Muzafer Sherif

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Muzafer Sherif ya da bilinen diğer adıyla Muzaffer Şerif Başoğlu (29 Temmuz 1906, Ödemiş - 16 Ekim 1988, Fairbanks, Alaska), Türk asıllı Amerikalı sosyal psikolog. Sosyal psikolojinin kurucu öncüleri arasında yer almış ve deneysel psikoloji metotlarını uygulamadaki başarısıyla ön plana çıkmıştır.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Muzaffer Şerif İzmir'in Ödemiş ilçesinde doğdu. İlk olarak Kızılçullu'daki İzmir Amerikan Koleji'nde eğitim gördü. Daha sonra İstanbul'a geçrek İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe bölümünden 1929 yılında mezun oldu. Bir süre öğretmenlik yaptıktan sonra Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü'nde psikoloji dersleri vermeye başladı. Bir süre sonra Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Harvard Üniversitesi'ne yüksek tahsil için gitti. 1935 yılına gelindiğinde Columbia Üniversitesi'nde doktorasını tamamlamış bulunuyordu. Kısa periyodlarla Almanya ve Fransa'da dersler verdikten sonra 1937'de Gazi Eğitim Ensitüsü'ne geri döndü. İki yıl sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde psikoloji doçenti olarak görev almaya başladı. Çeşitli gazetelerde ırkçılık konusu üzerine yazılar yazdı. Irk Psikolojisi adlı 1943 tarihli eserinde üstün ırk ütopyalarını ve Turancılık düşüncesini yerdi. Sonraları derslerinde komünizm propagandası yapmakla suçlandı ve kovuşturmaya uğradı. Tutukluğundan sonra 1945'te ABD'ye geri dönerek önce Princeton Üniversitesi'ne daha sonra da Yale Üniversitesi'ne geçiş yaptı. Birkaç yıl sonra ise ABD vatandaşlığı aldı. İmzalarında Muzafer Sherif adını tercih etti. 1980'li yılların başına değin görev yaptığı Pensilvanya Üniversitesi'nden emekli oldu.[1]

Psikolojiye katkıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Sherif sosyol psikoloji çalışmalarınında ego psikolojisi üzerine ağırlıklı olarak durdu ve bireyler ve gruplar arasındaki ilişkiyi ele aldı. Bu noktada sosyol psikolojiye ciddi kuramsal katkılar verdi. Özellikle norm oluşumu" konusundaki özgün deneysel çalışmalarıyla insanın karmaşık ve belirsiz gözüken olaylara karşı başkalarının değerleriyle bakma eğiliminde olduğunu ortaya koydu. Onun bu türdeki katkıları uyum sorunları üzerine yapılan çalışmalarda ilk örnekler oldu. 1936 tarihli Psychology of Social Norm [Toplumsal Normların Psikolojisi] adlı kitabında bireylerin gruplardan nasıl ve ne şekilde etkilendikleri ve bunun değişkenliklerini saptamaya çalıştı. Eşi Carolyn Sherif ile birlikte ise 1948'de An Outline of Social Psychology [Sosyal Psikolojinin Ana Hatları] adlı kitabı yayımladı. Bu eserinde kullandığı temel psikoloji kavramları sonraki dönemlerde toplumsal değişimleri inceleyenler için önemli bir eser olarak kabul görmektedir. Benzer konuları işleyen birkaç külliyata da sahiptir.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Sherif, Muzafer (Ana Yayıncılık bas.). AnaBritannica - 19. Cilt. s. 347-48.