Kraliyet imtiyaznamesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
1827'de IV. George tarafından verilen Toronto Üniversitesi imtiyaznamesi

Kraliyet imtiyaznamesi (İngilizceroyal charter), ortak hukuk ülkelerinde bir hükümdar tarafından verilen ekonomik hak, siyasal ve yargı yetkileri tanıyan imtiyazdır.[1] Tarih boyunca kraliyet imtiyaznamelerinin arasında en ünlüsü 1215 tarihli Magna Carta ("büyük imtiyazname") olmuştur.[1] 14. yüzyıldan beri yalnızca bir bireye hak veya güç vermek için özel eylemler veya Tüzel kişiler için kullanılmıştır.[2][3][4]

1844 Anonim Şirketler Yasası'na kadar, kraliyet imtiyaznameleri, bir şirketin kurulabilmesi için bir parlâmento kararı dışında tek yoldu.[5][6][7]

Kraliyet imtiyaznameleriyle kurulan imtiyazlı şirketler, Birleşik Krallık'taki ekonomik kazanım peşinde olan tüccarlar ve zengin toprak sahiplerinin Amerika Birleşik Devletleri'ki kolonilere yatırımını sağlamıştır.[1] Tarihçilere ve Laurence Tribe gibi önde gelen Amerikalı hukukçulara göre, Amerikan kolonilerinin başarısı, büyük ölçüde kraliyet imtiyaznameleri üzerinde kurulmuş hukuk sistemi sayesindeydi.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d Tribe 2000.
  2. ^ Charter. The Supplement to the Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge. 1. Society for the Diffusion of Useful Knowledge. 1845. ss. 331-332. 25 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2021. 
  3. ^ "Magna Carta 1215". British Library. 14 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2019. 
  4. ^ Peter Crooks (July 2015). "Exporting Magna Carta: exclusionary liberties in Ireland and the world". History Ireland. 23 (4). 25 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2021. 
  5. ^ "Chartered bodies". Privy Council. 14 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2019. 
  6. ^ M. S. Rix (September 1945). "Company Law: 1844 and To-Day". The Economic Journal. Wiley/Royal Economic Society. 55 (218/219): 242-260. doi:10.2307/2226083. 
  7. ^ "Royal charter". Turcan Connell. 4 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2019. 

Kullanılan kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Tribe, Laurence H. (2000). American constitutional law (3. bas.). New York, N.Y.: Foundation Press. ISBN 978-1566627146.