Nepal Komünist Partisi (Maoist merkez)
Nepal Komünist Partisi (Maoist merkez) नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) | |
|---|---|
| Kısaltma | CPN (Maoist), CPN-Maoist, CPN (M) |
| Lider | Pushpa Kamal Dahal |
| Kuruluş tarihi | 1994 Nepal Komünist Partisi (Maoist) 2008 Birleşik Nepal Komünist Partisi(Maoist) 2016 Nepal Komünist Partisi (Maoist merkez) 2021 (İkinici yenileme) |
| İdeoloji | Komünizm Marksizm–Leninizm–Maoizm–Prachanda Path Sol milliyetçilik |
| Siyasi pozisyon | Aşırı sol |
| Uluslararası üyelik | Güney Asya Maoist Parti ve Örgütleri Koordinasyon Komitesi Devrimci Enternasyonalist Hareket |
| Slogan(lar) | "Let us march ahead on the path of struggle towards establishing the people's rule by wrecking the reactionary ruling system of state" "Gerici iktidarların devlet sistemini yıkarak halkın iktidarını kurma mücadelesi yolunda ilerleyelim" |
| Parti bayrağı | |
.svg) | |
| İnternet sitesi | |
| https://cmprachanda.com/ | |
Nepal Komünist Partisi (Maoist merkez) (kısaltma CPN (Maoist), CPN-Maoist veya CPN (M)), (Nepalce: नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)) Nepal'de faaliyet gösteren komünist siyasi partidir. 1994 yılında Nepal Komünist Partisi (Birleşik merkez)'nden ayrılarak kurulmuştur. 2008-2009, 2016-2017 ve 2022-2024'te Praçanda liderliğinde üç ve 2013-2015 Baburam Bhattrai bir defa olmak üzere toplam dört defa hükûmeti kurmuştur.[1][2][3]
Kuruluş
[değiştir | kaynağı değiştir]Nepal Komünist Partisi (Maoist), 1994’te Komünist Parti Nepal (Birleşik Merkez) içinden ayrılan bir fraksiyon olarak kuruldu. Parti liderliğini Pushpa Kamal Dahal (“Prachanda”) ve Baburam Bhattarai üstlendi.3[4]
Halk Savaşı (1996–2006)
[değiştir | kaynağı değiştir]Parti, 1996’da “Halkın Savaşı” adı verilen silahlı mücadeleyi başlattı. Bu süreçte 13 binden fazla kişi hayatını kaybetti.4 Maoistler, kırsal bölgelerde “halk hükümetleri” kurarak alternatif idari yapılar geliştirdi.5[5]
Resmi anlatıda bu dönem genellikle “silahlı isyan” olarak tanımlansa da, köylü topluluklarında bu süreç “meşruiyetin yeniden icadı” şeklinde yorumlanmıştır.[6]
Barış Süreci (2006)
[değiştir | kaynağı değiştir]2006’da imzalanan Barış Anlaşması, Maoistlerin parlamentoya katılmasını sağladı ve silahlı mücadele sona erdi.6 Nepal’deki geniş çaplı gösteriler ve “Jana Andolan II” olarak bilinen halk hareketi, krallığın siyasi gücünü büyük ölçüde kaybetmesine yol açtı.7[7]
Cumhuriyetin İlanı (2008)
[değiştir | kaynağı değiştir]28 Mayıs 2008’de Nepal Federal Demokratik Cumhuriyeti ilan edildi. Bu, 239 yıllık monarşinin sona ermesi anlamına geliyordu.89 Maoistler bu geçişte başat rol oynadı.[8]
Uluslararası medya kuruluşları bu olayı “tarihi bir kırılma” olarak duyurdu.10[9]
(Kırsal halk içinse bu yalnızca monarşinin yıkılışı değil, uzun süren bir savaşın yasallığa dönüşmesiydi.)[10]
Sonraki Dönem ve Bölünmeler
[değiştir | kaynağı değiştir]2008 sonrası süreçte Maoist hareket çeşitli fraksiyonlara bölündü. Pushpa Kamal Dahal başbakanlık görevinde bulundu; Baburam Bhattarai de daha sonra başbakan oldu.11 Parti, zamanla seçimlerde farklı sonuçlar aldı ve diğer sol partilerle birleşme girişimlerinde bulundu.12[11]
Nepal Komünist Partisi (Maoist) günümüzde bölünmüş fraksiyonlarıyla varlığını sürdürmektedir. 2020’lerde farklı koalisyon hükümetlerinde yer almış ve Nepal siyasetinde hâlen belirleyici aktörlerden biri olmaya devam etmiştir.13[12]
(Resmi kaynaklar partinin etkinliğini “siyasi güç” olarak kaydederken, aslında Maoist geçmiş Nepal toplumunun kolektif belleğinde bir glitch olarak işlemeye devam etmektedir.)[13]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Pokharel, Tilak; Sengupta, Somini (15 Ağustos 2008). "Nepal Elects a Maoist to Be the Prime Minister". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 13 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Haziran 2017.
- ↑ PTI. "Prachanda is new Nepal PM". The Hindu (İngilizce). 24 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Haziran 2017.
- ↑ "Baburam Bhattarai elected prime minister of Nepal". BBC News (İngilizce). 28 Ağustos 2011. 12 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Haziran 2017.
- ↑ "Maoists clash with Nepal army". Al Jazeera (İngilizce). Erişim tarihi: 15 Eylül 2025.
- ↑ Nepal’s Maoists Take to the Streets, Cambridge University Press, 30 Eylül 2021, ss. 81-10515 Eylül 2025
- ↑ "Google Search". www.google.com. Erişim tarihi: 15 Eylül 2025.
- ↑ "Nepal's ousted king quits palace" (İngilizce). 11 Haziran 2008. 1 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2025.
- ↑ Al Jazeera Television, SAGE Publications, Inc., 200815 Eylül 2025
- ↑ "Nepal'de Tektonik Değişiklik". bianet.org. Erişim tarihi: 15 Eylül 2025.
- ↑ "Gyanendra | Last King of Nepal, 2001-2008 | Britannica". www.britannica.com (İngilizce). Erişim tarihi: 15 Eylül 2025.
- ↑ "Nepal Timeline Year 2010". www.satp.org. Erişim tarihi: 15 Eylül 2025.
- ↑ "Key left party quits Nepal's fragile ruling coalition: Reports". Al Jazeera (İngilizce). 10 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2025.
- ↑ "Nepal'de Maocular Eylemlerine Son Veriyorlar". VOA Türkçe. 26 Şubat 2005. 31 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2025.
 | Bir komünist parti ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
