Mevsimsel akarsu
Aralıklı, geçici veya mevsimlik nehirler veya akarsular her yıl veya en az beş yılda iki kez akmayı durduran nehirlerdir.[1] Bu tür nehirler, Dünya yüzeyinin yaklaşık üçte birini kaplayan geniş kurak ve yarı kurak alanlarda yer almaktadır.[2] Geçici nehirlerin kapsamı artmaktadır, çünkü birçok eski çok yıllık nehir, özellikle sulama için artan su talebi nedeniyle geçici hale gelmektedir.[3] Tutarlı olmayan su akışına rağmen, aralıklı nehirler kurak bölgelerde arazi oluşturucu etkenler olarak kabul edilirler, çünkü sel olayları sırasında önemli birikme ve erozyona neden olurlar.[4] Kuru kabuklu toprakların ve yağmurun yüksek aşındırıcı enerjisinin birleşimi, tortunun yeniden süspansiyona geçmesine ve kıyı bölgelerine taşınmasına neden olur.[5] İnsan faaliyetleri tarafından en çok değiştirilen sulak yaşam alanları arasındadırlar.[6] Yaz aylarında, akış koşulları olmasa bile, atık su çıkışları gibi noktasal kaynaklar hala aktiftir,[7][8] bu da besin maddelerinin ve organik maddelerin tortuda birikmesine neden olur. Tortu, bir kirlilik deposu olarak işlev görür ve kirleticiler ilk taşkınla bir sonraki havzaya taşınır.[9] Su kullanımına yönelik talep ile sucul ekosistemin korunması arasındaki çatışma, bu sistemlerin hassasiyetini daha da artırmaktadır.[10]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Tzoraki, Ourania; Nikolaidis, Nikolaos P. (November 2007). "A generalized framework for modeling the hydrologic and biogeochemical response of a Mediterranean temporary river basin". Journal of Hydrology. 346 (3–4): 112-121. doi:10.1016/j.jhydrol.2007.08.025.
- ^ Thornes, J.B. (1977). "Channel Changes in Ephemeral Streams: Observations, Problems, and Models". River Channel Changes. Wiley. ss. 317-335. ISBN 978-0-471-99524-1. OCLC 646996248.
- ^ de Girolamo, A. M.; Calabrese, A.; Pappagallo, G.; Santese, G.; lo Porto, A. (2012). "Impact of anthropogenic activities on a Temporary River". Fresenius Environmental Bulletin. 21 (11): 3278-3286.
- ^ Tooth, Stephen (2000). "Process, form and change in dryland rivers: a review of recent research". Earth-Science Reviews (İngilizce). 51 (1–4): 67-107. doi:10.1016/S0012-8252(00)00014-3.
- ^ Tzoraki, Ourania; Nikolaidis, Nikolaos P.; Trancoso, Anna Rosa; Braunschweig, Frank; Neves, Ramiro (15 Ocak 2009). "A reach-scale biogeochemical model for temporary rivers". Hydrological Processes. 23 (2): 272-283. doi:10.1002/hyp.7138.
- ^ Moyle, P. B. (December 2014). "Novel Aquatic Ecosystems: The New Reality for Streams in California and Other Mediterranean Climate Regions". River Research and Applications. 30 (10): 1335-1344. doi:10.1002/rra.2709.
- ^ Perrin, Jean-Louis; Tournoud, Marie-George (December 2009). "Hydrological processes controlling flow generation in a small Mediterranean catchment under karstic influence". Hydrological Sciences Journal. 54 (6): 1125-1140. doi:10.1623/hysj.54.6.1125.
- ^ Chahinian, N.; Bancon-Montigny, C.; Brunel, V.; Aubert, G.; Salles, C.; Marchand, P.; Rodier, C.; Seidel, J.L.; Gayrard, E.; Hernandez, F.; Perrin (October 2013). "Temporal and spatial variability of organotins in an intermittent Mediterranean river". Journal of Environmental Management. 128: 173-181. doi:10.1016/j.jenvman.2013.05.004. PMID 23747368.
- ^ Bernal, Susana; von Schiller, Daniel; Sabater, Francesc; Martí, Eugènia (November 2013). "Hydrological extremes modulate nutrient dynamics in mediterranean climate streams across different spatial scales". Hydrobiologia. 719 (1): 31-42. doi:10.1007/s10750-012-1246-2.
- ^ Webb, J. Angus; Nichols, Susan J.; Norris, Richard H.; Stewardson, Michael J.; Wealands, Stephen R.; Lea, Patrick (April 2012). "Ecological Responses to Flow Alteration: Assessing Causal Relationships with Eco Evidence". Wetlands. 32 (2): 203-213. doi:10.1007/s13157-011-0249-5.