Lüzumsuz Adam

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Lüzumsuz Adam
Lüzumsuz Adam Sait Faik.jpg
Sait Faik Abasıyanık'ın 1948 yılında yayımlanan dördüncü kitabı.
Yazarı Sait Faik Abasıyanık
Ülke Türkiye
Özgün dili Türkçe
Türü Hikâye
Yayınevi Varlık Yayınları
Anadilinde
basım tarihi
1948
Sayfa sayısı 88 sayfa

Lüzumsuz Adam, Türk yazar Sait Faik Abasıyanık'ın 1948 yılında yayınlanan dördüncü kitabı. Sait Faik bu kitapla yeni bir öykü tarzına yöneldi.[1] Kitaptaki on dört hikâye de İstanbul'da geçmektedir.

Lüzumsuz Adam'daki öykülerde, yazar, olay örgüsünü arka plana iterek düşüncelere, çağrışımlara ve hislere yer verdi. İnsanların iç dünyalarını anlattı. Anlatımında ise halk anlatıcılığının izleri görülmeye başladı.[1] Abasıyanık, kendine özgü deyimler ve argolar da kullandı. Kitapta yer alan İp Meselesi isimli öyküde ise Sait Faik, yaşamının son günlerinde ağırlık verdiği gerçeküstücü tarzı ilk kez denedi.

Abasıyanık, bu kitabı Lüzumsuz Adam isimli öyküyü yazmadan önce Kestaneci Dostum adıyla yayımlaması için Rakım Çalapala'ya verdi.[2] Yazar, bu kitap için 100 lira telif ücreti de aldı. 1947 yılında ise yeni bir öykü yazdı. İsim bulamadığı bu öyküsünü okuyan Yaşar Nabi, isim olarak daha önce Sabahattin Ali'den duyduğu Lüzumsuz Adam'ı önerdi. Bu öneriyi beğenen Sait Faik, hikâyesinde kullandı.

1948'de yeni bir kitap yayınlaması gündeme gelince, Sait Faik, Çalapala'ya verdiği Kestaneci Dostum'u Yaşar Nabi'ye getirdi. Kitaba adını veren hikâye yüzünden yazarın karakola çağrıldığını bilen Nabi, Abasıyanık'a Kestaneci Dostum'u kitaptan çıkarıp onun yerine Lüzumsuz Adam'ı eklemeyi teklif etti. Bu teklifi yazar tarafından olumlu karşılanınca kitabın ismi de Lüzumsuz Adam oldu.[2]

Analiz[değiştir | kaynağı değiştir]

Lüzumsuz Adam'la birlikte Sait Faik hikâyeciliğinde ikinci dönem başlamıştır.[3] Abasıyanık artık konuşma dilinin canlılığını kullanmaya başlayarak klasik cümle yapısından devrik cümle yapısına geçti. Bu kitapta fark edilen bir diğer özellik de yazarın "ve" bağlacına karşı açtığı savaştır.[3] Sait Faik'in bu konuda hiç "ve" bağlacı kullanmayan ve kullanılmamasını tavsiye eden Nurullah Ataç'ın yolundan gittiği düşünülür. Kitaptaki dokuz hikâyede hiç "ve" yoktur. Üç hikâyede bir tane, iki hikâyede ise iki tane "ve" kullanılmıştır.

Ayrıca, Faik ilk üç kitabında sadece on tane devrik cümle kurmasına rağmen bu kitabın ilk öyküsünde sekiz tane kurmuştur. Sait Faik öykücülüğünde değişen bir diğer konu da öykülerin geçtiği mekanlardır. Bu kitaptaki öykülerin on tanesi kentte, dört tanesi ise Burgaz Adası'nda geçmektedir. Ne yabancı ülkelerde, ne de köyde geçen hikâyeler vardır.

Abasıyanık, ilk dönem yazılarında özellikle emekçilere ve çalışanlara ama genelde insana duyduğu sevgiden bahseder. Lüzumsuz Adam'da ise biraz daha umutsuzlaşmıştır. Okuyucunun karşısında daha karamsar bir Sait Faik vardır. Bu durumu değişik sebeplere bağlayan eleştirmenler oldu. İlk grup yazarın rahatsızlığı sebebiyle umutsuzluğa kapıldığını söylerken ikinci grup yazarın eşcinselliğinin toplum tarafından hoş karşılanmaması yüzünden mutsuzluğa kapıldığını iddia etmektedir.[4]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Naci, Fethi (Mayıs 2003), Sait Faik'in Hikâyeciliği, Yapı Kredi Yayınları, ISBN 975-08-0534-88 
  • Sönmez, Sevengül (Şubat 2007), A'dan Z'ye Sait Faik, Yapı Kredi Yayınları, ISBN 978-975-08-1198-2 
  • Uyguner, Muzaffer (1991), Sait Faik, Bilgi Yayınevi, ISBN 975-494-232-3 

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Uyguner 1991, sayfa 40
  2. ^ a b Sönmez 2007, sayfa 127
  3. ^ a b Naci 2003, sayfa 31
  4. ^ Naci 2003, sayfa 33