Kuş Serisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Tofaş Kuş Serisi
Tofaş Şahin.jpg
Genel Bakış
Üretici Türkiye Tofaş
Diğer adı Tofaş Şahin
Tofaş Doğan
Tofaş Kartal
Üretim yıl(lar)ı 1981-2010
Gövde ve Şasi
Sınıf Orta sınıf
Düzen Önden motorlu, arkadan itişli
Kronoloji
Selefi Tofaş Murat 124
Tofaş Murat 131

Tofaş Kuş Serisi olarak bilinen Şahin, Doğan ve Kartal, Tofaş tarafından 1981-2010 yılları arasında üretilen bir otomobil serisidir. 1981 yılında üretime başlanan seri, 2010 yılında Etiyopya'daki Holland Car firmasının "DOCC" adlı modelin üretimiyle son bulmuştur. Üretilen modeller FIAT 124 ve ardılları olan 131 ve Regata'dan türetilmiş, motor ve aktarma organlarını İtalyan FIAT ve Lancia'dan almıştır. Önden motor, arka tekerlekten itişli, sedan ve station wagon gövde tiplerine sahiptir.

Kuş Serisi, Türkiye pazarı için 1981-2004 yılları arasında üretildi. 1970'li yılların teknolojisine sahip olmasına rağmen, 1990'lı yıllarda özellikle yedek parçasının bolluğu, ülke yollarına uyumu, kolay modifiye edilebilmesi ve uygun fiyatı sayesinde Türkiye'de çok tutuldu.[kaynak belirtilmeli] Yaklaşık 1.700.000 adetle Türkiye'nin en çok üretilen ve satılan binek otomobil unvanına sahiptir.[kaynak belirtilmeli] Emniyet, Jandarma ve PTT gibi kamu kuruluşları tarafından da kullanılmış, özellikle taksi şoförleri tarafından tercih edilmiştir. Diğer TOFAŞ ürünleri gibi 1 yıl üretici ve 3 yıl paslanmazlık garantisine sahipti.

Murat 131 (1977-1981)[değiştir | kaynağı değiştir]

Şubat 1977'de bantlardan indirilen ilk Murat 131 (Bursa Tofaş Anadolu Arabaları Müzesi)

Şubat 1977'de Murat 124 modelinden sonra üretime başlayan Murat 131, Fiat 131 Mirafiori'nin Türkiye pazarına uyarlanmış şekliydi. İlk seferde sadece 1.3 litre, çifte boğaz Solex karbüratörlü, "OHV" supap düzenine sahip sıralı 4 silindirli benzin motoru (70 BG) ve 4 ileri mekanik vitesle satışa sunuldu. 1978 yılında da station wagon modelinin üretimi başladı.

Birinci nesil (1981-1988)[değiştir | kaynağı değiştir]

Birinci nesil
P1060123.1.jpg
Genel Bakış
Diğer adı Tofaş Murat 131 Şahin
Tofaş Murat 131 Doğan
Tofaş Murat 131 Kartal
Üretim yıl(lar)ı 1981-1988
Montaj Bursa, Türkiye
Gövde ve Şasi
Sınıf Orta sınıf
Gövde tipi 4 kapılı sedan (Şahin, Doğan)
5 kapılı station wagon (Kartal)
Benzerleri Fiat 131
SEAT 131
Güç özellikleri
Motor 1.3 L 131 A.000 I4
1.6 L 131 A1.000 I4
Şanzıman 4 ileri manuel
5 ileri manuel
Boyutlar
Dingil mesafesi 2,490 mm
Uzunluk 4,264 mm
Genişlik 1,642 mm
Yükseklik 1,381 mm
Curb ağırlık 985 kg

İlk model (1981-1984)[değiştir | kaynağı değiştir]

1981 yılında İtalyan kardeşinin parçalarıyla tasarımı güncellenen Murat 131 modeli, "Şahin", "Doğan" ve "Kartal" isimlerini aldı. Şahin ekonomik aile sedanı, Doğan daha lüks donanımlara sahip sedan ve Kartal station wagon olarak piyasaya sürüldü. Bu kez 1.3 litre Weber karbüratörlü OHC (75 BG) veya 1.6 OHV (96 BG) motorlar ve 5 ileri mekanik vites kutusu kullanıldı. Şahin ve Kartal'da Murat 131'deki kare farlar kullanılmaya devam edilirken, Doğan ise dörtlü yuvarlak farlara sahipti. Bu model Kartal aynı zamanda kambur kasa olarak da bilinmektedir.

Makyaj (1984-1988)[değiştir | kaynağı değiştir]

1984 yılında Kuş Serisi hafif bir şekilde yenilendi. Şahin ve Kartal'da dörtlü yuvarlak farlar (Mirafiori), Doğan'da da büyük kare farlar bulunuyordu (Supermirafiori). Ayrıca Kartal'ın bagaj bölümü C sütunundan itibaren yükseltilip büyütülmüştür. Kartal'da diğerlerinden farklı olarak beş bijonlu tekerlekler bulunuyordu. Sonradan Kartal'ın geri vites lambaları park lambalarının üzerine eklendi ve Murat 131 ibaresi kaldırıldı.

Serçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Tofaş Serçe

1984 yılında da 6 yıl önce üretimden kalkan Murat 124'ün gövde kabuğu modernize edilerek Serçe isimli daha ucuz ve daha az donanım içeren modeli piyasaya sürülmüş, bir bakıma Murat 124 6 yıllık aradan sonra bantlara geri dönmüştü. 1.3 litre 70 BG OHV motor 4 ileri vitesle donatılmıştı ve gövde Şahin'de olduğu gibi opak renklerle boyanıyordu.

1995 yılında Serçe'nin üretimi durduruldu.

Özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Motorlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1.3 litre OHC 75 BG Weber karbüratörlü (1981-1988)
  • 1.6 litre OHV 85 BG tipo karbüratörlü (1981-1988)

İkinci nesil (1988-2010)[değiştir | kaynağı değiştir]

İkinci nesil
TofasSahininAntalyafront.JPG
Genel Bakış
Diğer adı Tofaş Şahin
Tofaş Doğan
Tofaş Kartal
Holland DOCC
Üretim yıl(lar)ı 1988-2010
Montaj Bursa, Türkiye
Kahire, Mısır
Addis Ababa, Etiyopya
Gövde ve Şasi
Sınıf Orta sınıf
Gövde tipi 4 kapılı sedan (Şahin, Doğan)
5 kapılı station wagon (Kartal)
5 kapılı panelvan (Kartal Kargo)
Benzerleri Fiat 131
Fiat Regata
SEAT Málaga
Güç özellikleri
Motor 1.4 L 159A2.000 I4
1.6 L 159A3.000 I4
1.6 L 131 A1.000 I4
1.9 L 149.A1 016 I4 (dizel)[1]
Şanzıman 4 ileri manuel
5 ileri manuel
Boyutlar
Dingil mesafesi 2,490 mm
Uzunluk 4,316 mm
4,396 mm (Kartal)[2]
Genişlik 1,642 mm
Yükseklik 1,437 mm
1,496 mm (Kartal)[2]
Curb ağırlık 960-1,060 kg

İlk model (1988-1993)[değiştir | kaynağı değiştir]

1988 yılında Tofaş, İtalya'da üretimi sonlanan Fiat Regata'nın parçalarını (örn. farlar) satın alarak Murat 131 şasisi üzerine yerleştirip uyarladı. FIAT 128'de kullanılan 1.4 litre 85 BG veya 1.6 litre 96 BG karbüratörlü benzin motoru ve 5 ileri mekanik vites kutusuyla geliyordu. Ayrıca Murat 131 ibaresi tamamen çıkarılmıştır.

1990 yılından itibaren Şahin ve Kartal'larda 5 ileri şanzıman standart hale geldi.

Şahin ve Kartal modelleri, sınırlı üretim olarak 1.93 litrelik endirekt püskürtme sıralı 4 silindir Lancia dizel motoru ile geliyordu.[3] Dizel motorlu Şahin ve Kartal, motorun ağır ve verimsiz oluşu, yüksek fiyatı nedeniyle fazla tercih edilmedi. Daha sonraki yıllarda benzinli modellere sahip kullanıcılar, araçlarını Audi 1.6 (CY) veya Isuzu 1.7 Circle-L (4EE2) turbodizel motorlarıyla donatmıştır. 1988 yılında bir dizel Şahin, benzinli Şahin ve Serçe'nin anahtar teslim fiyatlarının toplamıyla alınabiliyordu.[4]

İlk makyaj (1993-1997)[değiştir | kaynağı değiştir]

1993 yılında bir kez daha makyajlanan Kuş Serisi'nin iç mekanında göğüs yenilenmiş, dışı da BMW E30'dan alınan yan aynalar, doğal renkli sinyal lambaları ve büyük "T" logosuna sahip ızgara ile dikkat çekiyordu. Doğan ve Kartal modelleri için gövde rengi tampon sis farları ve far yıkama sistemi de kullanılmaya başlamıştır. Doğan SLX modeli ise hidrolik direksiyona kavuştu. 1995 yılından itibaren, akaryakıt fiyatlarının artmasıyla, LPG yakıt sistemli modeller özellikle taksi şoförleri için üretilmiş, zamanla sivil kullanıma da açılmıştır.

İkinci makyaj (1997-2010)[değiştir | kaynağı değiştir]

1997-2003 TOFAŞ Kartal SLX

1997 yılında yapılan son bir makyajla bu kez 1.4 litre karbüratörlü (72 BG) veya 1.6 litre (80 BG) püskürtmeli benzinli motor, 5 ileri vites ve hidrolik direksiyon ile geliyordu. Aerodinamik yan aynalar, tamamen yenilenen iç döşeme ve güncellenen farlar da donanım özellikleri arasındaydı. Tipo Due (FIAT Tipo-Tempra-Alfa Romeo 145-Lancia Delta-Dedra) platformunda kullanılan 1.6 litre tek noktadan püskürtmeli motorda katalitik çevirici de bulunmaktaydı.

1998 yılında Kartal'ın iki koltuklu, sac pencereli 5 kapılı panelvan Kargo modeli piyasaya çıktı.[5] Kartal Kargo 600 kg yük taşıyabiliyordu. Bu model PTT gibi kamu kuruluşları tarafından da kullanıldı ve 1999'da yerini Fiat Doblo'ya bıraktı.

Zamanla Türkiye'de üretilen otomobillerin Avrupa egzoz emisyon standartlarına uygun olarak üretilmeye başlanması, 2003 yılında Kuş Serisi'nin Türkiye pazarından çekilmesine neden oldu. Kuş Serisi yerini Fiat Albea ve Palio'ya bıraktı. TOFAŞ'ta üretim 2006 yılına kadar Mısır ve Azerbaycan pazarı için devam etti. 2006 yılından sonra TOFAŞ, Şahin'in gövde parçalarını CKD olarak Mısır'da Nasr Otomobil Şirketi'ne sattı. Nasr tarafından üretilen Şahin'de 1.6 litre püskürtmeli motor bulunuyordu. 2006 yılında Hollanda temelli bir firma, Etiyopya'da bir otomobil montaj tesisi kurdu ve TOFAŞ'tan CKD kitleri satın alındı. Holland Car DOCC adını alan Şahin, Etiyopya'da üretilen ilk otomobil olup, sınırlı sayıda yapıldı ve üretim 2010 yılında durduruldu. Yerini Çin'den gelen aynı boyutlarda çağdaş sedan modelleri aldı.

Özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Modeller[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Şahin (1988-1993)
  • Şahin D (1989-1991)
  • Şahin S (1993-1998)
  • Şahin 1.4 (1998-2000)
  • Şahin 1.4 ie (2000-2002)
  • Şahin 1.6 ie (1999-2002)
  • Doğan (1988-1990)
  • Doğan L (1990-1992)
  • Doğan SL (1992)
  • Doğan S (1993-1998)
  • Doğan SLX (1993-1998)
  • Doğan SLX 1.6 ie (1998-1999)
  • Doğan 1.6 ie (2000-2002)
  • Kartal (1988-1993)
  • Kartal D (1989-1991)
  • Kartal L (1990-1992)
  • Kartal SL (1992-1993)
  • Kartal S (1993-1998)
  • Kartal SLX (1993-1998)
  • Kartal Kargo (1998-1999)
  • Kartal SLX 1.6 ie (1998-1999)
  • Kartal 1.6 ie (2000-2002)

Motorlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1.4 litre OHC 85 BG Weber karbüratörlü (1988-1997)
  • 1.4 litre OHC 72 BG Weber karbüratörlü (1997-2006)
  • 1.6 litre OHC 80 BG "Tipo Due" püskürtmeli (1997-2010)
  • 1.9 litre OHC 73 BG Lancia 149.A1 016 dizel (1988-1990)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ https://ismailterzi.files.wordpress.com/2012/10/sahind.jpg/
  2. ^ a b Çağkan Er (21 Ağustos 2017). "Tofaş Kartal". ArabaTeknikBilgi. 7 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20180407120000/http://www.arabateknikbilgi.com/otomobiller/tofas-kartal/. Erişim tarihi: 7 Nisan 2018. 
  3. ^ http://imageshack.us/f/691/sahind.jpg/
  4. ^ http://imageshack.us/photo/my-images/22/tofas.jpg/sr=1
  5. ^ "Tofaş'ın yeni Kartal'ı Kargo piyasada...". Otohaber: 7. 1998. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]