Norveç sineması

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Norveç sineması
RingenKinoDec09.jpg
Ringen kino, Oslo’da bir sinema salonu
 • Kişi başına 100,000’de 9,6 (2011)[1]
Ana dağıtıcılar SF Norge %23,0
The Walt Disney Company Nordisk Film %21,0
United International Pictures %17,0[1]
Üretilen filmler (2011)[2]
Toplam 35
Kurmaca 31 (%88,6)
Animasyon -
Belgesel 4 (%11,4)
Seyirci sayısı (2013)[3]
Toplam 11.802.662
 • Kişi başına 2,3 (2013)[3]
Yerli film 2.690.110 (%22,8)
Gişe hasılatı (2013)[3]
Toplam NOK 1.1 milyar (~113,8 milyon €)
Yerli film NOK 222 milyon (~23,1 milyon €) (%20,3)

Norveç sineması Norveç'teki film endüstrisine dayanmaktadır. Norveç sineması, Norveç ulusunda veya Norveçli film yapımcıları tarafından yurt dışında yapılan film ve yaratıcı film sanatını da içermektedir.

Başlangıç[değiştir | kaynağı değiştir]

Norveç sineması, iz bırakmayan sessiz sinema döneminden sonra Oslo'da kurulan Jar Stüdyoları ve Norsk Film'in katkılarıyla düzenli üretime geçti.[4] İlk sesli Norveç filmi olan Don Store Bernadapen'i (Büyük Vaftiz, 1931) Victor Sjöström ve Ibsen'in torunu olan Tancred lbsen çekti.[4]

Klasik dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Norveç sinemasının erken döneminden en önemli yönetmenlerden biri olan Arne Skouen[4]

Dönemin ilk önemli filmi Titus Vibe-Müller'in Kampen om tungtvannet (Ağır Su Savaşı, 1948), ilk müzikli filmi Leif Sinding'in Fantegutten (Bohem, 1932) oldu.[4] Almanların Norveç'i işgal etmesi üzerine yurtdışına çıkan yazar Arne Skouen'in Det brenner i natt! (Alev, 1955) ile Ni Liv (Dokuz Yaşam, 1957) savaş yıllarını ve Liv Ullmann'ın başrolü oynadığı An-Magritt (1969) bir kadının yaşam savaşımını ve siyasal bilinçlenmesini konu edindi.[4]

Pål Løkkeberg'in yönettiği ve bir mankenin günlük yaşamını gündeme getiren Liv (1967) ise Norveç sinemasında bir dönüm noktası sayılır.[5] Oddvar Bull Tuhus'un Rødblått paradis (Kırmızı Mavi Cennet, 1971), Maria Maruskja (1973) gibi filmlerden sonra çektiği ve Streik (Grev, 1975) toplumsal konuları işledi.[5]

Anja Breien Voldtekt (Tecavüz, 1971) ile savunmasız bir sanığın Norveç adalet sisteminden çektiklerini, Den allvarsamma leken (Ciddi Oyun, 1973) edebiyat uyarlaması, Hustruer (Ev Kadınları, 1975) ve Hustruer - ti år etter (Ev Kadınları 10 Yıl Sonra, 1985) üç ev kadınının hayatı ve tüketim toplumunda kadının konumunu konu edinir.[5] Arven'de (Miras, 1978) ise bireylerin ikiyüzlülüğünü ve Forfølgelsen'de (Büyücü Avı, 1981) kadınlar üzerindeki erkek egemenliğinin dinsel kökenini irdeler.[5]

Svend Wam ve Petter Vennerød birlikte yönettikleri Åpen framtid (Hangi Gelecek, 1983), Adjø solidaritet (Elveda Dayanışma, 1985) ve Drømmeslottet (Hayaller, 1986) umutsuzluğu, insanlar arası dayanışmanın yok oluşu, konu edindiler.[5] Oddvar Einarson'un Venedik Film Festivali'nde Gümüş Aslan kazanan X'te (1986) bir adamla 14 yaşındaki bir kızın ilişkisini üzerinden tüketim toplumunu eleştirdi.[5]

Yeni Sinema dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

İsveçli Bo Widerberg'in Norveç sineması üstünde büyük bir etkisi oldu.[5]

Bo Widerberg ve arkadaşlarının öncülüğünde başlayan yeni sinema anlayışı Per Blom'un filmlerinde görülmeye başlandı: Anton (1973) kırsal kesimde hayatı, Mors hus (Anne Evi, 1974) ensest konusunu, Kvinnene (Kadınlar, 1979) ölü bir çocuk doğurmanın yalnızlığını ve Is-slottet (Buz Sarayı, 1987) gecenin güzelliklerini paylaşan iki kadın arkadaşın hikayesini konu edinir.[5]

Lasse Glomm'un At dere tør! (Her Şeyi Durdurun, 1980) yargılama öncesinde sanıklara yapılan psikolojik baskıyı ve Havlandet (Kuzey Işıkları, 1985) ise 19. yüzyılda ülkenin insan ayağı basmamış kuzey bölgesini keşfetme tutkusu konu edindi.[5] Laila Mikkelsen, Oss (Bizler, 1976) adlı filminde kent yaşamının yol açtığı haksızlıkları vurguladıktan sonra Marit Paulsen'in romanınından uyarlanan Liten lda'da (Küçük Ida, 1980) Alman işgalini Norveçli bir işbirlikçinin küçük kızının gözünden aktardı.[5]

Vibeke Løkkeberg Løperjenten (İhanet, 1981) küçük bir kızın dünyasını ve büyüklerin anlayışsızlığını[5], Måker (Martı, 1991) büyük yazarın oyununun sönük bir uyarlamasını konu edindi.[6] Ola Solum Orions belte'de (Orion Kuşağı, 1985) bir Sovyet casusluk üssünün varlığını keşfeden üç Norveçlinin serüvenini ve Knut Hamsun'dan uyarlanan Landstrykere (Avareler, 1989) romanın şiirselliğini konu edindi. Norveçli-İtalyan Gianni Lepre'nin Øye for øye (Göze Göz, 1985) ise küçük bir kentte yabancı işçilerin karşılaştığı ırkçı davranışları konu edindi. Sølve Skagen Hard Asfalt (1986) uyuşturucu ve alkol kullanımının sonuçlarını aktardı.[6]

Yakın dönemin önemli yönetmenlerinden olan Unni Straume[6]

Martin Asphaug'un filmleri En håndfull tid (Bir Avuç Zaman, 1989) pişmanlıklar ve aşk konusu ve Svampe (1991) ise bir gencin yaşamı tanımasını ve yaşama sevincini konu edindi.[6] Unni Straume'nin Til en ukjent (Bilinmeyen Birine, 1990) bir kadının çocukluğunun geçtiği bölgeye gezisini ele aldı.[6] Berit Nesheim'ın Frida – med hjertet i hånden (Frida-Yürekten, 1991) genç bir kızın cinsellik merağını aktardı.[6] Eva Isaksen'in Ingvar Ambjomsen'in romanından uyarladığı Døden på Oslo S (Oslo Gan'nda Ölüm, 1991) Oslo Garı çevresinde yaşayan ve uyuşturucu bağımlısı gençleri konu edindi.[6] Bent Hamer Eggs'de (Yumurtalar, 1995) iki yaşlı erkek kardeşin tekdüze yaşamlarının beklenmedik bir şekilde altüst oluşunu aktardı.[6] Hans Petter Moland'ın Kjærlighetens kjøtere (Sıfır Derece Kelvin, 1995) Grönland'a avlanmaya giden üç kişinin öyküsünü ele aldı.[6] Petter Naess'in, Ingvar Ambjomsen'in romanından uyarladığı Elling (2001) nevrotik bir yazarın psikiyatri kliniğinde tanıştığı seks düşkünü biriyle aynı çatıyı paylaşmasını konu edindi.[6]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Table 6: Share of Top 3 distributors (Excel)". UNESCO Institute for Statistics. 11 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Kasım 2013. 
  2. ^ "Table 1: Feature Film Production - Genre/Method of Shooting". UNESCO Institute for Statistics. 5 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Kasım 2013. 
  3. ^ a b c "Facts & Figures". Norsk filminstitutt. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2015. 
  4. ^ a b c d e Soila, Tytti (1998). Nordic national cinemas. Londra: Routledge. ISBN 978-0415081948. 
  5. ^ a b c d e f g h i j k Cowie, Peter (1999). Straight from the heart: modern Norwegian cinema, 1971-1999. Kristiansund: Kom Forlag. ISBN 978-8290823516. 
  6. ^ a b c d e f g h i j Cowie, Peter (2005). Cool and crazy: modern Norwegian cinema, 1990-2005. Oslo: Norwegian Film Institute. ISBN 978-8280250179.