Mülksüzler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Mülksüzler
The Dispossessed
Mulksuzler1.jpg
Kitabın Türkçe bir baskısının kapağı
Yazar Ursula K. Le Guin
Çevirmen Levent Mollamustafaoğlu
Kapak sanatçısı
Deniz Bilgin, Semih Sökmen[1]
Dil İngilizce
Tür Bilimkurgu
Yayım 1974 (özgün)
1990 (Türkçe)
Yayımcı Metis Yayınları
Sayfa 335 sayfa
ISBN 975-7650-26-9

Mülksüzler Ursula K. Le Guin tarafından yazılmış ve Mayıs 1974'te yayımlanmış ütopik bir bilimkurgu romanıdır. Türkçeye Metis Yayınları tarafından kazandırılmıştır.[2]

Konu 'Anarres' ve 'Urras' adlı bir ikili dünya sisteminde geçer. Anarres Odo'cu anarşistlerin, Urras ise kapitalist ve devletçilerin dünyasıdır. Hikâye Shevek adlı bir Anarresli'nin Urras'a gidişiyle başlar.

Le Guin, Mülksüzler için "ikircikli ütopya" ifadesini kullanır. Bunun en önemli nedeni, romanın, bir ütopyadaki ideal toplum veya ideal yaşam resmini yaratmamasıdır. Anarres, anarşist bir idealle yaşayan bir toplumu resmeder; ancak Anarres kurak, verimsiz ve zor yaşam koşulları sunan bir dünyadır. Urras da aksine verimli toprakları olan ve kolay yaşama olanakları sağlayan bir dünyadır; ancak burada da kapitalist ve totaliter bir rejim süregelmektedir. Ayrıca Anarres'te Shevek'in bilimsel merakı sonucunda keşfettiği bir teorinin yayımlanması, Urraslılar'ın işine yarayacağı gerekçesiyle reddedilir. Keza, Shevek'in, kitabın sonunda öğrenildiği üzere, Urras'a gitme nedenlerinden biri de budur. Bu bağlamda ne anarşist bir ütopyadan ne de devletçi bir ütopyadan bahsedilemez.

Mülksüzler, yazarın Hain Döngüsü (Hainish Cycle) evreninin 6. kitabıdır. Ancak bağımsız bir roman olarak da okunabilmektedir. [3]

Le Guin Mülksüzler için şunları söylemiştir:

Romanım Mülksüzler, kendilerine Odocu diyen küçük bir dünya dolusu insanı anlatıyor. İsimlerini toplumlarının kurucusu olan Odo'dan alıyorlar; Odo romandaki olaylardan kuşaklarca önce yaşamış, bu yüzden olaylara katılmıyor ya da yalnızca zımnen katılıyor, çünkü bütün olaylar aslında onunla başlamıştı.

Odoculuk anarşizmdir. Sağı solu bombalamak anlamında değil: kendine hangi saygıdeğer adı verirse versin bunun adı tedhişçiliktir. Aşırı sağın sosyal-Darwinist ekonomik özgürlükçülüğü de değil; düpedüz anarşizm: eski Taocu düşüncede öngörülen, Shelley ve Kropotkin'in, Goldmann ve Goodman'ın geliştirdiği biçimiyle. Anarşizmin baş hedefi, ister kapitalist isterse sosyalist olsun, otoriter devlettir; önde gelen ahlakî ve ilkesel teması ise işbirliğidir (dayanışma, karşılıklı yardım). Tüm siyasal kuramlar içinde en idealist olanı anarşizmdir; bu yüzden de bana en ilginç gelen kuramdır.

Mülksüzler 1975'te bilimkurgu ve fantastik edebiyatın saygın ödüllerinden Hugo[4] ve Nebula[5]'ya layık görülmüştür.

Mülksüzler uzun süre bilimkurgu ya dahil edilmemiştir. Türkiye'de de bilimkurgu serilerine dahil edilmesi 90'lı yıllardaki basımlarıyla gerçekleşmiştir. Bu yapıta kadar bu denli politik göndermeler yapılan bir bilimkurgu eserine nadiren rastlanır. Türkiye'de de bütün sosyal katmanlardan okuyucu bulan eser kapitalizmin keskin eleştirisi olarak popülerliğini korumaktadır.

Ekim 2021 tarihinde 1212 Entertainment ve Anonymous Content tarafından dizi uyarlaması için çalışmalara başlandığı duyurulmuştur.[6]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Mülksüzler, Metis Yayınları Genel Katalogu. (Erişim: 11 Şubat 2020)
  2. ^ "Mülksüzler". Metis Yayınları. 12 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ "Hainish Cycle Series". Goodreads. 16 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ "Back to the Hugos: The Dispossessed by Ursula K Le Guin". The Guardian. 6 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  5. ^ "The Dispossessed". Nebulas. 3 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ "Mülksüzler Dizi Oluyor: Ursula K. Le Guin'in Kült Bilimkurgu Romanı Ekrana Geliyor". Kayıp Rıhtım. 7 Ekim 2021. 6 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2021.