Lipka Tatarları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Lipka Tatarları
Toplam nüfus
10,000-15,000
Önemli nüfusa sahip bölgeler
 Beyaz Rusya 7,300 [1]
 Polonya 1,916 [2]
 Litvanya 2,800 [3]
Diller
Belarusça, Lehçe, Litvanca
Din
Sünni İslam
Lipka Tatarları'nın bayrağı
Lipka Tatarları'nın Litvanya'ya varışının 600. yıldönümü için bastırılmış Litvanya Lita'sı (1397-1997)
Vilnius'ta bir cami (1830)
Polonya Ordusu'ndaki Tatarlar (1919)
 Powiat Sokólski'de bir mezarlık
Tatar kökenli ABDli oyuncu Charles Bronson

Lipka Tatarları (Litvanya Tatarları, Lehistanlı Tatarlar, Lipkowie, Lipcani veya Muślimi olarak da bilinir) aslen 14. yüzyılın başlarında Litvanya Büyük Dükalığı'na yerleşen Tatar kümesidir. İlk yerleşimciler şamanistik dinlerini korumayı denediler ve Hristiyan olmayan Litvanyalılar arasında sığınmacı oldular.[4] 14. yüzyılın sonlarına doğru başka bir Tatar dalgası yaşandı; bu defa Müslümanlar, Vytautas tarafından Büyük Dükalık'a davet edildi. Bu Tatarlar; Vilnius, Trakai, Grodno ve Kaunas çevresine yerleşti [4] ve sonrasında Lehistan-Litvanya Birliği'nin parçası haline gelecek olan Büyük Dükalık'ın diğer bölgelerine yayıldı. Bu alanlar günümüz Litvanya, Beyaz Rusya ve Polonya'sını kapsamaktadır. Litvanya'daki yerleşimlerinin en başından beri Lipka Tatarları olarak bilinmektedirler. Dinlerini korurlarken, yazgılarını genel anlamıyla Hristiyan Lehistan-Litvanya Birliği ile birleştirdiler. Lipka Tatar hafif süvari alayları, Grunwald Savaşından başlayarak Litvanya ve Lehistan'ın tüm önemli askeri seferlerinde yer aldı.

Lipka Tatar kökenleri Moğol İmparatorluğu'nun soyundan gelen Ak Orda, Altın Orda, Kırım Hanlığı ve Kazan Hanlığı'na dayanır. İlk başlarda soylu askeri sınıfta görev yaptılar; daha sonra el sanatları, atları ve bahçıvanlık yetenekleriyle tanınan şehir sakinleri oldular. Yüzyıllar boyunca asimilasyona direndiler ve geleneksel yaşam tarzlarını korudular. Dinlerine sıkıca bağlı olmalarına rağmen zaman geçtikçe, Türk dillerinin Kıpçak dilleri kümesinden olan, özgün Tatar dilini kaybettiler. Büyük bir çoğunluğu Beyaz Rusça, Litvanca ve Lehçeyi benimsedi.[5] Bugünün Beyaz Rusya, Litvanya ve Polonya'sında küçük kümeler halinde yaşamaktadırlar. Amerika Birleşik Devletleri'nde de toplulukları bulunmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]