Lycopodium clavatum
| Lycopodium clavatum | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Kurt pençesi | |||||||||||||||||||
| Korunma durumu | |||||||||||||||||||
 Güvende (NatureServe) | |||||||||||||||||||
Biyolojik sınıflandırma  | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| İkili adlandırma | |||||||||||||||||||
| Lycopodium clavatum | |||||||||||||||||||
Lycopodium clavatum (Kurt pençesi, Kibrit otu veya Çam otu),[1][2][3][4][5] Lycopodiaceae ailesindeki Lycopodium cinsinin en yaygın türüdür.
Tanım
[değiştir | kaynağı değiştir]Lycopodium clavatum, spor taşıyan, damarlı bir bitkidir ve çoğunlukla yerde sürünerek, 1 m (39 inç) uzunluğa kadar ulaşan gövdelerle büyür; gövdeler çok dallıdır ve küçük, spiral şeklinde dizilmiş mikrofil yapraklarla yoğun bir şekilde kaplıdır. Yapraklar 3–5 mm uzunluğunda ve 0,7–1 mm genişliğinde olup, ince, kıl benzeri beyaz bir noktaya doğru sivrilir. Kozalak veya spor kozalaklarını taşıyan dallar dikleşir, yerden 5–15 cm (2,0-5,9 inç) yüksekliğe ulaşır ve yaprakları spor kapsüllerini veya sporangiumları çevreleyen sporofiller olarak modifiye edilmiştir. Spor kozalakları sarı-yeşil renkte, 2–3 cm (0,79-1,18 inç) uzunluğunda ve 5 mm (0,20 inç) genişliğindedir. Yatay gövdeler, uzunlukları boyunca sık aralıklarla dikotomik kökler üretir ve bu da gövdenin yerde süresiz olarak büyümesine olanak tanır. Gövdeleri yüzeysel olarak iğne yapraklı ağaçların küçük fidelerine benzese de, onlarla hiçbir akrabalığı yoktur.
Dağılım
[değiştir | kaynağı değiştir]Lycopodium clavatum, çeşitli kıtalarda yaygın bir dağılıma sahiptir.[6][7][8][9][10][11] Yayılış alanının farklı bölgelerinde farklı alt türleri ve çeşitleri bulunmaktadır:
- Lycopodium clavatum subsp. klavatum
- Lycopodium clavatum subsp. clavatum var. clavatum (Avrupa, Asya, Kuzey Amerika)
- Lycopodium clavatum subsp. clavatum var. aristatum (Meksika, Karayipler, Orta Amerika, Güney Amerika'nın kuzeyi ve Arjantin'in kuzeyi)
- Lycopodium clavatum subsp. clavatum var. asiaticum (Japonya, kuzeydoğu Çin)
- Lycopodium clavatum subsp. clavatum var. borbonicum (Orta ve Güney Afrika)
- Lycopodium clavatum subsp. clavatum var. kiboanum (tropikal Afrika dağları)
- Lycopodium clavatum subsp. contiguum (Güney Orta Amerika, kuzey Güney Amerika; syn. Lycopodium contiguum )
Küresel olarak yaygın olmasına rağmen, birçok yosun türü gibi, bozulmamış alanlarla sınırlıdır ve tarım alanlarından ve düzenli yakma işlemlerinin yapıldığı yerlerden kaybolmaktadır. Sonuç olarak, birçok bölgede tehlike altındadır. İngiltere'de, yabani bitkileri koruma derneği Plantlife tarafından korunması yüksek öncelikli olarak belirlenen 101 türden biridir.
Kullanım alanları
[değiştir | kaynağı değiştir]Kurt pençesi, geleneksel tıpta tedavi amacıyla kullanıldığı gibi, bu yosunun kurutulmuş sporları, havada yüksek yoğunlukta bulunduklarında patlayıcıdır. Erken dönem fotoğrafçılığında flaş tozu olarak kullanılmışlardır ve günümüzde de sihirbazlık gösterilerinde kullanılmaktadırlar.
Fitoterapi
[değiştir | kaynağı değiştir]Türkçe'de bilinen ve kullanılan adıyla Kurt pençesi veya Kibrit otu bitkisinin iç kanamalarda, gut ve romatizma hastalığında, hemoroid ve kabızlıkta, böbrek ve mesane rahatsızlıklarında, ağız ve boğaz iltihaplanmalarında tedavi edici özelliği olduğuna inanılmaktadır.[12]
Bitki, Fin geleneksel tıbbında idrar söktürücü ve raşitizm ilacı olarak kullanılmıştır.[13]
Kronik karaciğer rahatsızlıkları ve sirozda mucizevi özelliklere sahip olduğu ünlü bitki bilimci Maria Treben tarafından öne sürülmüş ve Treben'in Tanrının Eczanesinden Sağlık[14] adlı kitabında aşağıdaki gibi bahsedilmiştir:[15]
| “ | Bir yakınımın kocası, yıllardan beri nefes darlığı çekiyordu ve astım olduğu düşünülerek tedavisi yapılıyordu. Bir gece gene yakalandığı nöbet esnasında gelen doktor, ‘çalışmayı bırakmazsan bir hafta sonra ölebilirsin.’ demiş ve onu hastaneye kaldırmış. Karısından öğrendiğime göre, son safhadaki bir karaciğer sirozu teşhisi konmuş ve birkaç gün sonra ümitsiz olarak evine gönderilmiş. Gece bastıran nefes darlığı, karaciğer sirozunun tipik bir göstergesidir. Tavsiyem üzerine kadıncağız Kurtayağı bularak kocasının hayatını kurtardı. Daha ilk fincan çayı içtiği zaman, yıllardan beri sıkıntısını çektiği gece nöbeti gelmemiş. Kulağa mucizevi geliyor değil mi?
Civarınızda karaciğer sirozuna yakalanmış, hatta ağır durumda bir kimse varsa, ona hemen Kurtayağı çayı içiriniz; Radyum içeren bu bitki, şifalı bitki tıbbında çok önemli bir yer tutar. Bir dağ gezisinde beraber olduğumuz botanikçi Dr. Bruno Weinmeister, Kurtpençesi’nin bilhassa siroz ve karaciğer kanseri üzerindeki etkisini anlatırken şu olayı da aktardı: Genç bir öğrenci iken, arkadaşlarıyla bir dağ kulübesine doğru yol alırken, çok güzel bir kurtayağı görünce dayanamamış ve koparmış ve şapkasının etrafına birkaç kere dolamış. Sonra arkadaşlarının birinin ayağına çok fena bir kramp girmiş, arkadaşının ayağı dizine belli bir açıyla kaskatı kesilmiş. Herkes yardımcı olmaya çalışmış. Hatta kulübenin sahibi ‘Franzbranntwein’ bitki özlerinden yapılan bir ilaç ile masaj yapmış ama nafile. Birinin önerisi ile Kurtayağını şapkasından çıkararak arkadaşının bileğine aşağıdan yukarıya doğru sarmış. Birkaç dakika içerisinde ayak normal haline dönmüş. Bunun bir tesadüf olabileceğini düşünmüş. Belki de kramp, kurtayağı olmasa da geçecekti diye düşünmüş. Geri dönerken, bacak kramplarından mustarip olan bir kadına bir avuç Kurtayağı toplamış. Kadın kramplarından kısa zamanda kurtulmuş. Birkaç yıl sonra bunu bir uzmana anlatmış ve ondan Kurtayağının radyum içerdiğini öğrenmiş. O zamandan beri birçok kişi ayaklarındaki ve bacaklarındaki kramplardan bir kurtayağı bitki yastığı (kurutulmuş Kurtayağı, bir ufak yastık içine doldurulur. Bütün gece ağrıyan yerin üzerinde durur. Yastık etkisini bir yıl kadar korur.) ile kurtulmuş. |
„ |
—Tanrının Eczanesinden Sağlık, Maria Treben | ||
Aktif bileşenler
[değiştir | kaynağı değiştir]Yosun ailesinde bulunan biyoaktif ikincil metabolitler arasında, bu türden izole edilen asetilkolinesteraz inhibitör aktivitesine sahip triterpenoidler yer almaktadır.[16]
Galeri
[değiştir | kaynağı değiştir]-
L. clavatum ssp. clavatum var. clavatum, kozalaklı -
L. clavatum kozalaklı -
Kurt pençesi öbeği -
Lycopodium clavatum'un kozalakları -
Genç bir kozalak
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]Özel
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Lycopodium clavatum (common clubmoss, running clubmoss): Go Botany". gobotany.nativeplanttrust.org. 18 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2019.
- ^ "Licopodio, Lycopodium clavatum, Common club moss: Philippine herbal medicines / Stuartxchange". www.stuartxchange.org. 24 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2019.
- ^ BSBI List 2007 (xls). Botanical Society of Britain and Ireland. 2015-06-26 tarihinde kaynağından (xls) arşivlendi17 Ekim 2014.
- ^ "Lycopodium clavatum". Natural Resources Conservation Service PLANTS Database. USDA. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2016.
- ^ Bailey, L.H.; Bailey, E.Z.; the staff of the Liberty Hyde Bailey Hortorium. 1976. Hortus third: A concise dictionary of plants cultivated in the United States and Canada. Macmillan, New York.
- ^ "Lycopodium clavatum in Flora of North America @ efloras.org". www.efloras.org. 4 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2019.
- ^ "Lycopodium clavatum in Flora of China @ efloras.org". www.efloras.org. 27 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2019.
- ^ Altervista Flora Italiana, Lycopodium clavatum L. 16 Ağustos 2025 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. includes photos and European distribution map
- ^ Jørgensen, P. M., M. H. Nee & S. G. Beck. (eds.) 2014. Catálogo de las plantas vasculares de Bolivia, Monographs in systematic botany from the Missouri Botanical Garden 127(1–2): i–viii, 1–1744. Missouri Botanical Garden Press, St. Louis
- ^ Mickel, J. T. & J. M. Beitel. 1988. Pteridophyte Flora of Oaxaca, Mexico. Memoirs of The New York Botanical Garden 46: 1–568
- ^ Gibbs Russell, G. E., W. G. M. Welman, E. Retief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. Van Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Memoirs of the Botanical Survey of South Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2).
- ^ Gazetesi, Yeniçağ (28 Haziran 2023). "Kurtayağı otu nelere iyi gelir". Yeniçağ Gazetesi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2026.
- ^ Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). Kotimaan luonnonkasvit [Yerli yabani bitkiler] (Fince). Porvoo, Finlandiya: WSOY. s. 18. ISBN 951-0-23001-4.
- ^ Treben, Maria (1994). "Tanrı'nın Eczanesinden Sağlık". kutuphane.tarimorman.gov.tr. Erişim tarihi: 11 Şubat 2026.
- ^ Treben, Maria (2005). Tanrı'nın eczanesinden sağlık: şifalı bitkilerle ilgili öneriler ve deneyimler. Ruh ve Madde Yayıncılık ve Sağlık Hizmetleri. ISBN 978-975-8007-76-9.
- ^ Rollinger, Judith M.; Ewelt, Julia; Seger, Christoph; Sturm, Sonja; Ellmerer, Ernst P.; Stuppner, Hermann (Ekim 2005). "New Insights into the Acetylcholinesterase Inhibitory Activity of Lycopodium clavatum". Planta Medica (İngilizce). 71 (11): 1040-1043. doi:10.1055/s-2005-873130. ISSN 0032-0943. 2 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi11 Şubat 2026.
Genel
[değiştir | kaynağı değiştir]- Treben, Maria (2005). Tanrı'nın eczanesinden sağlık: şifalı bitkilerle ilgili öneriler ve deneyimler. Ruh ve Madde Yayıncılık ve Sağlık Hizmetleri. ISBN 978-975-8007-76-9.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Lycopodium clavatum, running ground pine, Flora, fauna, earth, and sky...The natural history of the northwoods
- Bioimagesphotos
- Jepson Manual Treatment, University of California
- Calphotos Photo gallery, University of California
- Photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected in Dominican Republic in 1967