Kuantum dolanıklık

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Dolanıklık, kuantum mekaniğine özgü bir olgudur. Kuantum fiziğine göre iki benzer parçacık birbiri ile eşzamanlılığa sahiptir. Bu parçacıklar ayrı yerlerde birbirlerinden çok uzak mesafelerde olsalar bile birinde olan bir durum diğerini de aynı şekilde etkiler. Daha basit bir anlatımla ikiz kardeşlerin ayrı ülkelerde olduğu varsayıldığında, bir kardeşin sağ elini kaldırması diğer ülkedeki kardeşinde sağ elini kaldırması anlamına gelir.

Eldeki kuantum sistemi tanımlayan Hilbert uzayı bir çarpım uzayı şeklinde yazılabiliyorsa, dolanıklıktan bahsedilebilir. Örneğin şeklinde yazılabilen Hilbert uzayı içinde gibi vektörler düşünüldüğünde; eğer vektörü iki vektörün bir çarpımı şeklinde yazılamıyorsa, 'nin dolanık bir hali temsil ettiği ifade edilir. Buna bir örnek daha verilebilir: Momentum her zaman sabit kaldığından birbiriyle çarpıştırılan bilardo topları birbirlerine dolanmış olur.

Azami Dolanıklık[değiştir | kaynağı değiştir]

İki parçalı bir Hilbert uzayında vektörü tarafından temsil edilen kuantum hali düşünülür. Bu hal, aynı zamanda bir yoğunluk matrisi ile de ifade bulabilir. Bu durumda eşitliği sağlanır. Eğer 'nun üzerinden izi alınırsa, elde edilen yeni yoğunluk matrisi sadece üzerindeki vektörlere etkir. Bu yoğunluk matrisi genelde ile gösterilir ve indirgenmiş yoğunluk matrisi adıyla anılır.

Eğer , 'daki birim matrisle doğru orantılıysa, 'nin azami dolanık bir kuantum hali temsil ettiği söylenir.

Leonard Susskind, makalesinde[1] azami dolanıklığın anlamını şöyle vermiştir:

Azami dolanıklığın anlamı şudur ki A içindeki her gözlemlenebilir için, bunun B içinde karşılık geldiği gözlemlenebilir ölçülerek eğer A için de aynı ölçüm yapılmış olsaydı ne elde edileceğinin tahmin edilebilmesidir.

Burada A ve B'den kasıt, yukarıda ve Hilbert uzayları ile ifade edilen kuantum sistemlerdir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Leonard Susskind. "The Transfer of Entanglement: The Case for Firewalls" 24 Kasım 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 7 Ekim 2012