Lübnan mutfağı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Lübnan mutfağı
Arapçaالمطبخ اللبناني
1889'da Beyrut'ta meze yiyen Lübnanlı Araplar
Ülke(ler)  Lübnan

Lübnan mutfağı (Arapçaالمطبخ اللبناني) Lübnan'daki bol miktarda tam tahıl, meyve, sebze, taze balık ve deniz ürünleri içeren yemekleri içerir. Nohut ve maydanoz da Lübnan diyetinin temel öğelerindendir.[1][2][3][4]

Lüban mutfağının en iyi bilinen yemekleri arasında kömürde pişirilmiş patlıcandan yapılan bir sos olan baba ghanouj, falafel ve shawarma öne çıkar.[5][6] Pek çok Lübnan yemeğinde kullanılan humus, nohut, tahin, limon suyu ve sarımsakla yapılan bir dip sos veya ezmedir.[7][8][9]

Lübnan tatlılarının en iyi bilinenleri baklava[10] ve ülkede meghli adı verilen ve anason, kimyon ve tarçınla baharatlanmış sütlaç bulunur.[11][12]

Lübnan'ın geneksel alköllü içecekleri arasında ise rakıya benzeyen arak ve geleneksel Lübnan şarabıdır.[13][14][15]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Lübnan mutfağı antik köklere sahiptir ve Levant mutfağıyla çok fazla benzerlikler gösterir.[16][17]

Son 500 yılda Lübnan mutfağı, sırasıyla Osmanlı Devleti ve Fransız mutfağından etkilenmiştir. 1516'dan 1918'e kadar, Lübnan'ı elinde tutan Osmanlı İmparatorluğu, kuzu eti, muhallebi, baklava, sarma, sütlaç gibi günümüzde Lübnan diyetinin temelini oluşturan çeşitli yiyecekleri ülkeye tanıttı.

1918'den sonra Fransa'nın egemenliğine düşen Lübnan, bağımsızlığını kazandığı 1943 yılına kadar turta, krem karamel, eclairs ve kruvasan gibi lezzetleri Lübnan mutfağına kazandırdı.[18]

Lübnan'da içecekler genellikle yiyecek eşliğinde servis edilir. İspanya'da tapas ve Türkiye'deki mezelere benzeyen Lübnan mezzeleri, renkler, tatlar, dokular ve aromalar bir dizi oluşturarak misafirler önüne yerleştirilen küçük yemek tabağı dizisidir.[19][20]

Tipik bir meze, genellikle aşağıdaki içerir:

Yemekler ve malzemeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Peynirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Lübnan mutfağında kullanılan bazı peynirler
Kashkaval – Doğu Avrupa'dan
Nabulsi – Filistin
Halloumi – Kıbrıs
Akkawi – İsrail
Shanklish – Levant
Beyaz peynir – Türkiye
  • <i id="mwAWU">Ackawi</i> (ayrıca akkawi ), pastörize inek sütünden yapılan tuzlu beyaz bir peynirdir, ancak keçi veya koyun sütünden de yapılabilir.[24]
  • <i id="mwAW4">Baladi</i> peynirinin hafif ancak zengin bir tadı vardır. Lübnan'da yerel çobanlar tarafından yüksek dağlarda yapıldığı için "dağların peyniri" olarak adlandırılır.[25]
  • Beyaz peynir salatalarda ve diğer yemeklerde kullanılır, ancak bazı aşçılar jibtieh baidha (kısaca "beyaz peynir") adı verilen daha hafif bir peynir kullanır.[26][27]
  • Halloum, ızgara ve kızartma için mükemmel olan yarı sert, olgunlaşmamış bir peynirdir. Akkawi ile birlikte, geleneksel olarak tuzlu suda saklanır ve ona güçlü, tuzlu bir tat verir, ancak modern yöntemler daha az tuz içeren daha taze çeşitlere izin vermiştir.[28]
  • Kaşar, Lübnan mutfağına girmiş birçok Doğu Avrupa ülkesinde popüler bir peynirdir. Çok çabuk erir ve makarna, pizza ve sandviçler için kullanışlıdır.[29]
  • Nabulsi baharatlar ve daha sonra, kızarmış ızgara ya da yemiş ve popüler bir tatlı kullanılan tohum karışımı taze ackawi peynir kaynatılarak yapılan hellim benzer knafeh, bir peynir pasta şeker bazlı bir şurup batırılmış.[30]
  • Shanklish inek sütünden yapılır, tuzlanır, fermente edilir ve kekik ve biberle tatlandırılır ve kırmızı biber pullarıyla kaplanmış peynir topları haline getirilir.[31]

Etler[değiştir | kaynağı değiştir]

Lübnan mutfağındaki bazı et yemekleri
Raita, sumac ile yapılan bir salata ve köfte
  • Shawarma, ince dilimlenmiş ve soğan, turşu ve domates gibi soslarla sandviç olarak servis edilen, yavaş pişirilmiş şiş et (tavuk, kuzu veya dana eti) ile yapılan, yaygın olarak bulunan bir sokak yemeği şeklidir.[32][33] Bu yemeğin Stiller shawarma lahmeh ile kümes ızgara maydanoz, soğan ve tarator ve shawarma djeij ile ızgara et dahil toum ve marul.[34]
  • Sambousek (samboosak veya sambousak bi-lahm olarak da adlandırılır), genellikle etle doldurulmuş ve meze (mezze) olarak servis edilen küçük bir doldurulmuş hamur işidir. Genellikle kıyma veya kuzu eti ile doldurulsa da, sambousek peynir veya diğer dolgularla da doldurulabilir.[35][36]
  • İçli köfte, kıyma ile yapılan dolgulu bulgur hamurudur ve kızarmış (içli köfte), pişmemiş (<i id="mwAtE">içli köfte nayyeh</i>), fırınlanmış (içli köfte bil-saneeya) olmak üzere farklı şekillerde yapılabilen ve tümü yoğurtla servis edilebilen bir hamurdur.[37][38][39] İçli köfte Bazı bölgesel sürümleri (popüler kabak aromalı Kebbe lakteen olan Beit Mery) ve Kebbe zghartweih popüler bir fırında pişirilmiş versiyonu olan Ehden.[40][41]
  • Kubideh ile servis kebap türüdür pivaz, kıyılmış yapılmış bir zevkle maydanoz, soğan, zemin kimyon ve sumak.[42]
  • Kafta, küçük köfte şeklinde şekillendirilmiş veya köfte şeklinde toplar haline getirilmiş ve daha sonra fırında pişirilen, tavada kızartılan veya kömürde ızgara yapılan baharatlı kıyma ile yapılır. Kafta ekmek ve diğer garnitürlerle servis edilir.[43]
  • Trablus'ta satılık koyun kafatasları
    <i id="mwAwQ">Barout del batata</i> - patates ile servis edilen baharatlı kuzu.[44]
  • <i id="mwAwk">Deleh mehshi</i> - doldurulmuş kuzu göğüs kafesi (Broummana'da popüler).[45]
  • <i id="mwAw8">Laban Immo</i> - pişmiş yoğurt ve pilavlı kuzu eti (Douma'da popüler).[46]
  • <i id="mwAxU">Kafta meshwi</i> - ince doğranmış soğan ve maydanozla karıştırılmış kıyılmış kuzu, mangal kömürü üzerine şiş üzerinde kızartılmış.[47]
  • Qawarma - ilkbaharda yağlı kuyruklu bir kuzu satın almak ve onu gece gündüz dut ve üzüm yaprakları, buğday kabuğu ve etli kıyılmış kuzu tabağında biten diğer malzemelerle, tuzlanmış ve hayvanın yağında tutulur.[48][49][50]
  • Sfiha (ayrıca lahm b'ajin ) - Lübnan'ın Baalbek kasabasında popüler olan koyun kıyma, soğan ve fındıkla kaplı hamur işleri.[51][52]
  • <i id="mwAzE">Şiş barak</i> (Lübnan mantısı) - yoğurt soslu et köfte.[53]
  • Khash - baş, ayaklar ve mideyi (işkembe) içerebilen haşlanmış koyun parçaları.

Tavuk[değiştir | kaynağı değiştir]

Djaj meshwi, limon soslu sarımsaklı ızgara tavuk
  • <i id="mwA0I">Chich taouk</i> - tarçın ve kimyon dahil sarımsak, limon ve baharatlarla marine edilmiş kömürde ızgara tavuk[54]
  • <i id="mwA0c">Djaj meshwi</i> - sarımsaklı limon sosu ile marine edilmiş barbeküde ızgara, hafif baharatlı tavuk.[55]
  • <i id="mwA0w">Farrouj meshwi</i> - sarımsak sos ile servis edilen ızgara tavuk.[56]
  • Jwenih (veya Jawaneh) - Kişniş, sarımsak ve limonla pişirilmiş tavuk kanatları meze olarak servis edilir.[57]
  • <i id="mwA1c">Riz bi-djaj</i> - tavuk ve pilav.[58]
  • Şiş tavuk - sadece beyaz et kullanılan, zeytinyağı, limon, maydanoz ve sumakla marine edilmiş, badem ve çam fıstığı ile pirinç yatağında servis edilen ızgara tavuk şişleri.[59]

Sığır eti[değiştir | kaynağı değiştir]

Sayadieh, ince baharatlı balık, pirinç yatağında servis edilir.
  • Pastırma - Osmanlılar tarafından tanıtılan, işlenmiş, terbiyeli kurutulmuş dana eti.[60][61]
  • <i id="mwA3A">Tabbouleh bi dehn</i> - tabbouleh'in başka bir versiyonu ve mercimek ve dana yağı ile pişirilir.[62]
  • Ghameh - doldurulmuş inek bağırsaklarından oluşan bir incelik.[63]
  • <i id="mwA3s">Kafta bithine</i> - Beit ed- Dine'de popüler olan susam konsantresiyle baharatlı et.[64]
  • Kafta nayyeh - çiğ sığır tartar

Balık[değiştir | kaynağı değiştir]

  • <i id="mwA4c">Samkeh Harra</i> - ızgara balık ile marine edilmiş biber, narenciye ve kişniş.[65]
  • Akhtabout - ızgara ahtapot (genellikle Beyrut'ta Samkeh Harra ile servis edilir).[66]
  • Sayadieh - ince baharatlı balık, pirinç yatağında servis edilir. Safran içinde pişirilmiş ve pilavda soğan, sumak ve tahin sosu (yemeğin en önemli kısmı) ile servis edilen balık, Sidon'da ortaya çıkmıştır.[67]

Tatlılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Lübnan mutfağındaki tattlılar Osmanlı mutfağından derin bir şekilder etkilenmiştir. Osmanlı döneminden kalan tatlılar arasında muhallebi, sütlaç ve lokum öne çıkar.[68]


  • muhallebi
  • sütlaç
  • Ma'amoul bir tür biscotto
  • Sfouf bademle süslenmiş anasonlu tatlı bir pastadır

Çeşniler ve baharatlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Lübnan'da kullanılan çeşitli otlar ve baharatlar
Ingredients for fattoush
Vegetables including radishes for sale in a Beirut market
Fruits for sale including pears and apples
Traditional toum preparation
  • Sumak, birçok salatada, humusta ve diğer yemeklerde kullanılan, keskin, limonlu bir tat veren bir baharattır.
    Tahin - susam ezmesi.[69]
  • Tarator - tahin, su, sarımsak ve limon sos.[70]
  • Toum - sarımsak sosu.[71]
  • Shatta - Orta Doğu'da popüler olan acı biber sosu.[72]
  • Muhammara - muhammara veya mhammara, Levant ve Türk mutfaklarında bulunan, aslen Halep, Suriye'den gelen bir acı biber sosudur.[73]
  • Sumak - birçok salatada kullanılan keskin bir baharattır.[74]
  • Za'atar - bölgeden bölgeye ve aileden aileye farklılık gösterebilen kurutulmuş kekik ve sumak. Çoğu evde yapılır, ancak Lübnan kilerlerinden satın alınabilir.[75]
  • Lübnan baharat karışımı (Lübnan yedi baharatı[76] da adlandırılır) - eşit miktarda yenibahar, karabiber, tarçın, karanfil, çemen, hindistan cevizi ve zencefilin bir karışımı. Genellikle birçok Lübnan yemeğini tatlandırmak için kullanılır.[77]

İçecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Arap kahvesi, sade kahve ve Türk kahvesi.[78][79][80]
  • Lübnan birası, şerbetçiotu yerine maltla yapılan alkolsüz versiyonları da içerir.[81]
  • Arak - alkollü bir içecek.[82]
  • Ayran - yoğurt.[83]
  • Keçiboynuzu ağacından yapılan alkolsüz içecek.
  • Jallab - keçiboynuzu, hurma, pekmez ve gül suyundan yapılan tatlı bir içecek.[84]
  • Lübnan şarabı - Lübnan, dünyadaki en eski şarap üretim yerlerinden biridir.[85] Fenikeliler, antik çağlarda Akdeniz'de şarap ve bağcılığın yayılmasında etkili oldular. Lübnan'ın Beqaa Vadisi , ünlü Kefraya, Ksara ve Château Musar etiketleri dahil 30'dan fazla üzüm bağı içerir.[86][87]
  • Mate - Bir kafein açısından zengin içki aşılanmış ve sık tüketilen Shouf ve Aley. Arjantin'den, önemli bileşenlerinin yetiştirildiği Lübnan diasporasından eve dönen göçmenler tarafından getirildiği düşünülüyordu.[88]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Lebanon (İngilizce). Marshall Cavendish. September 1996. ISBN 978-0-7614-0283-1. 23 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  2. ^ Classic Lebanese Cuisine: 170 Fresh and Healthy Mediterranean Favorites (İngilizce). Rowman & Littlefield. 1 Eylül 2009. ISBN 978-0-7627-5649-0. 13 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  3. ^ "Lebanese Food and What Makes It World Famous". CarbonCraft (İngilizce). 5 Ağustos 2019. 2 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2020. 
  4. ^ Understanding Lebanon Today (İngilizce). Mitchell Lane Publishers, Inc. November 2014. ISBN 978-1-61228-676-1. 19 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  5. ^ Lebanese Cuisine (İtalyanca). Edizioni R.E.I. 27 Kasım 2014. ISBN 978-2-37297-134-8. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  6. ^ The Mediterranean Way of Eating: Evidence for Chronic Disease Prevention and Weight Management (İngilizce). CRC Press. 6 Haziran 2014. ISBN 978-1-4822-3125-0. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  7. ^ Classic Lebanese Cuisine: 170 Fresh and Healthy Mediterranean Favorites (İngilizce). Rowman & Littlefield. 1 Eylül 2009. ISBN 978-0-7627-5649-0. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  8. ^ The Arab Americans (İngilizce). Greenwood Publishing Group. 2006. ISBN 978-0-313-33219-7. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  9. ^ New Flavours of the Lebanese Table (İngilizce). Random House. 31 Mart 2012. ISBN 978-1-4481-1876-2. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  10. ^ Classic Lebanese Cuisine: 170 Fresh and Healthy Mediterranean Favorites (İngilizce). Rowman & Littlefield. 1 Eylül 2009. ISBN 978-0-7627-5649-0. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  11. ^ Worldmark Encyclopedia of Cultures and Daily Life (İngilizce). Gale. 2009. ISBN 978-1-4144-4892-3. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  12. ^ Lebanese Home Cooking: Simple, Delicious, Mostly Vegetarian Recipes from the Founder of Beirut's Souk El Tayeb Market (İngilizce). Quarry Books. 15 Eylül 2015. ISBN 978-1-63159-037-5. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  13. ^ From ʻAkkār to ʻAmel: Lebanon's slow food trail : places, products and producers from Lebanon (İngilizce). Slow Food Beirut. 2008. ISBN 9787000414174. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  14. ^ Lebanon: an insider's guide (İngilizce). Prana Publishers. 2000. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  15. ^ Arak and Mezze: The Taste of Lebanon (İngilizce). Saqi Books. 2008. ISBN 978-0-86356-476-5. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  16. ^ Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals (İngilizce). Jones & Bartlett Learning. 2011. ISBN 978-0-7637-5965-0. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  17. ^ Wild-type Food in Health Promotion and Disease Prevention: The Columbus Concept (İngilizce). Springer Science & Business Media. 23 Ocak 2008. ISBN 978-1-59745-330-1. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  18. ^ The Culinary Heritage of Lebanon (İngilizce). Ramzi Choueiri. 1 Ocak 2002. ISBN 978-9953-0-0753-3. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  19. ^ The Meal: Proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cookery, 2001. Oxford Symposium. 2002. s. 268. ISBN 978-1-903018-24-8. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  20. ^ a b World and Its Peoples. Marshall Cavendish. September 2006. s. 979. ISBN 978-0-7614-7571-2. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  21. ^ Joy of Cooking: 2019 Edition Fully Revised and Updated. Simon and Schuster. 12 Kasım 2019. s. 46. ISBN 978-1-5011-6971-7. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  22. ^ Simply Lebanese (İngilizce). Garnet Publishing Ltd. 14 Ağustos 2014. ISBN 978-1-85964-343-3. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  23. ^ Lebanon (İngilizce). Cavendish Square Publishing, LLC. 15 Nisan 2017. ISBN 978-1-5026-2601-1. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  24. ^ The Oxford Companion to Cheese (İngilizce). Oxford University Press. 2016. ISBN 978-0-19-933088-1. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  25. ^ "Baladi - Cheese.com". cheese.com. 26 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2020. 
  26. ^ The New Mediterranean Diet Cookbook: A Delicious Alternative for Lifelong Health (İngilizce). Random House Publishing Group. 27 Mart 2012. ISBN 978-0-345-53614-3. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  27. ^ Recipes and Remembrances from an Eastern Mediterranean Kitchen: A Culinary Journey Through Syria, Lebanon, and Jordan (İngilizce). Siamanto Press. 2001. ISBN 978-0-9709716-8-5. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  28. ^ Microbiology of Fermented Foods (İngilizce). Springer Science & Business Media. 6 Aralık 2012. ISBN 978-1-4613-0309-1. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  29. ^ Classic Lebanese Cuisine: 170 Fresh and Healthy Mediterranean Favorites (İngilizce). Rowman & Littlefield. 1 Eylül 2009. ISBN 978-0-7627-5649-0. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  30. ^ Brined Cheeses (İngilizce). John Wiley & Sons. 15 Nisan 2008. ISBN 978-1-4051-7164-9. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  31. ^ Julie Taboulie's Lebanese Kitchen: Authentic Recipes for Fresh and Flavorful Mediterranean Home Cooking (İngilizce). St. Martin's Publishing Group. 6 Haziran 2017. ISBN 978-1-250-09494-0. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  32. ^ Lebanon (İngilizce). Marshall Cavendish. 2008. ISBN 978-0-7614-2081-1. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  33. ^ Lebanon (İngilizce). Marshall Cavendish. 2008. ISBN 978-0-7614-2081-1. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  34. ^ Feast: Food of the Islamic World (İngilizce). Bloomsbury Publishing. 4 Ekim 2018. ISBN 978-1-5266-0556-6. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  35. ^ Simply Lebanese (İngilizce). Garnet Publishing Ltd. 14 Ağustos 2014. ISBN 978-1-85964-343-3. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  36. ^ New Flavours of the Lebanese Table (İngilizce). Random House. 31 Mart 2012. ISBN 978-1-4481-1876-2. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  37. ^ The Greenwood encyclopedia of world popular culture (İngilizce). Greenwood Press. 2007. ISBN 978-0-313-33274-6. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  38. ^ Simply Lebanese (İngilizce). Garnet Publishing Ltd. 14 Ağustos 2014. ISBN 978-1-85964-343-3. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  39. ^ Arabesque New Edition (İngilizce). Hardie Grant Publishing. 2010. ISBN 978-1-74273-553-5. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  40. ^ New Flavours of the Lebanese Table (İngilizce). Random House. 31 Mart 2012. ISBN 978-1-4481-1876-2. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  41. ^ Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals (İngilizce). Jones & Bartlett Learning. 2011. ISBN 978-0-7637-5965-0. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  42. ^ How to Grill: The Complete Illustrated Book of Barbecue Techniques, A Barbecue Bible! Cookbook (İngilizce). Workman Publishing. 1 Mayıs 2001. ISBN 978-0-7611-2014-8. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  43. ^ New Flavours of the Lebanese Table (İngilizce). Random House. 31 Mart 2012. ISBN 978-1-4481-1876-2. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  44. ^ "Chickpea (Gastronomy) - Definition - Online Encyclopedia". en.mimi.hu. 8 Ocak 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2020. 
  45. ^ Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals (İngilizce). Jones & Bartlett Learning. 2011. ISBN 978-0-7637-5965-0. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  46. ^ Lebanese Mountain Cookery (İngilizce). David R. Godine Publisher. 1995. ISBN 978-1-56792-020-8. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  47. ^ Pan Am's World Guide: The Encyclopedia of Travel (İngilizce). McGraw-Hill. 1976. ISBN 978-0-07-048424-5. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  48. ^ The Oxford Companion to Food (İngilizce). Oxford University Press. 2014. ISBN 978-0-19-967733-7. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  49. ^ "Shawarma Djaj -- Chicken Shawarma (Lebanon -- Middle East) Recipe - Food.com". www.food.com. 20 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 
  50. ^ Recipes and Remembrances from an Eastern Mediterranean Kitchen: A Culinary Journey Through Syria, Lebanon, and Jordan (İngilizce). Siamanto Press. 2001. ISBN 978-0-9709716-8-5. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  51. ^ The World's Best Street Food: Where to Find it & How to Make it (İngilizce). Lonely Planet. 1 Ağustos 2012. ISBN 978-1-74321-664-4. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  52. ^ "BAYT LAḤM". doi:10.1163/9789004206106_eifo_sim_1339. 
  53. ^ Middle Eastern Kitchen (İngilizce). Hippocrene Books. 2006. ISBN 978-0-7818-1190-3. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  54. ^ The Lebanese Collection (İngilizce). Lulu.com. 9 Mayıs 2015. ISBN 978-0-9559911-8-9. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  55. ^ The Washington, Dc., Ethnic Restaurant Guide: Your Passport to Great Ethnic Dining (İngilizce). Open Road Publishing. September 1993. ISBN 978-1-883323-01-1. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  56. ^ Pan Am's World Guide: The Encyclopedia of Travel (İngilizce). McGraw-Hill. 1976. ISBN 978-0-07-048424-5. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  57. ^ International Cooking With Karen Anand (İngilizce). Popular Prakashan. 2005. ISBN 978-81-7154-908-5. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  58. ^ Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals (İngilizce). Jones & Bartlett Learning. 2011. ISBN 978-0-7637-5965-0. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  59. ^ Simply Lebanese (İngilizce). Garnet Publishing Ltd. 14 Ağustos 2014. ISBN 978-1-85964-343-3. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  60. ^ The Cambridge World History of Food (İngilizce). Cambridge University Press. 2000. ISBN 978-0-521-40215-6. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  61. ^ The Ottoman Kitchen (İngilizce). Interlink Pub. 2001. ISBN 978-1-56656-432-8. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  62. ^ Wheat-Free Recipes & Menus (İngilizce). Penguin. 22 Temmuz 2004. ISBN 978-1-4406-8487-6. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  63. ^ Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals (İngilizce). Jones & Bartlett Learning. 2011. ISBN 978-0-7637-5965-0. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  64. ^ Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals (İngilizce). Jones & Bartlett Learning. 2011. ISBN 978-0-7637-5965-0. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  65. ^ Lebanease Cuisine: The Ease in Modern Lebanese Cooking (İngilizce). Lina Khatib. 5 Nisan 2006. ISBN 978-1-4196-2728-6. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  66. ^ Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals (İngilizce). Jones & Bartlett Learning. 2011. ISBN 978-0-7637-5965-0. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  67. ^ Everyday Lebanese Cooking (İngilizce). Little, Brown Book Group. 6 Haziran 2013. ISBN 978-1-908974-17-4. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  68. ^ Sweet Treats Around the World. ss. 179-183. 
  69. ^ Simply Lebanese (İngilizce). Garnet Publishing Ltd. 14 Ağustos 2014. ISBN 978-1-85964-343-3. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  70. ^ Lebanese Cuisine (İtalyanca). Edizioni R.E.I. 27 Kasım 2014. ISBN 978-2-37297-134-8. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  71. ^ Rose Water and Orange Blossoms: Fresh & Classic Recipes from my Lebanese Kitchen (İngilizce). Running Press. 28 Nisan 2015. ISBN 978-0-7624-5604-8. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  72. ^ "Middle Eastern Hot Sauce - Shatta". Simple Comfort Food (İngilizce). 28 Mart 2011. 7 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2020. 
  73. ^ "Muhammara Recipe". Bon Appetit (İngilizce). 17 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2020. 
  74. ^ The Macmillan treasury of spices and natural flavorings: a complete guide to the identification and uses of common and exotic spices and natural flavorings (İngilizce). Macmillan Pub. Co. 1 Kasım 1988. ISBN 978-0-02-587850-1. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  75. ^ New Flavours of the Lebanese Table (İngilizce). Random House. 31 Mart 2012. ISBN 978-1-4481-1876-2. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  76. ^ "Arşivlenmiş kopya". 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  77. ^ The Magic of Spice Blends: A Guide to the Art, Science, and Lore of Combining Flavors (İngilizce). Quarry Books. 15 Aralık 2015. ISBN 978-1-63159-074-0. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  78. ^ Leisurely Islam: Negotiating Geography and Morality in Shi'ite South Beirut (İngilizce). Princeton University Press. 27 Ekim 2013. ISBN 978-0-691-15366-7. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  79. ^ Peoples of Western Asia (İngilizce). Marshall Cavendish. September 2006. ISBN 978-0-7614-7677-1. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  80. ^ Lebanon (İngilizce). Cavendish Square Publishing, LLC. 15 Nisan 2017. ISBN 978-1-5026-2601-1. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  81. ^ "Non-alcoholic beer commercial criticized by religious groups –News, Lebanon News –THE DAILY STAR". www.dailystar.com.lb. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2020. 
  82. ^ Lebanon (İngilizce). Bradt Travel Guides. December 2016. ISBN 978-1-84162-558-4. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  83. ^ Development and Manufacture of Yogurt and Other Functional Dairy Products (İngilizce). CRC Press. 19 Nisan 2016. ISBN 978-1-4200-8208-1. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  84. ^ Simply Lebanese (İngilizce). Garnet Publishing Ltd. 14 Ağustos 2014. ISBN 978-1-85964-343-3. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  85. ^ McGovern, Patrick E. 2003. Ancient wine: the search for the origins of viniculture. Princeton University Press
  86. ^ Wine: From Neolithic Times to the 21st Century. Algora Publishing. 2006. s. 15. ISBN 978-0-87586-477-8. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  87. ^ Lebanon. Bradt Travel Guides. 2016. s. 102. ISBN 978-1-84162-558-4. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  88. ^ Border Lives: An Ethnography of a Lebanese Town in Changing Times (İngilizce). BRILL. 9 Nisan 2019. ISBN 978-90-04-39434-6. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021.