Lacertidae

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Lacertidler
Yaşadığı dönem aralığı: 56-0 Ma
İpresiyen-Günümüz 
Darevskia caucasica macro 16x9.jpg
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Reptilia
Takım: Squamata
Üst familya: Lacertoidea
Familya: Lacertidae
Oppel, 1811
Tip tür
Lacerta agilis
Alt gruplar
Metne bakınız.
Lacertidlerin terminolojisi ve pulları

Lacertidae veya Özkertenkelegiller, Avrupa, Afrika ve Asya'ya özgü, gerçek kertenkeleler veya bazen sadece lacertalar olarak adlandırılan kertenkele familyasıdır. 39 cinste en az 300 tür içeren çok çeşitli bir familyadır. Avrupa'da bulunan baskın sürüngen grubunu temsil ederler. Grup, Avrupa'da en sık görülen kertenkele türlerinden bazılarını içeren Lacerta cinsini (cins) içerir.

Yetişme ortamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa ve Akdeniz'deki lacertid türleri esas olarak orman ve çalılık habitatlarında yaşar.[1] Asya'nın otlak ve çöl habitatlarında bunların yerini Eremias ve Ophisops türleri alır. Afrika türleri genellikle kayalık, kurak alanlarda yaşar. Holaspis türleri az sayıda arboreal lacertid arasındadır ve iki türü, Holaspis guentheri ve Holaspis laevis, geniş kuyruklarını ve düzleştirilmiş gövdelerini bir aerfoil olarak kullanan planörlerdir (görünüşe göre zayıf olsalar da).[2]

Açıklama[değiştir | kaynağı değiştir]

Lacertidler küçük veya orta boy kertenkelelerdir. En büyük canlı türü olan Gallotia stehlini 46 cm'ye ulaşsa ve bazı soyu tükenmiş formlar daha da büyük olsa da, çoğu tür kuyruk hariç 9 cm'den daha kısadır. Öncelikle böcekçillerdir.[1] Bir istisna, düzenli olarak tohum yiyen birkaç duvar kertenkelesinden biri olan Meroles anchietae'dirsert Namib Çölü'nün bir kertenkelesi için uygun bir yiyecek.

Lacertidler, ince gövdeleri ve uzun kuyrukları ile dikkat çekici şekilde benzerdir, ancak aynı tür içinde bile çok çeşitli desen ve renklere sahiptir. Pulları, genellikle osteodermlere sahip olan kafada büyüktür, arkada küçük ve granüler ve altta dikdörtgendir. Çoğu tür cinsel olarak dimorfiktir, erkekler ve dişiler farklı desenlere sahiptir.[1]

Kafkasya'dan en az sekiz tür partenogenetiktir[3][4] ve canlı kertenkele Zootoca vivipara da dahil olmak üzere üç tür genç yaşta doğurur.[1]

Evrimsel tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Lacertidlerin, soyu tükenmiş Eolacertidae ile kardeş gruplarının yanı sıra bölgede bulunan en eski fosilleri nedeniyle Avrupa kökenli olduklarından şüphelenilmektedir.[5] Lacertidlere atfedilebilecek en eski fosiller, Fransa ve Belçika'nın Paleosen'inden bilinmektedir, ancak en eski kesin lacertid, Paris Havzasında Fransa'nın Mutigny'nin erken Eoseninden (Ypresian) bilinmektedir.[6] Lacertidler, erken Oligosen'de Asya'ya dağıldı.[7] Afrika'nın kolonizasyonunun zamanlaması Eosenden Miyosen'e kadar belirsizdir.[8]

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıdaki alt ailelere ve oymaklara göre sınıflandırma, Arnold ve diğerleri tarafından 2007'de sunulan filogenetik analizi takip eder.[9]

Familya Lacertidae

En son kapsamlı filogenetik düğümlü ağaç, Baeckens ve diğerleri tarafından 2015 yılında oluşturulmuştur.[10]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d Encyclopedia of Reptiles and Amphibians. San Diego: Academic Press. 1998. ss. 163-165. ISBN 978-0-12-178560-4. 
  2. ^ Zug, George R. (2001). Herpetology : an introductory biology of amphibians and reptiles. 2nd ed. Laurie J. Vitt, Janalee P. Caldwell. San Diego, Calif.: Academic Press. ISBN 0-12-782622-X. OCLC 47145828. 
  3. ^ Darevskii IS. 1967. Rock lizards of the Caucasus: systematics, ecology and phylogenesis of the polymorphic groups of Caucasian rock lizards of the subgenus Archaeolacerta. Nauka: Leningrad [in Russian: English translation published by the Indian National Scientific Documentation Centre, New Delhi, 1978].
  4. ^ Tarkhnishvili DN (2012) Evolutionary History, Habitats, Diversification, and Speciation in Caucasian Rock Lizards. In: Advances in Zoology Research, Volume 2 (ed. Jenkins OP), Nova Science Publishers, Hauppauge (NY), p.79-120
  5. ^ Čerňanský (24 Mayıs 2017). "Eolacertidae: a new extinct clade of lizards from the Palaeogene; with comments on the origin of the dominant European reptile group – Lacertidae". Historical Biology. 30 (7): 994-1014. doi:10.1080/08912963.2017.1327530. ISSN 0891-2963. 
  6. ^ Čerňanský (2 Ocak 2020). "Dawn of Lacertids (Squamata, Lacertidae): New Finds from the Upper Paleocene and the Lower Eocene". Journal of Vertebrate Paleontology (İngilizce). 40 (1): e1768539. doi:10.1080/02724634.2020.1768539. ISSN 0272-4634. 
  7. ^ Čerňanský (12 Aralık 2019). "The Oligocene and Miocene fossil lizards (Reptilia, Squamata) of Central Mongolia". Geodiversitas. 41 (1): 811. doi:10.5252/geodiversitas2019v41a24. ISSN 1280-9659. 
  8. ^ Tamar (October 2016). "Out of Africa: Phylogeny and biogeography of the widespread genus Acanthodactylus (Reptilia: Lacertidae)". Molecular Phylogenetics and Evolution. 103: 6-18. doi:10.1016/j.ympev.2016.07.003. ISSN 1055-7903. 
  9. ^ Systematics of the Palaearctic and Oriental lizard tribe Lacertini (Squamata: Lacertidae: Lacertinae), with descriptions of eight new genera (PDF). Zootaxa. 1430. 2007. ss. 1-86. doi:10.11646/zootaxa.1430.1.1. ISBN 978-1-86977-097-6. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2017. 
  10. ^ Baeckens (January 2015). "Chemical signalling in lizards: an interspecific comparison of femoral pore numbers in Lacertidae". Biological Journal of the Linnean Society. 114: 44-57. doi:10.1111/bij.12414. 

 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Lacertidae ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Lacertidae ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.