Miklós Kállay

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Miklós Kállay (d. 23 Ocak 1887, Nyíregyháza, Macaristan, Avusturya-Macaristan - ö. 14 Ocak 1967, New York kenti, ABD), II. Dünya Savaşı sırasında başbakanlık yapan Macar siyaset adamı. Macaristan'la Nazi Almanyası arasındaki ittifaka son verme çabaları başarısızlıkla sonuçlanmıştır.


Toprak sahibi köklü ve nüfuzlu bir ailenin oğluydu. 1921-29 arasında Nyíregyháza'da önemli yönetim görevleri üstlendikten sonra, Ticaret Bakanlığı'nda bakan yardımcısı vekili (1929-31), ardından da tarım bakanı (1932-35) olarak görev yaptı. Başbakan Gyula Gömbös'ün izlediği aşırı sağ politikaları onaylamadığı için 1935'te bakanlık görevinden istifa etti, 1942'ye değin aktif siyasi yaşamın dışında kaldı. Macaristan'ı Nazi Almanyası'yla tehlikeli bir ittifaka sokmuş olan László Bárdossy hükümetinin görevden alınması üzerine, kral naibi Miklós Horthy tarafından, ülkenin Almanya'ya bağımlılığına son verecek bir hükümet kurmakla görevlendirildi (1942). Kállay hükümeti döneminde (9 Mart 1942-19 Mart 1944) Macar Yahudileri Kıta Avrupası'nın öteki ülkelerindeki soydaşlarından çok daha güvenli koşullar altında yaşadılar; komünistler dışındaki sol siyasi partiler ve basın, baskıya uğramadan etkinliklerini sürdürdü. Buna karşılık dış ilişkilerde, Sovyetler Birliği'yle silahlı çatışma politikasını sürdüren Kállay hükümeti, Batılı devletlerle barışçı ilişkiler kurmaya çalıştı.

Naziler, Kállay hükümetinin ikircikli ve güvenilmez politikası karşısında Mart 1944'te Macaristan'ı işgal etti. Bunun üzerine Miklós Kállay savaşta tarafsız konumdaki Türkiye’den sığınma talebinde bulundu. Türk Elçisi Şevket Fuat Keçeci (1892-1965) bu talebe olumlu cevap verdi ve Kállay ile eşini elçilikte misafir etti. Nazilerin ve Nazi yanlısı Macar hükümetinin tüm baskılarına rağmen sekiz ay boyunca tutuklanmak istenen Kállay’ı teslim etmedi. Kállay, Türk Elçiliği’ni daha fazla zor durumda bırakmamak için kendi isteğiyle elçilikten ayrıldı (19 Kasım 1944) ve tutuklandı.[1] Önce Dachau, ardından da Mauthausen toplama kampına gönderildi. Almanya'nın savaşta yenik düşmesi üzerine salıverildi. 1946'da kendi isteğiyle Macaristan'dan ayrıldı, 1951'de ABD'ye yerleşti.

Hungarian Premier; A Personal Account of a Nation's Struggle in the Second World War (Macar Başbakanı; Bir Ulusun II. Dünya Savaşı'ndaki Mücadelesinin Kişisel Değerlendirilmesi) başlıklı anıları 1954'te yayımlandı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi görevi
Önce gelen:
László Bárdossy
Macaristan Başbakanı
1942–1944
Sonra gelen:
Döme Sztójay