M1 (İzmir metrosu)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

M1
M1 (Fahrettin Altay - Evka 3) Metro Hattı
Genel bilgiler
Tip Metro
Sistem İzmir metrosu
Durum İşletmede
Bölge İzmir, Türkiye
Terminal Fahrettin Altay
Evka 3
İstasyonlar 17
Rotalar 2
  • Fahrettin Altay - Evka 3
  • Evka 3 - Fahrettin Altay
Tren sayısı 182
  • 45 ABB vagonu
  • 42 CSR vagonu
  • 95 CNR vagonu
İşletim
Açılış 22 Mayıs 2000
Sahibi İzmir Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci(ler) İzmir Metro A.Ş.
Depo merkezleri Halkapınar Bakım Tesisi
Teknik
Hat uzunluğu 19,8[1] km (12,3 mi)
Hat açıklığı Standart (1435 mm)
Elektriklenme 750 V DA üçüncü ray[2]
İşletme hızı 80[2] km/sa (50 mph)
Güzergâh haritası

Bornova Merkez
Evka 3
Ege Üniversitesi
Bornova
Bölge
Sanayi
Stadyum
Halkapınar Bakım Tesisi
İZBAN (Selçuk - Aliağa) Banliyö Treniİzmir tramvayı (Halkapınar)
Halkapınar
Hilal
İZBAN (Selçuk - Aliağa) Banliyö Treni (Hilal)
Basmane
Çankaya
İzmir tramvayı (Konak İskele)
Konak
İzmir metrosu (Üçyol)
Üçyol
İzmirspor
Hatay
Göztepe
Poligon
İzmir tramvayı (Fahrettin Altay)
Fahrettin Altay
Balçova
Çağdaş
DEÜ Hastanesi
Güzel Sanatlar Fakültesi
Narlıdere
Şehitlik
Kaymakamlık
Pertev Bey
Lojmanlar
Limanreis
Maltepe
Anıt
Güzelbahçe İskele
Yalı
Seferhisar Kavşağı
Siteler
Çamlıçay
Zeytinalanı

M1 (Fahrettin Altay - Evka 3) Metro Hattı, İzmir metrosu'nun batıda Fahrettin Altay istasyonu ile doğuda Evka 3 istasyonu arasında hizmet veren 19,8 km uzunluğundaki metro hattıdır. On yedi istasyonu bulunan hat, İzmir metrosunun tek aktif hattıdır. Hattın batıda Narlıdere'ye kadar 7,2 km uzatılması için çalışmalar devam etmektedir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir metrosunun ilk hattı olan M1 hattının inşaatı Eylül 1992'de sondaj çalışmalarıyla başladı ve temeli Aralık 1994'te atıldı.[3][4] Çalışmalar kapsamında Nenehatun ve Ümmühan Ana tünelleri inşa edildi.[3][5][6][7][8] Ağustos 1996'da ilk tren setleri teslim edildi.[4] Nisan 2000'de tamamlanan Üçyol - Bornova arasındaki 12 km uzunluğundaki on istasyonluk ilk aşama 22 Mayıs 2000'de hizmete girdi.[4]

M1 hattının batı aksında yer alan 5,2 km uzunluğundaki altı istasyonlu Üçyol - Fahrettin Altay genişletmesi için ilk ihale Mart 2005'te yapıldı ve üç ay sonra hattın temeli atıldı. İki yılda tamamlanması planlanan genişletmenin kazıları 5 Temmuz 2005'te başladı. İzmir Büyükşehir Belediyesi, 14 Şubat 2006'da yüklenici firmaya ihtarname gönderdikten sonra aynı yılın Kasım ayında ihaleyi iptal etti. İkinci ihale 23 Ocak 2007'de yapıldı ve hattın 31 Ekim 2008'de tamamlanacağı duyuruldu. Yüklenici firmanın 15 aylık ek süre talep etmesinin ardından 13 Ağustos 2009'da ihale iptal edildi. Yaşanan bu gelişme üzerine Büyükşehir Belediyesi, hattaki kalan çalışmaları kendi olanakları ile tamamlamaya başladı. 18 Haziran 2012'de İzmirspor ve Hatay istasyonlarında deneme seferleri başlatıldı ve istasyonlar 29 Aralık 2012'de hizmete girdi. Göztepe istasyonu 25 Mart 2014'te,[9] hattaki son iki istasyon olan Poligon ve Fahrettin Altay ise 27 Temmuz 2014'te hizmete girdi.[10] Bu iki istasyon arasında yer alan Güzelyalı istasyonu ise bölgeden geçen yer altı deresi nedeniyle projeden çıkarıldı.[11]

M1 hattının doğu aksındaki üç istasyonlu Bornova - Bornova Merkez genişletmesi için çalışmalar 2007'de başladı ancak bir yıl sonra durdu.[12] Yeniden ihaleye çıkıldıktan sonra hattın Evka 3 istasyonuna kadarki 2,6 km uzunluğundaki kısmında deneme seferleri 20 Mart 2012'de başladı ve 30 Mart 2012'de hattaki Ege Üniversitesi ve Evka 3 istasyonları hizmete girdi.[1]

M1 hattının batı aksındaki 7,2 km uzunluğundaki yedi istasyonlu Fahrettin Altay - Kaymakamlık genişletmesi için çalışmalar Haziran 2018'de başladı.[13] 17 Temmuz 2020 itibarıyla Fahrettin Altay - Kaymakamlık genişletmesinin tünel kazılarının %78,37'si tamamlanmıştır.[14] Gelecekte yapılacak genişletmelerle hattın doğuda Bornova'nın merkezine ve batıda Güzelbahçe'ye uzatılması planlanmaktadır.[15][16]

İstasyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Stadyum Metro İstasyonu'nun dış görünümü
Çankaya Metro İstasyonu'nun iç görünümü

M1 hattı üzerinde tamamı engelli erişimine sahip on yedi istasyon bulunmaktadır.[17] Batıdan doğuya sırasıyla Fahrettin Altay, Poligon, Göztepe, Hatay, İzmirspor, Üçyol, Konak, Çankaya, Basmane, Hilal, Halkapınar, Stadyum, Sanayi, Bölge, Bornova, Ege Üniversitesi ve Evka 3 istasyonları hizmet vermektedir. Bölge, Halkapınar ve Sanayi istasyonları hemzemin, Hilal ve Stadyum istasyonları viyadük üzerinde, Bornova istasyonu yarma tünelde, diğer istasyonlar ise yer altındadır.[2] İstasyonların 6 tanesinde bir adet ada platformu, 11 tanesinde iki adet kenar platform ve Halkapınar'da ise iki adet ada platformu bulunmaktadır. İstasyonların peron uzunluğu 125 metredir.[2]

Basmane istasyonundan TCDD Taşımacılık tarafından işletilen anahat ve bölgesel trenlere; Halkapınar ve Hilal istasyonlarından İZBAN'a; Bornova, Evka 3, Fahrettin Altay, Halkapınar, Konak ve Üçyol istasyonlarından ESHOT ve İZULAŞ otobüslerine; Konak istasyonundan İZDENİZ vapurlarına; Çankaya, Fahrettin Altay, Halkapınar ve Konak istasyonlarından ise T2 tramvay hattına aktarma yapılabilmektedir.[18]

Sıra İstasyon İlçe Aktarma Tür[2] Notlar
1 Zeytinalanı Urla ESHOT Yer altı
2 Çamlıçay ESHOT
3 Siteler Güzelbahçe ESHOT
4 Seferihisar Kavşağı ESHOT
5 Yalı ESHOT
6 Güzelbahçe İskele İZDENİZ (Güzelbahçe)ESHOT
7 Anıt ESHOT
8 Maltepe ESHOT
9 Limanreis Narlıdere ESHOT
10 Lojmanlar ESHOT
11 Pertev Bey ESHOT
↑↑ Proje aşamasında ↑↑
12 Kaymakamlık Narlıdere ESHOT Yer altı Narlıdere Kaymakamlığı, Narlıdere Huzurevi
13 Şehitlik ESHOT Narlıdere Şehitliği, Şehitlik Camii, Narlıdere AKM, Narlıdere Belediyesi
14 Narlıdere ESHOT
15 Güzel Sanatlar Fakültesi ESHOT Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi
16 Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Balçova ESHOT Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi
17 Çağdaş ESHOT Balçova Kipa AVM, Ege Park AVM, Ramada Encore İzmir, Asmaçatı AVM
---
Balçova Teleferiği'ne yaklaşık 800 metre, İzmir Ekonomi Üniversitesi'ne yaklaşık 500 metre yürüme mesafesi bulunmaktadır.
18 Balçova ESHOT Agora AVM, Ata Caddesi, Media Markt, Flo ve Ekol Tıp Merkezine yürüme mesafesi bulunmaktadır.
↑↑ İnşa hâlinde ↑↑
19 Fahrettin Altay Konak, Karabağlar & Balçova T2 (Fahrettin Altay)ESHOTİZULAŞ Yer altı İstinyePark İzmirAhmed Adnan Saygun Sanat MerkeziGürsel Aksel Stadyumu
20 Poligon Konak & Karabağlar ESHOTİZULAŞ Güzelyalı
21 Göztepe ESHOTİZULAŞ Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi
22 Hatay ESHOTİZULAŞ
23 İzmirspor ESHOTİZULAŞ İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hatay Ek Hizmet Binası
24 Üçyol M2 (Üçyol)ESHOTİZULAŞ İzmirspor Tesisleri
25 Konak Konak T2 (Konak İskele)ESHOTİZULAŞİZDENİZ (Konak) Konak Meydanı, İzmir Saat Kulesi, Konak Camii, İzmir Hükûmet Konağı (İzmir Valiliği), Kemeraltı
26 Çankaya M3 (Çankaya)T2 (Gazi Bulvarı)ESHOTİZULAŞ Kemeraltı, Hisar Camii, Kızlarağası Hanı, Yeni Kavaflar Çarşısı, İzmir Agorası
27 Basmane TCDD Taşımacılık (Basmane Garı)Yüksek Hızlı Tren (YHT) (Basmane Garı)M3 (Basmane)ESHOTİZULAŞ Basmane Garı, Kültürpark
28 Hilal İZBAN (Selçuk - Aliağa) Banliyö Treni (Hilal) Viyadük
29 Halkapınar İZBAN (Selçuk - Aliağa) Banliyö TreniT2ESHOTİZULAŞ (Halkapınar)M5 (Halkapınar) Hemzemin Halkapınar Bakım Tesisi
---
İzmir Atatürk Stadyumu, İzmir Halkapınar Spor Salonu
30 Stadyum Bornova M3 (Stadyum)ESHOTİZULAŞ Viyadük İzmir Atatürk Stadyumu
31 Sanayi ESHOTİZULAŞ Hemzemin 1. ve 2. Sanayi Bölgeleri
32 Bölge ESHOTİZULAŞ Yaşar Üniversitesi
33 Bornova ESHOTİZULAŞ Yarma tünel Ege Üniversitesi, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Küçükpark
34 Ege Üniversitesi Yer altı Ege Üniversitesi
35 Evka 3 ESHOTİZULAŞ Ali Rıza Güven Camii
↓↓ Proje aşamasında ↓↓
36 Bornova Merkez Bornova ESHOTİZULAŞ Yer altı Bornova Cumhuriyet Meydanı, Bornova Hükümet Konağı

İstasyon uzaklıkları[değiştir | kaynağı değiştir]

İstasyon uzaklıkları için İzmir Büyükşehir Belediyesi Açık Veri Portalı'ndaki bilgiler esas alınmıştır.[19]

Sıra İstasyon İstasyonlar arası uzaklık
1 Fahrettin Altay 0,000 kilometre (0 mi)
2 Poligon 1,393 kilometre (0,866 mi)
3 Göztepe 0,898 kilometre (0,558 mi)
4 Hatay 1,093 kilometre (0,679 mi)
5 İzmirspor 0,684 kilometre (0,425 mi)
6 Üçyol 0,647 kilometre (0,402 mi)
7 Konak 1,546 kilometre (0,961 mi)
8 Çankaya 1,048 kilometre (0,651 mi)
9 Basmane 0,775 kilometre (0,482 mi)
10 Hilal 1,036 kilometre (0,644 mi)
11 Halkapınar 1,630 kilometre (1,013 mi)
12 Stadyum 1,364 kilometre (0,848 mi)
13 Sanayi 1,075 kilometre (0,668 mi)
14 Bölge 1,205 kilometre (0,749 mi)
15 Bornova 1,053 kilometre (0,654 mi)
16 Ege Üniversitesi 1,402 kilometre (0,871 mi)
17 Evka 3 0,923 kilometre (0,574 mi)

Gelecekteki genişletmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Devam eden genişletmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

M1 hattının batıdaki son istasyonu olan Fahrettin Altay'dan Narlıdere Kaymakamlığı'na uzatılacak olan hattır. 7,2 km uzunluğunda olacak olan ve derin tünel ile yer altında inşa edilen hat üzerinde Balçova, Çağdaş, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastane, Güzel Sanatlar Fakültesi, Narlıdere, Şehitlik ve Kaymakamlık olmak üzere yedi istasyon yer alacaktır. Yapımına 9 Haziran 2018'de başlanan hattın ₺1,027 milyar maliyetle 2023'te tamamlanması planlanmaktadır.[13][20][21][22][23]

Planlanan genişletmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

M1 hattının doğudaki son istasyonu olan Evka 3 ile Bornova Cumhuriyet Meydanı'nda yapılacak olan Bornova Merkez istasyonu arasındaki 0,9 km'lik kısımdır.[16][24] Proje kapsamında yapılması planlanan tünelde değişikliğe gidildi ve yeni ihale süreci 2014'te başladı.[25]

M1 hattının batıda yapımı devam eden Kaymakamlık istasyonundan Güzelbahçe ve Urla yönüne uzatılacağı duyuruldu. Bu hattın uzunluğunun 13,6 km olması ve on bir istasyon bulundurması planlanmaktadır.[16][24] İstasyonlar sırasıyla Pertev Bey, Lojmanlar, Limanreis, Maltepe, Anıt, Güzelbahçe İskele, Yalı, Seferihisar Kavşağı, Siteler, Çamlıçay ve Zeytinalanı olacaktır.[26]

Trenler[değiştir | kaynağı değiştir]

2000'de açılan M1, başlangıçta 45 vagonla hizmet veriliyordu.[27][28] İlki 2011'de Çin'den gelen 32 vagondan oluşan 8 tren seti ile vagon sayısı 77'ye çıktı.[29] 2015'te teslim alınan 10 vagon ile birlikte hizmet veren vagon sayısı 87'ye yükseldi.[27][30] İlki Kasım 2016'da sefere başlayan[31] 95 vagondan oluşan 19 tren seti 2017'de teslim edildi ve vagon sayısı 182'ye ulaştı.[32][33][34] M1 hattının tren setleri başlangıçta üç vagondan oluşurken bu sayı önce dörde sonra beşe çıkarıldı.[35] Trenler ortalama 40 km/sa hızla çalışmaktadır ve Halkapınar Bakım Tesisi'nde depolanmaktadır.[2] Narlıdere'de 140, Halkapınar'da 115 vagon kapasiteli depo inşa edilmesi planlanmaktadır.[36]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "İzmir Metro A.Ş. Stratejik Planı 2020-2024" (PDF). İzmir Metro A.Ş. 2019. 10 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Kasım 2019. 
  2. ^ a b c d e f "2003 Yılı Faaliyet Raporu" (PDF). İzmir Büyükşehir Belediyesi. 2003. 20 Haziran 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2018. 
  3. ^ a b "İzmir Metro Projesi Nenehatun Tünelindeki Geoteknik Çalışmalar ve Değerlendirilmesi" (PDF). BUPİM. 14 Ekim 2002. 20 Haziran 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2018. 
  4. ^ a b c "İzmir Metro A.Ş. Tanıtım Kitabı" (PDF). İzmir Metro A.Ş. 5 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Temmuz 2014. 
  5. ^ "İzmir Metro Projesinde Yeni Avusturya Tünel Açma Metodu, Zemin Basıncı Dengeleme Tünel Metodu ve Aç-Kapa Tünel Uygulamaları" (PDF). Yapı Merkezi. 20 Haziran 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2018. 
  6. ^ "İzmir Metro Projesinde EPBM Tünel Uygulaması" (PDF). TMMOB. 20 Haziran 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2018. 
  7. ^ "İzmir Metrosu Nene Hatun Tüneli Üretim Parametreleri ve Değerlendirmesi" (PDF). TMMOB. 9 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2018. 
  8. ^ "Yer altında büyük buluşma". Milliyet. 2 Eylül 1997. 20 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2018. 
  9. ^ "İzmir metrosu Göztepe'ye uzadı". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 25 Mart 2014. 14 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2014. 
  10. ^ "Kocaoğlu'ndan Bayram Sürprizi: İzmir Metrosunun Son Etabı Açılıyor". DHA. 26 Temmuz 2014. 27 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2014. 
  11. ^ "Güzelyalı İstasyonu iptal!." Milliyet. 13 Ekim 2009. 26 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2014. 
  12. ^ "Büyükşehir tünel için düğmeye bastı". Hürriyet. 8 Ekim 2014. 14 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2016. 
  13. ^ a b "Büyükşehir'den 'milyarlık' yatırım". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 10 Haziran 2018. 14 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2018. 
  14. ^ "Raylara ilk kaynağı Başkan Soyer yaptı". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 17 Temmuz 2020. 19 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2020. 
  15. ^ Bolulu, Utku (8 Mart 2014). "Kocaoğlu İzmirlinin İzmir'ini anlattı". Hürriyet. İzmir. 22 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2015. 
  16. ^ a b c "İşte İzmir'in yol haritası". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 9 Ocak 2018. 21 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2018. 
  17. ^ "Londra, Hong Kong, Paris, Sydney.. Ve İzmir". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 29 Kasım 2013. 6 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2016. 
  18. ^ "İstasyonlar ve Aktarma Merkezleri". İzmir Metro A.Ş. 28 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2016. 
  19. ^ "İzmir Metrosu Durak Mesafeleri". İzmir Büyükşehir Belediyesi Açık Veri Portalı. 25 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Kasım 2022. 
  20. ^ "Narlıdere metrosunda 'derin' revizyon". Ege'de Son Söz. 13 Mart 2016. 15 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2016. 
  21. ^ "Son durak Narlıdere Kaymakamlık". İzGazete. 21 Haziran 2016. 27 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2016. 
  22. ^ "Narlıdere metrosunda bir adım daha". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 28 Ağustos 2016. 11 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2016. 
  23. ^ "Narlıdere metrosu tempo artırıyor". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 14 Eylül 2018. 17 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2019. 
  24. ^ a b "İzmir Ulaşım Ana Planı: Sonuçlar" (PDF). İzmir Büyükşehir Belediyesi. 28 Aralık 2017. 26 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Ocak 2018. 
  25. ^ "Evka 3-Bornova Merkez İstasyonu Arası Tünel Tipi ve Bornova Merkez İstasyonu uygulama projelerinin danışmanlık hizmeti ihalesini kazanan firma sözleşme için davet edildi". Ray Haber. 7 Şubat 2014. 21 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2014. 
  26. ^ "UPİ 2030 İzmir Ulaşım Ana Planı" (PDF). İzmir Büyükşehir Belediyesi. Ocak 2019. 26 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 17 Temmuz 2021. 
  27. ^ a b "İzmir rayında". Hürriyet. 28 Şubat 2016. 7 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2016. 
  28. ^ "16 yılda kat kat büyüdü". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 21 Mayıs 2016. 18 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2016. 
  29. ^ "Yeni trenler İzmir'de". İzmir Metro A.Ş. 16 Kasım 2011. 5 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2016. 
  30. ^ "İzmir metrosuna yeni vagonlar geliyor". Hürriyet. 15 Ocak 2015. 7 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2016. 
  31. ^ "Metro yolculuğu şimdi daha keyifli". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 18 Kasım 2016. 8 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2017. 
  32. ^ "İzmir'de işler 'rayında'". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 11 Şubat 2017. 20 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2018. 
  33. ^ "37 milyar dolarlık Çin devi, İzmir için üretiyor". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 2 Mayıs 2016. 6 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2016. 
  34. ^ "Metroya 10 yeni araç geldi". Hürriyet. 10 Eylül 2016. 17 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2016. 
  35. ^ "Fahrettin Altay açıldı Metro coştu!". Ege'de Son Söz. 7 Eylül 2014. 18 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2016. 
  36. ^ "Yeni metro vagonları için depo tesisleri ihalesi yapıldı". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 29 Haziran 2021. 17 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2021. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]