Panhelenik Sosyalist Hareket

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Panhelenik Sosyalist Hareket
Kısaltma PASOK
Genel başkan Fofi Gennimata
Genel sekreter Nikos Androulakis
Kurucu Andreas Papandreu
Slogan(ları) Πρώτα ο Πολίτης (Önce Vatandaş)
Kuruluş tarihi 3 Eylül 1974
Merkez 22, Ippokratous St.,
106 80 Atina
Gençlik kolu PASOK Gençlik
İdeoloji Sosyal demokrasi
Ulusal üyelik Zeytin Ağacı
Uluslararası üyelik Sosyalist Enternasyonal
Avrupa üyelik Sosyalistler ve Demokratlar İlerici İttifakı
Parlamento
15 / 300
Avrupa Parlamentosu
2 / 21
Bölgeler
105 / 725
İnternet sitesi

Panhelenik Sosyalist Hareket (PASOK), (Yunanca: Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, Panhellinion Sosialistiku Kinema ΠΑΣΟΚ), Yunanistan'da, 1974'te Andreas Papandreu tarafından kurulan siyasi parti.

Başlangıçta Yunanistan'ın Avrupa Birliği (AB) ve NATO üyeliğine karşı çıkan ve ülkedeki ABD üslerinin kaldırılmasını savunan parti 1981'de iktidara geldikten sonra daha muhafazakar bir çizgiye kaydı. Aynı yıl Yunanistan AT'ye girdi.1983'te ABD üslerine ilişkin antlaşma yenilendi ve Yunanistan da tekrar NATO'da kaldı. Parti 1985 seçimlerinde biraz oy kaybettiyse de çoğunluğu sağlayarak iktidarını sürdürdü.Kıbrıs konusunda da başlangıçta uzlaşmaz bir tutum izlemişse de, sonradan bu politikasını 1988'de Papandreu ile Türkiye başbakanı Turgut Özal'ın İsviçre'nin Davos kentinde buluşmalarından sonra iki ülke arasındaki ilişkiler bir yumuşama dönemine girdi.

PASOK hükümetinin Mart 1987'de kilisenin topraklarına el koyması kilise ve hükümet arasındaki ilişkileri gerginleştirdi. 1989'da önde gelen siyasetçi, bürokrat ve askerlerin telefonlarının Papandreu'nun emriyle dinlediğinin ileri sürülmesi ve parti liderlerinin adının Koskotas yolsuzluğuna karışması PASOK'un durumunu sarstı. PASOK, yolsuzluk söylentilerinin de etkisiyle Haziran 1989'da yapılan seçimleri yitirdi. Hiçbir parti çoğunluğu sağlayamadığı için bu seçimlerin ardından geçici bir hükümet kuruldu ve Aralık 1989'da yeniden seçimlere gidildi. Ama, bu seçimlerde de partilerden hiçbiri çoğunluğu sağlayamadı. PASOK'un da katıldığı geçici bir koalisyon hükümeti kuruldu. Nisan 1990'daki seçimlerde kıl payı çoğunluğu Yeni Demokrasi Partisi elde etti. Ama Ekim 1993'te yapılan erken seçimlerde PASOK yeniden iktidara geldi.

1995'te Andreas Papandreu'nun bozulan sağlık durumu parti içindeki liderlik tartışmalarını başlattı. Ocak 1996'da Papandreu'nun siyasetten çekilmesinden sonra Kostas Simitis Papandreu'nun yakın arkadaşlarından Akis Çohacopulos'u yenerek PASOK liderliğine seçildi. PASOK başkanlığıyla beraber başbakanlığı da üstlenen Simitis görevinin başlar başlamaz Türkiye'yle yaşanan Kardak Krizi'yle karşı karşıya kaldı. Bu dönemde Türkiye'ye karşı yumuşak bir tavır almak ve ABD'nin müdahalesine müteşekkir olması nedeniyle Yunan kamuoyu tarafından eleştirildi.

Eylül 1996'da yapılan erken seçimlerde, Kardak Krizi'ne rağmen yaşanan istikrarlı ekonomik büyüme PASOK'u % 41.5 oy oranıyla tekrar iktidara getirdi. 1997'de 2004 Yaz Olimpiyatları organizasyonunun Atina'ya kazandırılması ve Yunanistan'ın Avro Alanı'na sokulması gibi gelişmeler, Simitis'in Nisan 2000'de yapılan genel seçimlerde % 43.8'le tekrar iktidara gelmesini sağladı. 2004'te yapılacak Yaz Olimpiyatları'nda asayişin sağlanmasına yönelik operasyonlarda 17 Kasım Örgütü büyük ölçüde tasfiye edildi. Ocak 2004'te Kostas Simitis PASOK liderliğinden çekildiğini açıkladı ve görevini Andreas Papandreu'nun oğlu Yorgo Papandreu'ya bıraktı. Ancak Simitis döneminde PASOK'un orta ve alt sınıflardaki oy tabanının giderek erimesi, 7 Mart 2004'te yapılan seçimlerde uzun bir aradan sonra, Kostas Karamanlis liderliğindeki Yeni Demokrasi Partisi'nin gerisine düşmesine ve yıllardır sürdürdüğü iktidarını kaybetmesine neden oldu.

16 Eylül 2007'de yapılan ve Yeni Demokrasi'nin kazandığı parlamento seçimlerinde yüzde 38.1 ile 300 sandalyeli parlamentoda 102 koltuk kazandı. 11 Kasım 2007'de yapılan kongrede Yorgo Papandreu tekrar liderliğe seçildi. Parti 2009 erken seçimlerinde % 44.5'lik oy oranıyla yeniden iktidara geldi.

2012'de Yunanistan'daki ekonomik kriz sonucu oluşan ekonomik iktidarsızlığın etkisiyle kamuoyunun baskısı sonucu Yorgo Papandreu Başbakanlık görevinden istifa etti. Yerine Avrupa Merkez Bankası başkan yardımcısı Ekonomist Lukas Papadimos hükümeti kurma görevini aldı. Bu hükümeti PASOK dışarıdan destekledi.

Başbakanlıktan istifasından sonra Yorgo Papandreu Parti liderliğinden de istifa etti. 18 Mart 2012'de Evangelos Venizelos Maliye Bakanlığı'ndan istifa ederek tek aday olarak girdiği parti başkanlık seçimlerinde parti tabanının desteği ile PASOK'un dördüncü genel başkanı seçildi.

Mayıs 2012'de yapılan erken seçimlerde oy oranı %13'e düştü ve 41 milletvekili çıkardı. Hükumetin kurulamaması sonucu Haziran ayında yapılan seçimlerde yine %13 oy aldı ve 33 milletvekili çıkardı.

Başkanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

# Lider Resim Görev Süresi Başbakan
1 Andreas Papandreu Andreas Papandreou (1968) 3.jpg 3 Eylül 1974 23 Haziran 1996 1981–1989
1993–1996
2 Kostas Simitis Simitis 6-9 December 2001-12 crop.jpg 30 Haziran 1996 8 Şubat 2004 1996–2004
3 Yorgo Papandreu Papandreou handover cropped.jpg 8 Şubat 2004 18 Mart 2012 2009–2011
4 Evangelos Venizelos Venizelos in Vienna (2014).jpg 18 Mart 2012 14 Haziran 2015
5 Fofi Gennimata Φώφη Γεννηματά 1.jpg 14 Haziran 2015 Görevde

Seçim sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunan Parlamentosu[değiştir | kaynağı değiştir]

|- | style="background-color:#CCFFCC"| Koalisyon Hükümeti
ND-PASOK-DIMAR | Evangelos Venizelos{|class="wikitable" style="text-align:center; font-size:100%; line-height:16px;" |- ! rowspan="2" width="60px"| Seçim ! colspan="5"| Yunan Parlamentosu ! rowspan="2" width="30px"| Sıra ! rowspan="2" width="140px"| Hükümet ! rowspan="2"| Lider |- ! width="75px"| Oy ! width="45px"| % ! width="45px"| ±Y ! width="100px"| Sandalye ! width="40px"| +/− |- ! 1974 | 666,413 | 13.6% | Yeni

|

12 / 300

| artış12 | #3 | style="background-color:#FFCCCC"| Muhalefet | Andreas Papandreu |- ! 1977 | 1,300,025 | 25.3% | artış11.7

|

93 / 300

| artış81 | #2 | style="background-color:#FFCCCC"| Muhalefet | Andreas Papandreu |- ! 1981 | 2,726,309 | 48.1% | artış22.8

|

172 / 300

| artış79 | #1 | style="background-color:#CCFFCC"| Çoğunluk Hükümeti | Andreas Papandreu |- ! 1985 | 2,916,735 | 45.8% | azalış2.3

|

161 / 300

| azalış11 | #1 | style="background-color:#CCFFCC"| Çoğunluk Hükümeti | Andreas Papandreu |- ! 06/1989 | 2,551,518 | 39.1% | azalış6.7

|

125 / 300

| azalış36 | #2 | style="background-color:#FFCCCC"| Muhalefet | Andreas Papandreu |- ! 11/1989 | 2,724,334 | 40.7% | artış1.6

|

128 / 300

| artış3 | #2 | style="background-color:#CCFFCC"| Ulusal Birlik Hükümeti
ND-PASOK-SYN | Andreas Papandreu |- ! 1990 | 2,543,042 | 38.6% | azalış2.1

|

123 / 300

| azalış5 | #2 | style="background-color:#FFCCCC"| Muhalefet | Andreas Papandreu |- ! 1993 | 3,235,017 | 46.9% | artış8.3

|

170 / 300

| artış47 | #1 | style="background-color:#CCFFCC"| Çoğunluk Hükümeti | Andreas Papandreu |- ! 1996 | 2,814,779 | 41.5% | azalış5.4

|

162 / 300

| azalış8 | #1 | style="background-color:#CCFFCC"| Çoğunluk Hükümeti | Kostas Simitis |- ! 2000 | 3,007,596 | 43.8% | artış2.3

|

158 / 300

| azalış4 | #1 | style="background-color:#CCFFCC"| Çoğunluk Hükümeti | Kostas Simitis |- ! 2004 | 3,003,988 | 40.5% | azalış3.3

|

117 / 300

| azalış41 | #2 | style="background-color:#FFCCCC"| Muhalefet | Yorgo Papandreu |- ! 2007 | 2,727,279 | 38.1% | azalış2.4

|

102 / 300

| azalış15 | #2 | style="background-color:#FFCCCC"| Muhalefet | Yorgo Papandreu |- ! 2009 | 3,012,373 | 43.9% | artış5.8

|

160 / 300

| artış58 | #1 | style="background-color:#CCFFCC"| Çoğunluk Hükümeti | Yorgo Papandreu |- ! 05/2012 | 833,452 | 13.2% | azalış30.7

|

41 / 300

| azalış119 | #3 | style="background-color:#CCFFCC"| Geçici Hükümet
ND-PASOK | Evangelos Venizelos ! 06/2012 | 756,024 | 12.3% | azalış0.9

|

33 / 300

| azalış8 | #3 |- ! 01/2015 | 289,482 | 4.7% | azalış7.6

|

13 / 300

| azalış20 | #7 | style="background-color:#FFCCCC"| Muhalefet | Evangelos Venizelos |- ! 09/2015 | 341,312 | 6,3% | artış1.6

|

17 / 300

| artış4 | #4 | style="background-color:#FFCCCC"| Muhalefet | Fofi Gennimata |}

Avrupa Parlamentosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa Parlamentosu
Seçim Oy % ± Y Sandalye +/− Sıra Lider
1981 2,278,030 40.1% Yeni
10 / 24
artış10 #1 Andreas Papandreu
1984 2,476,491 41.6% artış1.5
10 / 24
±0 #1 Andreas Papandreu
1989 2,352,271 35.9% azalış5.7
9 / 24
azalış1 #2 Andreas Papandreu
1994 2,458,619 37.6% artış1.7
10 / 25
artış1 #1 Andreas Papandreu
1999 2,115,844 32.9% azalış4.7
9 / 25
azalış1 #2 Kostas Simitis
2004 2,083,327 34.0% artış1.1
8 / 24
azalış1 #2 Yorgo Papandreu
2009 1,878,859 36.6% artış2.6
8 / 22
±0 #1 Yorgo Papandreu
2014 458,403 8.0% azalış28.6
2 / 21
azalış6 #4 Evangelos Venizelos

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]