Northrop Grumman EA-6B Prowler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
EA-6B Prowler
Bir EA-6B Prowler, Alaska'da bulunan Eielson Hava Üssü'nden havalanırken
Bir EA-6B Prowler, Alaska'da bulunan Eielson Hava Üssü'nden havalanırken
Türü Elektronik harp ve istihbarat uçağı
Ulusal köken  ABD
Üretici Northrop Grumman
İlk uçuş 25 Mayıs 1968
Hizmete giriş Temmuz 1971
Ana kullanıcı ABD Deniz Kuvvetleri
ABD Deniz Piyadeleri
Üretim sayısı 170
Birim maliyeti 52 milyon Amerikan doları

EA-6B Prowler Grumman firması tarafından ABD Deniz Kuvvetleri ve ABD Deniz Piyadeleri için geliştirilen bir elektronik harp ve istihbarat uçağıdır. A-6 Intruder saldırı uçağı temel alınarak geliştirilen Prowler, 1971 yılından beri hizmet vermektedir.

Tasarım ve Geliştirme[değiştir | kaynağı değiştir]

Prowler, bir pilot ve üç elektronik harp uzmanından oluşan dört kişilik bir mürettebata sahiptir. İki adet Pratt & Whitney J52-P408 turbojet motoru sayesinde 950 km/h seyir hızına ulaşabilen uçak, 1.840 km'lik bir seyir menziline sahiptir. Uzun ve zorlu elektronik harp ve istihbarat görevlerinin uçağın teknik aksamı ve elektronik donanımı üzerinde oluşturduğu yük sebebiyle Prowler uçakları pek çok savaş ve destek uçağına göre daha sık bakım gerektirmekte ve donanım geliştirme çalışmalarına dahil olmaktadır.

Uçağın karakteristik özelliklerinden biri de kanopisinin mürettebatı gövde ve kanatlara yerleştirilmiş elektronik istihbarat ve radar karıştırıcı ekipmanın yaydığı elektromanyetik radyasyonun etkilerinden korumak için altın bir film ile kaplanmış olmasıdır.

Daha çok saldırı güçlerine elektronik koruma ve radar karıştırıcı desteği sağlamak amacıyla geliştirilmiş uçak, düşman radar ve uçaksavar sistemlerini doğrudan hedefleyebilmekte ve gerektiğinde AGM-88 HARM füzeleriyle saldırı gerçekleştirebilmektedir.

1995 yılında dahilinde Prowler uçaklarının motor ve elektronik sistemlerine yönelik kapsamlı bir yenileme çalışması başlatılmıştır. Ancak ADVCAP (Advanced Capability, Türkçe: "Geliştirilmiş Yetenek") adı verilen program, bütçe sıkıntıları sebebiyle 1999 yılında iptal edilmiştir.

Görev Tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

EA-6B Prowler uçakları, 1995 yılından bu yana ABD'nin gerçekleştirdiği tüm askeri operasyonlara iştirak etmiştir. Resimde İncirlik Hava Üssü'nden kalkan iki Prowler Kuzey Irak'taki uçuşa yasak bölgede gözlem uçuşu yaparken görülüyor.

ABD Hava Kuvvetleri bünyesinde benzer görevleri yürüten EF-111 Raven uçaklarının 1995 yılında hizmetten ayrılmasının ardından Prowler, ABD envanterindeki tek ileri cephe radar karıştırıcı uçak konumunu almıştır. Dolayısıyla Prowler uçakları bu tarihten itibaren ABD'nin gerçekleştirdiği hemen hemen tüm askeri operasyonlara iştirak etmiştir.

170 adet üretilen Prowler uçaklarının 125 adedi halen hizmette olup bunlar 12 Deniz Kuvvetleri, 4 Deniz Piyade filosu ile 1995 yılından itibaren oluşturulan 4 Deniz-Hava ortak keşif filosu bünyesinde görev yapmaktadır.

Prowler uçakları, Irak ve Afganistan'daki ABD güçlerine karşı yaygın olarak kullanılan uzaktan kumandalı patlayıcıların etkisiz hale getirilmesi görevinde de kullanılmaktadır. Güçlü radar karıştırıcı ekipmanı sayesinde belli bir bölgedeki tüm radyo vericilerini etkisiz hale getirebilen uçaklar, böylelikle patlayıcıların cep telefonu, telsiz vb. radyo sinyaliyle çalışan donanım ile patlatılmasını engelleyebilmektedir.

EA-6B Prowler uçaklarının 2009 yılı itibarıyla kademeli olarak hizmetten ayrılması planlanmaktadır. Bu tarihten itibaren elektronik harp, istihbarat ve radar karıştırıcı görevlerinin F/A-18 Hornet uçağı temel alınarak geliştirilen ve an itibarıyla test sürecini tamamlamakta olan EA-18G Growler tarafından üstlenmesi beklenmektedir.

Önemli Kazalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Şu ana kadar hiçbir Prowler uçağı çatışmada düşürülmemiş olmasına karşın 40'tan fazla uçak çeşitli kazalar sonucu yitirilmiştir.

  • 26 Mayıs 1981 tarihinde USS Nimitz uçak gemisine inmekte olan bir EA-6B Prowler uçağı, pilotun kontrolü kaybetmesi sonucu geminin güvertesine çakılmış, çıkan yangında 14 denizci hayatını kaybetmiştir.
  • 3 Şubat 1998 tarihinde İtalya'da konuşlu NATO'ya bağlı ABD güçleri bünyesinde görev yapan bir EA-6B Prowler uçağı, Cavalese kasabası yakınlarında alçak uçuş yaptığı sırada bir teleferik hattına çarpmış, kaza sonucu kopan hattan düşen teleferik kabininde 20 kişi hayatını kaybetmiştir. Hafif hasarlı olarak üsse dönen uçağın pilotu askeri mahkeme tarafından suçlu bulunmuş ve 6 ay hapis cezasına çarptırılmıştır.

Teknik Özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

EA-6B Prowler uçakları, gelişmiş elektronik karıştırıcı donanımlarıyla olduğu gibi, taşıdıkları AGM-88 HARM anti-radar füzeleriyle de düşman radar ve uçaksavar sistemlerine karşı önemli bir vurucu güç teşkil etmektedir.

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]