Panhelenik Sosyalist Hareket

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Panhelenik Sosyalist Hareket
Kısaltma PASOK
Genel başkan Fofi Gennimata
Genel sekreter Nikos Androulakis
Kurucu Andreas Papandreu
Slogan(ları) Πρώτα ο Πολίτης (Önce Vatandaş)
Kuruluş tarihi 3 Eylül 1974
Merkez 22, Ippokratous St.,
106 80 Atina
Gençlik kolu PASOK Gençlik
İdeoloji Sosyal demokrasi
Ulusal üyelik Zeytin Ağacı
Uluslararası üyelik Sosyalist Enternasyonal
Avrupa üyelik Sosyalistler ve Demokratlar İlerici İttifakı
Parlamento
13 / 300
Avrupa Parlamentosu
2 / 21
Bölgeler
373 / 725
pasok.gr

Panhelenik Sosyalist Hareket (PASOK), (Yunanca: Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, Panhellinion Sosialistiku Kinema ΠΑΣΟΚ), Yunanistan'da, 1974'te Andreas Papandreu tarafından kurulan siyasi parti.

Başlangıçta Yunanistan'ın Avrupa Birliği (AB) ve NATO üyeliğine karşı çıkan ve ülkedeki ABD üslerinin kaldırılmasını savunan parti 1981'de iktidara geldikten sonra daha muhafazakar bir çizgiye kaydı. Aynı yıl Yunanistan AT'ye girdi.1983'te ABD üslerine ilişkin antlaşma yenilendi ve Yunanistan da tekrar NATO'da kaldı. Parti 1985 seçimlerinde biraz oy kaybettiyse de çoğunluğu sağlayarak iktidarını sürdürdü.Kıbrıs konusunda da başlangıçta uzlaşmaz bir tutum izlemişse de, sonradan bu politikasını 1988'de Papandreu ile Türkiye başbakanı Turgut Özal'ın İsviçre'nin Davos kentinde buluşmalarından sonra iki ülke arasındaki ilişkiler bir yumuşama dönemine girdi.

PASOK hükümetinin Mart 1987'de kilisenin topraklarına el koyması kilise ve hükümet arasındaki ilişkileri gerginleştirdi. 1989'da önde gelen siyasetçi, bürokrat ve askerlerin telefonlarının Papandreu'nun emriyle dinlediğinin ileri sürülmesi ve parti liderlerinin adının Koskotas yolsuzluğuna karışması PASOK'un durumunu sarstı. PASOK, yolsuzluk söylentilerinin de etkisiyle Haziran 1989'da yapılan seçimleri yitirdi. Hiçbir parti çoğunluğu sağlayamadığı için bu seçimlerin ardından geçici bir hükümet kuruldu ve Aralık 1989'da yeniden seçimlere gidildi. Ama, bu seçimlerde de partilerden hiçbiri çoğunluğu sağlayamadı. PASOK'un da katıldığı geçici bir koalisyon hükümeti kuruldu. Nisan 1990'daki seçimlerde kıl payı çoğunluğu Yeni Demokrasi Partisi elde etti. Ama Ekim 1993'te yapılan erken seçimlerde PASOK yeniden iktidara geldi.

1995'te Andreas Papandreu'nun bozulan sağlık durumu parti içindeki liderlik tartışmalarını başlattı. Ocak 1996'da Papandreu'nun siyasetten çekilmesinden sonra Kostas Simitis Papandreu'nun yakın arkadaşlarından Akis Çohacopulos'u yenerek PASOK liderliğine seçildi. PASOK başkanlığıyla beraber başbakanlığı da üstlenen Simitis görevinin başlar başlamaz Türkiye'yle yaşanan Kardak Krizi'yle karşı karşıya kaldı. Bu dönemde Türkiye'ye karşı yumuşak bir tavır almak ve ABD'nin müdahalesine müteşekkir olması nedeniyle Yunan kamuoyu tarafından eleştirildi.

Eylül 1996'da yapılan erken seçimlerde, Kardak Krizi'ne rağmen yaşanan istikrarlı ekonomik büyüme PASOK'u % 41.5 oy oranıyla tekrar iktidara getirdi. 1997'de 2004 Yaz Olimpiyatları organizasyonunun Atina'ya kazandırılması ve Yunanistan'ın Avro Alanı'na sokulması gibi gelişmeler, Simitis'in Nisan 2000'de yapılan genel seçimlerde % 43.8'le tekrar iktidara gelmesini sağladı. 2004'te yapılacak Yaz Olimpiyatları'nda asayişin sağlanmasına yönelik operasyonlarda 17 Kasım Örgütü büyük ölçüde tasfiye edildi. Ocak 2004'te Kostas Simitis PASOK liderliğinden çekildiğini açıkladı ve görevini Andreas Papandreu'nun oğlu Yorgo Papandreu'ya bıraktı. Ancak Simitis döneminde PASOK'un orta ve alt sınıflardaki oy tabanının giderek erimesi, 7 Mart 2004'te yapılan seçimlerde uzun bir aradan sonra, Kostas Karamanlis liderliğindeki Yeni Demokrasi Partisi'nin gerisine düşmesine ve yıllardır sürdürdüğü iktidarını kaybetmesine neden oldu.

16 Eylül 2007'de yapılan ve Yeni Demokrasi'nin kazandığı parlamento seçimlerinde yüzde 38.1 ile 300 sandalyeli parlamentoda 102 koltuk kazandı. 11 Kasım 2007'de yapılan kongrede Yorgo Papandreu tekrar liderliğe seçildi. Parti 2009 erken seçimlerinde % 44.5'lik oy oranıyla yeniden iktidara geldi.

2012'de Yunanistan'daki ekonomik kriz sonucu oluşan ekonomik iktidarsızlığın etkisiyle kamuoyunun baskısı sonucu Yorgo Papandreu Başbakanlık görevinden istifa etti. Yerine Avrupa Merkez Bankası başkan yardımcısı Ekonomist Lukas Papadimos hükümeti kurma görevini aldı. Bu hükümeti PASOK dışarıdan destekledi.

Başbakanlıktan istifasından sonra Yorgo Papandreu Parti liderliğinden de istifa etti. 18 Mart 2012'de Evangelos Venizelos Maliye Bakanlığı'ndan istifa ederek tek aday olarak girdiği parti başkanlık seçimlerinde parti tabanının desteği ile PASOK'un dördüncü genel başkanı seçildi.

Mayıs 2012'de yapılan erken seçimlerde oy oranı %13'e düştü ve 41 milletvekili çıkardı. Hükumetin kurulamaması sonucu Haziran ayında yapılan seçimlerde yine %13 oy aldı ve 33 milletvekili çıkardı.

2015 yılında yapılan seçimlerde

Başkanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunan Parlamentosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunan Parlamentosu
Seçim Oy Sandalye Pozisyon Sıra Notlar
#  % ± Y # ±
1974 666,413 13.6%
12 / 300
Muhalefet 3.
1977 1,300,025 25.3% artış11.7
93 / 300
artış81 Muhalefet 2.
1981 2,726,309 48.1% artış22.8
172 / 300
artış79 Hükümet 1.
1985 2,916,735 45.8% azalış2.3
161 / 300
azalış11 Hükümet 1.
06/1989 2,551,518 39.1% azalış6.7
125 / 300
azalış36 Muhalefet 2.
11/1989 2,724,334 40.7% artış1.6
128 / 300
artış3 Hükümet 2.
1990 2,543,042 38.6% azalış2.1
123 / 300
azalış5 Muhalefet 2.
1993 3,235,017 46.9% artış8.3
170 / 300
artış47 Hükümet 1.
1996 2,814,779 41.5% azalış5.4
162 / 300
azalış8 Hükümet 1.
2000 3,007,596 43.8% artış2.3
158 / 300
azalış4 Hükümet 1.
2004 3,003,988 40.5% azalış3.3
117 / 300
azalış41 Muhalefet 2.
2007 2,727,279 38.1% azalış2.4
102 / 300
azalış15 Muhalefet 2.
2009 3,012,373 43.9% artış5.8
160 / 300
artış58 Hükümet 1.
05/2012 833,452 13.2% azalış30.7
41 / 300
azalış119 Hükümet 3.
06/2012 756,024 12.3% azalış0.9
33 / 300
azalış8 Hükümet 3.
2015 289,482 4.7% azalış7.6
13 / 300
azalış20 Muhalefet 7.

Avrupa Parlamentosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa Parlamentosu
Seçim Oy Sandalye Sıra
#  % ± Y # ±
1981 2,278,030 40.1%
10 / 24
1.
1984 2,476,491 41.6% artış1.5
10 / 24
±0 1.
1989 2,352,271 35.9% azalış5.7
9 / 24
azalış1 2.
1994 2,458,619 37.6% artış1.7
10 / 25
artış1 1.
1999 2,115,844 32.9% azalış4.7
9 / 25
azalış1 2.
2004 2,083,327 34.0% artış1.1
8 / 24
azalış1 2.
2009 1,878,859 36.6% artış2.6
8 / 22
±0 1.
2014 458,403 8.0% azalış28.6
2 / 21
azalış6 4.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]