İçeriğe atla

Meryem Ana'nın doğuşu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
   Kutsal Bakire Meryem'in Doğuşu
Kutsal Bakire Meryem'in Doğuşu
Giotto, Scrovegni Şapeli
Padua, Italya (y. 1305)
Diğer adıMeryem Ana'nın Doğuşu
Meryem Ana'nın Doğumu
Meryem'in Doğuşu[1]
KutlayanlarKatolik Kilisesi
Lutheran Kiliseleri
Anglikan Cemaati
Doğu Ortodoks Kilisesi
Oryantal Ortodoks Kiliseleri
TürüDini bayram
Önemiİsa'nın annesi Meryem'in doğumu
Başlama8 Eylül: Batı Hıristiyanlığı ve Doğu kiliselerinin bir kısmı

8 Eylül E.U. 21 Eylül: Doğu Ortodokslarının çoğu ve tüm Oryantal Ortodoks kiliseleri.

9 Mayıs: Kıpti Ortodokslar ve Etiyopya Ortodoks Hıristiyanlar.
SıklıkYılda bir

Meryem Ana'nın Doğuşu, Meryem Ana'nın Doğumu, Kutsal Bakire Meryem'in Doğuşu veya Meryem'in Doğuşu,[a][b] İsa'nın annesi Meryem'in doğumunu kutlayan bir Hıristiyan bayram günüdür.

Modern Kitâb-ı Mukaddes kanonu Meryem'in doğumundan bahsetmez. Meryem'in doğumuna dair bilinen en eski anlatım, ikinci yüzyılın sonlarından kalma bir apokrif metin olan Yakup İncili'nde (5:2) bulunur ve anne ve babası Aziz Hanne ve Aziz Yehoiakim olarak bilinir.[2]

Azizler söz konusu olduğunda, Kilise onların ölüm tarihlerini anar; doğum tarihleri ​​anılan birkaç kişi arasında Vaftizci Yahya ve Meryem Ana vardır. Bunun nedeni, kurtuluş tarihinde her birinin sahip olduğu tekil misyonda bulunur,[3] ancak geleneksel olarak ayrıca bunların tek başına doğumlarında kutsal olmaları nedeniyle de (Meryem için, bkz. Meryem'in günahsızlığı; Yuhanna, Luka 1:15'in geleneksel yorumuna göre Aziz Elisabet'in rahminde kutsanmıştır).

Meryem'in masumiyetine adanmışlık, bu Meryem unvanı altında, Kutsal Bakire Meryem'in Doğuşu Şerefine Novena gibi çeşitli dualar ve ilahilerle dünya çapında birçok kültürde yaygın olarak kutlanmaktadır.[4]

Anlatı

[değiştir | kaynağı değiştir]
Meryem'in doğuşu, tuval üzerine yağlıboya, Dom Müzesi, Trier

Muhtemelen ikinci yüzyılın başlarında son yazılı biçimine kavuşan Yakup İncili, Meryem'in babası Yehoiakim'i İsrail'in On İki Kabilesinden birinin zengin bir üyesi olarak tanımlıyor. O ve karısı Hanne, çocuk sahibi olmamalarından dolayı derin bir üzüntü duyuyorlardı.[5]

Dindar hesaplar, Meryem Ana'nın doğum yerini, 5. yüzyıldan kalma bir bazilikanın kazıldığı Seforis'e yerleştirir. Bazı hesaplar Nasıra'dan bahsederken diğerleri Kudüs'teki Koyun Kapısı yakınlarındaki bir evde olduğunu söyler. Yehoiakim gibi zengin bir adamın hem Yahudiye'de hem de Celile'de bir evi olması mümkündür.[6] Ancak, Katolik Ansiklopedisi'nde yazan Charles Souvay, Yehoiakim'in büyük sürülere sahip olduğu fikrinin kesin olarak ileri sürülemeyeceğini, çünkü bunun kaynaklarının "çok şüpheli değerde" olduğunu söylüyor.[7]

Tarih

[değiştir | kaynağı değiştir]
Meryem Ana'nın doğumunu tasvir eden kutsal kart, yaklaşık 1870, Dayton Üniversitesi Kütüphaneleri.

Meryem'i anan en eski belge, altıncı yüzyılda yazılmış bir ilahiden gelir. Bayram, altıncı yüzyılın başlarında, Efes Konsili'nden sonra, Tanrı'nın Annesi kültünün özellikle Suriye'de büyük ölçüde yoğunlaştığı, Suriye veya Filistin'in bir yerinde ortaya çıkmış olabilir.[8] Bu varsayım, 6. yüzyılın ortalarında derlenen Kudüs Gürcü İlahi Kitabı'nda[9] bayram için ilahilerin bulunmasıyla desteklenmektedir; ilahilerin içeriği bu terminus ante quem'den önceye dayanır.[10]

İlk ayin anma töreni, altıncı yüzyılda Kudüs'teki Aziz Hanne Kilisesi olarak adlandırılan Basilica Sanctae Mariae ubii nata est'in adanmasıyla bağlantılıdır. Beşinci yüzyılda inşa edilen orijinal kilise, Çoban Havuzu olarak bilinen ve Meryem'in ebeveynlerinin evi olduğu düşünülen yerde inşa edilmiş bir Meryem bazilikasıydı.[2] Yedinci yüzyılda, bayram Bizanslılar tarafından Kutsal Bakire Meryem'in Doğuşu Bayramı olarak kutlandı. Meryem'in Doğuşu hikâyesi yalnızca apokrif kaynaklardan bilindiğinden, Latin Kilisesi bu yortuyu benimsemekte daha yavaş davrandı.[8] Roma'da, Bayram, Doğu rahipleri tarafından oraya getirilerek 7. yüzyılın sonlarına doğru kutlanmaya başlandı.[3]

Efsaneler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransa'daki Angers Piskoposluğu, Aziz Maurilius'un bu bayramı Angers'da 430 civarında gelen bir vahiy sonucunda başlattığını iddia ediyor. 8 Eylül gecesi, bir adam meleklerin cennette şarkı söylediğini duydu ve nedenini sorduğunda, Meryem Ana'nın o gece doğduğu için sevindiklerini söylediler; ancak bu gelenek tarihsel kanıtlarla desteklenmiyor.[8]

Bayram günü

[değiştir | kaynağı değiştir]
Meryemin Doğumu Mozaiği, Kariye Camii

Meryem Ana, geleneksel olarak, Genel Roma Takvimi'ne, birçok Lutheran takvimine,[11] çoğu Anglikan takvimine[12] ve Tridentine takvimine göre 8 Aralık'ta kutlanan Meryem'in günahsızlığı bayramından dokuz ay sonra, 8 Eylül'de bir ayin bayramı olarak kutlanır. Bu tarih ayrıca Bizans ve Batı Riti Ortodoks Kiliseleri,[13][14] Ortodoks Kilisesi[15] ve Ermeni Apostolik Kilisesi tarafından da kullanılır. Ancak, Kıpti ve Etiyopya Ortodoks Kiliseleri bayramı 9 Mayıs'ta (1 Başanlar, EC 1 Ginbot) kutlar.

Eski Jülyen takvimini kullanan kiliselerde, örneğin Rus Ortodoks Kilisesi'nde, bayram Jülyen takvimine göre 8 Eylül'de, Gregoryen takvimine göre ise 21 Eylül'de kutlanır.

Papa XII. Pius'un reformlarından önce, 1954 Genel Roma Takvimi, Kutsal Bakire Meryem'in Doğuşu'nu, Papa IV. Innocentius tarafından 1243'te belirlenen Oktav'dan beri bir Oktav olarak tutuyordu.[8]

İkonografi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Hristiyan ikonografisinde, Meryem'in doğumu hem tek başına bir tasvir olarak hem de özellikle Meryem'in hayatını, Meryem'in annesi Aziz Hanne'nin hayatını veya İsa'nın çocukluğunu ve gençliğini tasvir eden döngülerin bir parçası olarak yaygın bir motiftir. Meryem'in doğumunu tasvir eden resimler ve heykeller, genellikle sanat eserinin yaratıldığı dönemde doğum ve doğum sonrası dönemi çevreleyen doğum bakımı ve geleneklerine ışık tutabilecek tür benzeri öğeler içerir. İyi bilinen tasvirler arasında Ghirlandaio'nun Floransa'daki Santa Maria Novella kilisesindeki Meryem'in Doğuşu (Ghirlandaio) freski,[16] Pietro Lorenzetti'nin Siena'daki Meryem'in Doğuşu adlı tablosu[17] ve Kariye Camii'nde bulunan Meryem'in Doğumu adlı mozaik sahne[18] yer alır.[1]

Notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Meryem Ana; onun Doğuş bayramı 7. yüzyıldan kalmadır. Cullen, Bf.'de düzenlenen Meryem Fuarı, tarih değişikliğiyle birlikte bu festivalin bir kalıntısıdır. Ayr'da Marymas olarak bilinirdi ve Dundee'de bir bayram olarak kutlanırdı."[19] Marymas, Marymass olarak da yazılır ve bu iki kelime de İsa'nın annesi Mary'den ve Efkaristiya'nın kutlandığı Hristiyan ibadeti olan Mass'tan türetilmiştir
  2. ↑ Droleskey 2013'te şöyle deniyor: "Bugün, tüm ayin takvimindeki en büyük bayramlardan biri: Meryem Ana'nın Doğuşu... Kutsal Ayin'le başlayarak gerçek bir kutlama olan Meryem Ana."

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel

  1. 1 2 "Sources of Catholic dogma 800–900". Catechetics Online. para. 833. 24 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  2. 1 2 "A Meditation on the Birthday of the Blessed Virgin Mary". campus.udayton.edu. 17 Eylül 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  3. 1 2 Otto, John (1997). Dictionary of Mary: Behold Your Mother (İngilizce). Catholic Book Publishing Corporation. ISBN 978-0-89942-367-8. 27 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  4. ↑ "Nativity of Mary - Evening Prayer". liturgies.net. 12 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  5. ↑ CNA. "The Nativity of the Blessed Virgin Mary". Catholic News Agency (İngilizce). 1 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  6. ↑ "Nativity of Mary". stgeorgegreenville.org. 28 Haziran 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  7. ↑ "Catholic Encyclopedia (1913)/St. Joachim - Wikisource, the free online library". en.wikisource.org (İngilizce). 16 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  8. 1 2 3 4 "Catholic Encyclopedia (1913)/Feast of the Nativity of the Blessed Virgin Mary - Wikisource, the free online library". en.wikisource.org (İngilizce). 15 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  9. ↑ Frøyshov, Stig Simeon. "[Hymnography of the] Rite of Jerusalem". Canterbury Dictionary of Hymnology. 20 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Haziran 2025.
  10. ↑ "The first Christian hymnal : the songs of the ancient Jerusalem church | WorldCat.org". search.worldcat.org (İngilizce). 22 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  11. ↑ "St. Mary, Mother of Our Lord". allthehousehold.com. 11 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  12. ↑ "Nativity of the Blessed Virgin Mary (September 8)". episcopalnet.org. 19 Temmuz 2001 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  13. ↑ "Calendar". St. Gregory the Great Orthodox Church (İngilizce). 11 Ocak 2012. 12 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  14. ↑ "Feast of the Nativity of Our Most Holy Lady, the Theotokos and Ever-Virgin Mary — Greek Orthodox Archdiocese of America". goarch.org (İngilizce). 17 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  15. ↑ Catholic Church (1969). Calendarium Romanum (1969).
  16. ↑ Rolf Toman (Hrsg.), Die Kunst der italienischen Renaissance – Architektur, Skulptur, Malerei, Zeichnung, Tandem Verlag, Köln 2007, ISBN 978-3-8331-4582-7
  17. ↑ Chiara Frugoni: Pietro und Ambrogio Lorenzetti. In: Dal Gotico al Rinascimento. Scala, Florenz 2003, s. 79.
  18. ↑ "Kariye Müzesi İç Narteks Mozaikleri | | SANATIN YOLCULUĞU". Sanatın Yolculuğu, Kültür ve Sanat Sitesi. 16 Aralık 2018. 7 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
  19. Banks 1941, s. 75.

Genel

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Meryem Ana'nın doğuşu ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Meryem_Ana%27nın_doğuşu&oldid=37245303" sayfasından alınmıştır