İçeriğe atla

Osmanlı eyaletleri listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Osmanlı eyaletleri ve Osmanlı beylerbeylikleri listesi, Osmanlı Devleti'ndeki tarihsel eyaletlerin bir dizelgesidir. Osmanlı Devleti'nde 250'den çok eyalet, 5 tane özerk bölge vardır. 1864'te kabul edilen Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi ile tüm eyaletler vilayete çevrilmiştir.

Eyalet adı Harita Kuruluş Yılı Kaldırılış Yılı Merkez Sancaklar Bugün parçası olduğu ülkeler
Rumeli Eyaleti Rumeli Eyaleti 1362 1826 Edirne
Sofya
Manastır
 Arnavutluk
 Bosna Hersek
 Bulgaristan
 Kosova
 Kuzey Makedonya
 Sırbistan
 Türkiye
 Yunanistan
Anadolu Eyaleti Anadolu Eyaleti 1393 1827 Ankara (1393-1451)
Kütahya (1451-1827)
Kütahya Sancağı

Saruhan Sancağı
Aydın Sancağı
Hüdavendigar Sancağı
Kastamonu Sancağı
Menteşe Sancağı
Bolu Sancağı
Ankara Sancağı
Karahisar-i Sahib Sancağı
Teke Sancağı
Kangırı Sancağı
Hamideli Sancağı
Sultanönü Sancağı
Karesi Sancağı

 Türkiye
Rum Eyaleti Rum Eyaleti 1398 1864 Tokat
Amasya
Sivas
Sivas Sancağı

Amasya Sancağı
Canik Sancağı
Divriği Sancağı
Arapgir Sancağı
Çorum Sancağı
Bozok Sancağı

 Türkiye
Trabzon Eyaleti Trabzon Eyaleti 1461 1864 Trabzon Canik Sancağı

Viçe Sancağı
Gönye Sancağı
Batum Sancağı

 Gürcistan
 Türkiye
Karaman Eyaleti Karaman Eyaleti 1483 1864 Konya Konya Sancağı
Niğde Sancağı
Kayseri Sancağı
Aksaray Sancağı
Akşehir Sancağı
Beyşehir Sancağı
Kırşehir Sancağı
 Türkiye
Diyarbekir Eyaleti Diyarbekir Eyaleti 1515 1867 Diyarbakır Diyarbekir Sancağı
Mardin Sancağı
Sincar Sancağı
Birecik Sancağı
Ruha Sancağı
Siverek Sancağı
Çermik Sancağı
Ergani Sancağı
Harput Sancağı
Arabgir Sancağı
Kiğı Sancağı
Çemişkezek Sancağı
 Irak
 Suriye
 Türkiye
Mısır Eyaleti Mısır Eyaleti 1517 1867 Kahire  Mısır
 Eritre
 Etiyopya
 Irak
 İsrail
 Ürdün
 Lübnan
 Libya
 Filistin
 Suudi Arabistan
 Güney Sudan
 Sudan
 Suriye
 Türkiye
 Yemen
Musul Eyaleti Musul Eyaleti 1517 1867 Musul Bajwanli Sancağı
Tikrit Sancağı
Eski Musul (Ninova) Sancağı
Hard Sancağı
 Irak
Şam Eyaleti Şam Eyaleti 1517 1867 Şam Şam Sancağı
Gazze Sancağı
Kudüs Sancağı
Safed Sancağı
Halep Sancağı
Trablus Sancağı
Hama ve Humus Sancağı
Ayntâb Sancağı
Antakya Sancağı
Birecik ve Rum-kal'a Sancağı
Adana Sancağı
Tarsus Sancağı
Sis Sancağı
 Suriye
 Ürdün
 İsrail
 Filistin
Zülkadriye Eyaleti Zülkadriye Eyaleti 1521 1864 Maraş Maraş Sancağı
Malatya Sancağı
Ayntab Sancağı
Kars-i Maraş Sancağı
 Türkiye
Halep Eyaleti Halep Eyaleti 1516 1864 Halep Halep Sancağı
Kilis Sancağı
Mameratülnuman Sancağı
Ulu Türkmen (Uzeyr) Sancağı
Mezik Sancağı
Antakya Sancağı
Azez Sancağı
 Suriye
 Türkiye
Erzurum Eyaleti Erzurum Eyaleti 1533 1864 Erzurum Erzurum Sancağı
Kara-hisar (Şebinkârahisar) Sancağı
Kiğı Sancağı
Pasinler Sancağı
İspir Sancağı
Hınıs Sancağı
Malazgirt Sancağı
Tekman Sancağı
Kuzucan (Pülümür) Sancağı

Gümüşhane Sancağı
Tortum Sancağı
Micingirt (İnkaya) Sancağı
Mamar (Karababa) Sancağı

 Türkiye

14. yüzyıldan 16. yüzyıla kadar Osmanlı eyaletleri, Bir yeni beylerbeyliği Karaman Eyaleti'ni de kapsar.

1609'dan sonra yıkılan ve 1609'dan önce kurulan eyaletler burada belirtilmiştir.

Eyaletin adı Osmanlıca ve Türkçe adı Kalma süresi
Abhazya EyaletiAbhaz? yıl (1578–?)Sohumkale ve Gürcistan olarak da adlandırılıp Megralya, İmeretia ve günümüz Abhazya'sını kapsar – fethedilmekten ziyade Osmanlı himayesine girmiştir
Ahıska PaşalığıAhıska? yıl (1603–?)Samtskhe'den ayrılma veya Samtskhe topraklarıyla özdeş
Dağıstan EyaletiDağıstan? yıl (1578–?)Demirkapı olarak da bilinir – beylerbeyi yerine serdar tayin edilmiştir
DmanisiTumanis? yıl (1584–?)
Erzincan-Bayburt Eyaleti
GanjaGence16 yıl (1588–1604)
GoriGori? yıl (1588–?)Muhtemelen 1587'de eyaletin adı Tiflis olarak değiştirildi.
GyőrYanık4 yıl (1594–1598)
KakhetiKaheti? yıl (1578–?)Kaheti kralı bey olarak tayin edilmiştir.
Lazistan? yıl (1574–?)
LorriLori? yıl (1584–?)
MoldovaBoğdan1 yıl (sadece 1595)Boğdan Prensliği yeniden özerk prenslik yapıldı.
Nahçivan EyaletiNahçıvan/Nahcivan1 yıl (sadece 1603)
PotiFaş? yıl (1579–?)Trabzon Eyaleti'ne katıldı.
Sana EyaletiSan'a2 yıl (1567–1569)1569 yılında Yemen Eyaleti'ne katıldı.
ŞamahıŞamahı1 yıl (sadece 1583)Diğer adı Şirvan.
ZigetvarZigetvar4 yıl (1596–1600)Daha sonra Kanije Eyaleti'ne bağlandı.
Kars EyaletiKars024 yıl (1580–1604)1604'te Samtskhe ile birleşmiştir. Nihayet 1845'te Erzurum Eyaleti'ne bağlanmıştır.
Şirvan EyaletiŞirvan26 yıl (1578–1604)Beylerbeyi yerine bir serdar tarafından yönetilmiştir.
Tebriz EyaletiTebriz18 yıl (1585–1603)
Tiflis EyaletiTiflis8 yıl (1578–1586)Muhtemelen 1586'da Gori'nin yerini aldı.
Eflak PrensliğiEflak1 yıl (sadece 1595)Osmanlı Devleti'nin vassalıdır.
Revan EyaletiErivan21 yıl (1583–1604)Daha sonra Van Eyaleti'ne dahil edildi.
Zebid EyaletiZebit2 yıl (1567–1569)Yemen Eyaleti'ne dahil edildi.

1609 yılındaki Eyaletler

[değiştir | kaynağı değiştir]

1609 yılında Osmanlı devletinde 42 eyalet bulunmaktadır.

Eyaletin adı Osmanlıca ve Türkçe adı Kalma süresi
Habeş EyaletiHabeş313 yıl (1554–1867)Kızıldeniz'in güneyindeki eyalet. Mekke ve Medineyi kısmen kapsamaktadır. 1867'de Mısır Hidivliği'ne verildi.
Adana Eyaletiآضنه Ażana (Adana)257 yıl (1608–1865)
Cezayir-i Bahr-i Sefid EyaletiCezayir-i Bahr-i Sefid329 yıl (1535–1864)Kapudan Paşa'nın mülkü - Denizi veya Denizli olarak da bilinir, sonraları Takımadalar Vilayeti
Halep Eyaletiحلب Ḥaleb (Halep)330 yıl (1534–1864)
Cezayir Eyaletiجزاير غرب Cezâyîr-i Ġarb (Cezayir Garp)313 yıl (1517–1830)
Anadolu EyaletiAnadolu434 yıl (1393–1827)
Bağdat Eyaletiبغداد Baġdâd (Bağdat)326 yıl (1535–1861)
Basra Eyaletiبصره Baṣra (Basra)326 yıl (1538-1864)
Bosna EyaletiBosna344 yıl (1520–1864)
Budin EyaletiBudin145 yıl (1541–1686)
Kıbrısقبرص Ḳıbrıṣ (Kıbrıs)092 yıl (1571-1660; 1745-1748)
Diyâr-ı Bekr Eyaletiدياربكر Diyârbekir (Diyarbakır)352 yıl (1515–1867)
Eğri Eyaletiاكر Egir (Eğri)065 yıl (1596–1661)
Mısır Eyaletiمصر Mıṣır (Mısır)350 yıl (1517–1867)
Erzurum EyaletiErzurum350 yıl (1514–1864)
Al-Hasa EyaletiLahsa112 yıl (1551–1663)Nadiren doğrudan yönetilmiştir.
Kefe (Theodosia)Kefe206 yıl (1568–1774)
Kanije EyaletiKanije088 yıl (1600–1688)
Karaman EyaletiKaraman381 yıl (1483–1864)
Dulkadir EyaletiMaraş, Dulkadır343 yıl (1521–1864)
Musul EyaletiMusul347 yıl (1517–1864)
Rakka EyaletiRakka270 yıl (1594–1864)
Rumeli EyaletiRumeli464 yıl (1362–1826)Anadolu'dan sonra büyük eyalettir. Rumeli'de bulunmaktadır.
Çıldır EyaletiÇıldır267 yıl (1578–1845)Çıldır'ın ele geçirilmesiyle kurulmuştur. Çıldır Eyaleti'nin başkenti Çıldır'dır. Çıldır, paşa sancağıdır. Ahıska 1829 yılında Rusya'nın eline geçmiş, başkenti Çıldır'da kalmaya devam etmiştir.
ŞehrizorŞehrizor308 yıl (1554–1862)1541'de Irak seferiyle ele geçirilmesiyle kurulmuştur. 1862 yılında Bağdat Eyaletine dahil edilmiştir.
Silistre Eyaleti sonra Özü EyaletiSilistre145 yıl (1541–1686)Sonraları nadiren Ochakiv (Özi) olarak da anılmıştır; İlk beylerbeyi Kırım Hanıdır.
Rum EyaletiSivas466 yıl (1398–1864)
ŞamŞam348 yıl (1516–1864)
Temeşvar EyaletiTımışvar (Temeşvar)164 yıl (1552–1716)
Trabzon EyaletiTrabzon403 yıl (1461–1864)
Trablusşam Eyaleti (Doğu Trablus)Trablus-ı Şam (Trablusşam)294 yıl (1570–1864)
Trablusgarp Eyaleti (Batı Trablus)Trablus-ı Garb (Trablusgarp)313 yıl (1551-1864)
Tunus EyaletiTunus290 yıl (1574–1864)
Van EyaletiVan316 yıl (1548–1864)
Yemen EyaletiYemen152 yıl (1517–1635; 1830–1864)

Kaynaklar:

  • Colin Imber. The Ottoman Empire, 1300-1650: The structure of Power. (Houndmills, Basingstoke, Hampshire, UK: Palgrave Macmillan, 2002.)
  • Halil Inalcik. The Ottoman Empire: The Classical Age 1300–1600. Trans. Norman Itzkowitz and Colin Imber. (London: Weidenfeld & Nicolson, 1973.)
  • Donald Edgar Pitcher. An Historical Geography of the Ottoman Empire (Leiden, Netherlands: E. J.Brill, 1972.)

Kurulanlar 1609–1683

[değiştir | kaynağı değiştir]
Eyalet adı Osmanlı döneminde adı Kalma süresi
Girit EyaletiGirit198 yıl (1669–1867)
MoraMora181 yıl (1620–1687) ve (1715–1829)Başlangıçta Ege Adaları Eyaletinin bir parçasıydı.
PodoliaPodolya027 yıl (1672–1699)overseen be several serdars [chiefs] rather than a beylerbeyi
SidonSayda181 yıl (1660–1841)
Uyvar EyaletiUyvar022 yıl (1663–1685)
Varat EyaletiVarat031 yıl (1661–1692)

Kurulanlar 1683-1864

[değiştir | kaynağı değiştir]
Eyaletin adı Osmanlı döneminde adı Kalma süresi
Edirne EyaletiEdirne38 yıl (1826–1864)
Manastır EyaletiManastır38 yıl (1826-1864)
Selanik EyaletiSelanik38 yıl (1826-1864)
Aydın EyaletiAydın38 yıl (1826-1864)
Ankara EyaletiAnkara37 yıl (1827-1864)
Kastamonu EyaletiKastamonu37 yıl (1827-1864)
Hersek EyaletiHersek18 yıl (1833–1851)
Hüdavendigâr EyaletiHüdavendigâr26 yıl (1841-1867)
Karesi EyaletiKaresi02 yıl (1845-1847)
Niş EyaletiNiş18 yıl (1846–1864)
Vidin EyaletiVidin18 yıl (1846–1864)

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]