlemi en son işlemi kopyalarken, özel yapıştırmalar diğer depolanmış işlemlere erişim sağlar. Bu yöneticiler ayrıca genellikle işlem geçmişini görüntüleyen ve kullanıcının önceki kopyaları seçmesine, düzenlemesine, biçimini değiştirmesine ve hatta aralarında arama yapmasına izin veren bir pencere sunar.[7]

Çoğu işletim sistemi (örneğin, Windows, macOS, Linux, X11, Android, iOS) pano içeriğini kalıcı bir depoya kaydetmediğinden - bir kullanıcı oturumu kapattığında veya sistemi yeniden başlattığında, pano içeriği silinir. Başka bir örnek, bir kopyala veya kesme olayında pano verilerini çevrimiçi konuma kaydederek bu verileri çevrimiçi uygulamalara yapıştırmak için kullanılabilir duruma getirerek yerel panonun çevrimiçi uygulamalarla çalışmasını sağlamaktır. Pano yöneticileri ayrıca, kopyalamayı ve yapıştırmayı desteklemeyen yazılım sınırlamasını aşmak için araçlar olarak da görev yapabilirler.[8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]