Lejyon XXI Rapax
Lejyon XXI Rapax ("Yırtıcı, Yirmi Birinci Lejyon"), Roma imparatorluk ordusunun bir lejyonuydu. Lejyonun sembolünün bir oğlak olduğu düşünülmektedir.[1]
| Lejyon XXI Rapax | |
|---|---|
| Etkin | MÖ 31–MS 92 |
| Ülke |  Roma İmparatorluğu |
| Tipi | Roma lejyonu |
| Karargâh | Castra Regina (günümüzde Regensburg) Castra Vetera (günümüzde Xanten) Vindonissa Mogontiacum (günümüzde Mainz) |
| Savaşları | Dört İmparator Yılı Bedriacum Muharebesi |
| Komutanlar | |
| Ünlü komutanları | Vitellius |
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Kuruluşu
[değiştir | kaynağı değiştir]Lejyon, MÖ 31 yılında İmparator Augustus (MÖ 27 – MS 14) tarafından, büyük olasılıkla daha önce başka lejyonlarda görev yapmış askerlerden oluşturularak kuruldu. Augustus, yeni kurduğu XXI Rapax lejyonunu, muhtemelen Kantabriyalılara karşı yürütülen seferlere katılması için Hispania Tarraconensis'e gönderdi. XXI Rapax, MÖ 16-15 yıllarında Raetialıların isyanını bastırmak amacıyla Drusus tarafından kullanılan beş lejyondan biriydi. MÖ 15 yılından itibaren ise lejyon, Raetia'nın yeni kurulan eyaletinde Castra Regina'da (günümüzde Regensburg) konuşlandırıldı.
Varus Muharebesi'nden sonra
[değiştir | kaynağı değiştir]
Varus Muharebesi'ndeki felaketin ardından lejyon, takviye kuvvet olarak Germania Inferior'a gönderildi ve burada V Alaudae ile birlikte Castra Vetera'daki (günümüzde Xanten) ana kampı paylaştı. Hem V Alaudae hem de XXI Rapax, MS 14 yılında patlak veren isyana karıştı.[2] 43 yılında ise Germania Superior eyaletinde yer alan Vindonissa'ya (günümüzde Windisch) nakledildiler.
Dört İmparator Yılı
[değiştir | kaynağı değiştir]Alman sınır ordusunun geri kalanıyla birlikte XXI Rapax, Dört İmparator Yılı olarak bilinen 69 yılında komutanları Vitellius'u destekledi ve Birinci Bedriacum Muharebesi'nde Otho yanlısı kuvvetleri mağlup etti.[3] Ancak yıl sona ermeden Vitellius, Vespasian tarafından yenilgiye uğratıldı.
70 yılında lejyon, Batav isyanını bastırmak ve Civilis tarafından kuşatılan dört lejyonu kurtarmak üzere gönderilen ordunun bir parçasıydı. Bunun ardından Germania Superior'a sevk edildiler ve Mogontiacum'daki (günümüzde Mainz) castrumda XIV Gemina ile birlikte konuşlandılar.
89 yılında Mogontiacum'daki lejyonlar, imparator Domitianus'a karşı başlatılan isyanda komutanları Lucius Antonius Saturninus'u destekledi. Bu başarısız ayaklanmanın sona ermesinin ardından lejyonlar birbirinden ayrıldı ve XXI Rapax Pannonia'ya gönderildi.[4]
Dağıtılması
[değiştir | kaynağı değiştir]Lejyon, 90'lı yıllarda tarihsel kayıtlardan tamamen kaybolur. Bir görüşe göre, Ocak 89'da Lucius Antonius Saturninus'un isyanına katılması nedeniyle dağıtılmıştır. Bir başka görüş ise Domitianus'un 90'lı yıllarda Sarmatlara karşı yürüttüğü seferler sırasında imha edildiğini ileri sürer. Üçüncü bir görüşe göre ise lejyon, 97 yılında Praetorian muhafızlarının Nerva'ya karşı ayaklanması sırasında isyan etmiş ve bunun ardından dağıtılmıştır. Bernard Rémy, lejyonun itibarını zedelediğini savunarak ilk ihtimali tercih eder. Bu görüşünü, Vindonissa'daki bazı yazıtlardan lejyon adının kazınmış olmasına dayandırır ki bu durum, damnatio memoriae uygulamasının yaygın bir göstergesi olarak kabul edilir.[5]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Keppie, L. J. F. (2000). Legions and Veterans: Roman Army Papers 1971-2000 (İngilizce). Franz Steiner Verlag. s. 128. ISBN 978-3-515-07744-6.
- ^ "Tacitus, Annales, 1.45". en.wikisource.org (İngilizce). 13 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2026.
- ^ Tacitus. The Histories (İngilizce). Penguin. s. 86. ISBN 9780140449648.
- ^ Bennett, Julian (1997). Trajan: Optimus Princeps : a Life and Times (İngilizce). Routledge. s. 33. ISBN 978-0-415-16524-2.
- ^ Remy, Bernard (1989). "Les carrières sénatoriales dans les provinces romaines d'Anatolie au Haut-Empire (31 av. J.-C. - 284 ap. J.-C.) (Pont-Bithynie, Galatie, Cappadoce, Lycie-Pamphylie et Cilicie)". Publications de l'Institut Français d'Études Anatoliennes. 2 (1): 85. 2 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi19 Ocak 2026.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Legio XXI Rapax --- re-enactment group (İngilizce).
- Legio XXI Rapax (İngilizce).
