Kore yöresel mutfağı

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Kore yöresel mutfağı (Korece향토요리/향토료리; Hanca: 鄕土料理) Kore mutfağında görülen yerel ve bölgesel farklılıkları yansıtır. Kore mutfağında görülen bu yöresel farklılıklar, genellikle farklı kültür ve yönetim biçimlerine sahip olan tarihi illerin kültürel çeşitliliğini yansıtır.

Kore 1948'den beri iki ulus devlete (Kuzey Kore ve Güney Kore) bölünmüş olsa da, tarihsel olarak Joseon Hanedanlığı'ndan başlayarak sekiz idari ile (paldo) bölünmüştür. Bu bölgeler de sırasıyla (i) Kuzey illeri olan Hamgyeong, Pyeongan ve Hwanghae, (i) merkezi iller olan Gyeonggi, Chungcheong ve Gangwon ve (iii) güney illeri olan Gyeongsang ve Jeolla'dır.[1]

Kore yarımadasında 19. yüzyılın sonlarına kadar ulaşım ağları iyi gelişmemiş olması da yukarıda bahsedilen sekiz tarihi ilin kendine özgü tatlarını ve pişirme yöntemlerini korumasına yardımcı oldu. Tarihi sekiz ilde görülen coğrafi ve iklim farklılıkların getirdiği tarım ürünlerindeki çeşitliliği de yansıtır. Günümüzde özellikle Güney Kore'de gelişen modern ulaşım ağları ve özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika'da gelen yabancı yiyeceklerin ortaya çıkmasıyla birlikte, Kore bölgesel mutfakları arasındaki farklar giderek azalmaktadır. Bununla birlikte, Kore yöresel mutfağında kuşaktan kuşağa aktarılan birçok benzersiz geleneksel yemek hala ülkede tüketilmektedir.[2][3]

Kuzey Kore mutfağı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey bölgesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Pyongan ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Merkezli Pyongan mutfağı, Pyongan ilinde görülen erken Mançurya etkisi gösterir. Bu tarihi etkiyle, Pyongan mutfağında yemekler bol görünecek şekilde büyük boyularda hazırlanır. Yöresel mutfağın başka bir özelliği ise Güney Kore mutfağının vazgeçilmezlerinden olan buharda pişirilmiş pirinç (ssalbap) yerine, pirinç ve bölgede görülen soğuk hava koşullarına dayanıklı darıdan oluşulan jobap kullanılır. Mutfağın tadı genellikle yumuşaktır ve yağlı yiyecekler kışın yenir.

Ayrıca, kimchi yerine bölgede sulu kimchi diye de adlandırılan dongchimi sık tüketilir.[4]

Pyongan mutfağının temsili ana yemekleri arasında gukbap (pirinçli çorba),[5] kimchi mari (soğuk kimchi suyu ve pilav),[6] dakjuk (tavuk lapası), Pyongyang naengmyeon (soğuk karabuğday erişte çorbası),[7][8] gangnyang guksu (soğuk et suyunda mısır eriştesi),[9] Pyongyang manduguk (Pyongyang usulü hamur tatlısı çorbası) ve gulmandu (kapaksız küçük hamur tatlısı) bulunur.[10][11]

Bölgede tüketilen yapışkan pirinç keklerine (tteok) alışılmadık isimler verilir ve özellikle Seul'da tüketilenlere göre daha büyük ve basittir. Pyongan mutfağındaki pirinç keklerinin arasında songgi tteok golmi tteok (yüksük şekilli pirinç keki),[12] pişmiş fasulye içeren kkojang tteok[13] dut yapraklarıyla pişirilen ppong tteok Azuki fasulyesiyle kaplanan nidoraemi,[14] ve midye şeklindeki jogae songpyeon bulunur.[10]

Pyongan mutfağındaki geleneksel şekerlemeler (hangwa)[15] arasında sıvılaştırılmış yeot ile yapılan Taesik öne çıkar.[10][16]

Pyongyang[değiştir | kaynağı değiştir]

Pyongyang Haritası

Şu anda Kuzey Kore'nin başkenti olan Pyongyang, aynı zamanda tarihi Kore krallıklarından biri olan Gojoseon'un başkenti ve 1946'ya kadar Pyongan ilinin merkeziydi.[17] Pyongan ilinin merkezi olması nedeniyle, Pyongyang mutfağı, Pyongan mutfak geleneklerinin birçoğunu paylaşır. Pyongyang mutfağının en ünlü yerel yemeği, mul naengmyeon veya sadece naengmyeon olarak da adlandırılan Pyongyang naengmyeon'dur. Naengmyeon'un tam kelime anlamı "soğuk erişte"dir. Naengmyeon, Soğuk et suyu ile karıştırılan ince karabuğday eriştesi, Kore armudu ve sulu kimchiden (dongchimi) oluşan Pyongyang naengmyeon, geleneksel olarak Pyongyang'da yerden ısıtmalı (Ondol sahibi) evlerinde yenmiş olduğu için halk arasında mizahî bir şekilde Pyongyang deoldeori ("Pyongyang'da titreme") olarak da adlandırılır. Pyongyang halkı naengmyeonu akşamdan kalma içki sersemliği (haejangguk) için bir ilaç olarak da kullanır.[18]

Bir başka temsilci Pyongyang yemeği, "Taedong Nehri'nden alabalık çorbası" anlamına gelen Taedonggang sungeoguk'tur. Yemek, Pyongyang'dan geçen Taedong Nehri'nde bol miktarda bulunan alabalığın karabiber ve tuz ile harmanlanmasıyla yapılır.[19] Bu yemeğin, Pyongyang'ı ziyaret eden önemli konuklar için bir geleneksel olarak sunulması yüzünden Pyongyang'dan dönen insanları selamlamak için "Alabalık çorbasının tadı ne kadar güzeldi?" sorusu kullanılır.[20]

Hamgyong[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey ve Güney Hamgyong'dan oluşan Hamyong ili, günümüzde Kuzey Kore'de bulunmaktadır. Doğuda Japon Denizi'ne (Doğu Denizi) paralel sıradağlarla kaplı olan bölge, Kore yarımadasının uzak kuzey bölgesinde yer alır. İklim ve coğrafi koşullar nedeniyle Hamgyong'da tahıl mahsulü yetiştiriciliği gelişmiştir ve bu nedenle darı, ahır darı, sorgum, soya fasulyesi ve mısır gibi tahıl ürünlerini çok yüksek kalitelidir. Güney Kore'de hasat edilen darı ve sorgumun aksine, Hamgyon ilindeki çok daha yapışkan bir dokuya ve lezzetli tada sahiptir. Darı gibi, bölgede yetişen patates ve diğer tahılların kalitesinin yüksek olmasıyla mahsullerden elde edilen nişasta erişte yapımında kullanılır.[21]

Hamgyong mutfağı tuzlu olmasa da özellikle sarımsak ve acı biber olmak üzere baharatlıdır. Korece'de acı biber sosunun alternatif adı olan dadaegi de bu bölgeden gelmektedir. Bölge yapılan erişte, Kuzey Kore'nin geri kalanında yenen naengmyeon'dan farklı olarak hoe naengmyeon adı verilen çiğ balıktan yapılan bir sos ile yapılır.

Hamgyong mutfağının kendisinin içinde de bölgesel farklılıklar görülür. Kuzey Hamgyong mutfağı, Güney Hamgyong mutfağına göre çok daha sade ve daha az baharatlıdır. Kuzey Kore'nin diğer kuzey bölgelerinde olduğu gibi Mançular'dan etkilenen Kuzey Hamgyoong mutfağında yemek dekorasyonu basit ve daha az lükstür.[22]

Hamgyong mutfağındaki tipik ana yemekler arasında japgokbap (pişmiş tahıl karışımı), jjinjobap (buharda pişirilmiş sorgum), dak bibimbap (tavuk dilimleri ve sebzeli pilav), eollin kongjuk (dondurulmuş soya fasulyesinden yapılmış yulaf lapası), oksusujuk ( mısır lapası) ve yukhoe (çiğ baharatlı sığır eti ile doldurulmuş dana kaburga çorbası) bulunur. Bölgedeki yüksek kaliteli patates yetiştiriciliği sayesinde ayrıca Hamhung naengmyeon ve Mul naengmyeon'un dışında patates eriştesi (gamja guksu) yargın bir şekilde tüketilir. Tatlı olarak ise, Gamja makgari mandu, öğütülmüş patatesle yapılan bir hamur bölgenin öne çıkan kültürel tatlısıdır.[23]

Chagang ve Ryanggang[değiştir | kaynağı değiştir]

Chagang ve Ryanggang mutfakları, illerin dağlık ve denizden uzak olmasıyla Kore mutfağının vazgeçilmezlerinden olan kimchinin ana maddesi olan Çin lahanası üretiminin yapılamamasından etkilenmiştir.[24][25]

Kimchi yapımında Çin lahanası yerine Korece'de gat olarak adlandırılan Hint hardalı yaprakları kullanılır. Hint hardalı yaprakları ile yapılan kimchi (gat kimchi) bölgede daha çok ilkbahar ve sonbaharda tüketilir. Gat kimchi, uzun süre doku kaybı olmadan muhafaza edilebilir ve ferahlatıcı ve aromatik bir tada sahiptir.

Ortaya çıkan benzersiz gat kimchi, Chagang ve Ryanggang mutfakları temsil eden en ünlü yiyecektir.[20][26]

Tatlı olarak ise bölgenin en tanınan tatlıları arasında yapışkan mısır, soya fasulyesi, susam tohumları ve Azuki fasulyesinden yapılan Susutteok ve bölgeden yetişen sorgumdan yapılan sorgum krebi (susu jijim) bulunur.[27]

Merkezi Bölge[değiştir | kaynağı değiştir]

Hwanghae ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Hwanghae mutfağı bölgenin Kuzey Kore'nin tahıl ambarı olan bilinmesinden etkilenmiştir. 1954'ten beri Güney Hwanghae ili ve Kuzey Hwanghae iline bölünmüş olan Hwanghae bölgesi, geniş Yonbaek ve Chaenyong ovaları sayesinde kaliteli tahıl üretiminin merkezidir. Bölgede üretilen darı tohumları kalın ve lezzetli olduğu için arpa yemeklerde yüksek miktarda tüketilir. Yüksek kalitenin bölgede hayvanı yemi olarak kullanılması nedeniyle bölgede üretilen etin kalitesinin iyi olduğu söylenir. Arpanın erişte bazlı yemeklerde ve mandu (köfte) bileşeni olarak kullanılır.

Bölge aynı zamanda Sarıdeniz'e komşu olması ve bölgedeki gelgit alanlarının gelişmiş olduğu için, bölge tuz üretimi için de elverişli coğrafik özellikle gösterir. İklim nedeniyle, Hwanghae bölgesindeki kimchi berrak ve ferahlatıcı bir tada sahiptir, bu nedenle salamura birçok durumda çorba olarak kullanılır. Bu tür çorbalar arasında en çok tanınanları arasında dongchimi salamura ve naengmyeon (soğuk karabuğday erişte tabağı) bulunur.[21]

Hwanghae mutfağının en ünlü yemeği Haeju bibimbap'tır. Diğer bibimbap çeşitlerinden farklı olarak Haeju bibimbap, doğranmış domuz eti, sotelenmiş sebze (namul) ve dilimlenmiş tavuktan oluşur.[20] Diğer tipik ana yemekler ssalbap (buharda pişirilmiş pirinç), seariban (üç buharda pişirilmiş tahıl), japgokbap (buharda pişirilmiş tahıllar), kimchibap (kimchi ile buharda pişirilmiş pirinç) ve bijibap (biji ile pirinç, tofu hazırlanmasında kalıntı) bulunur.[21]

Gangwon ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Gangwon mutfağı basit ve sadedir ve geleneksel olarak patates, mısır, karabuğday veya deniz ürünleriyle yapılan yemeklerden oluşur. Tipik ana yemekler arasında chuncheon dakgalbi,[28] gangnaengi bap (buharda pişirilmiş mısır ve pirinç), makguksu (karabuğday erişte yemeği), patguksu (erişteli kırmızı fasulye çorbası), gamja ongsimi (patatesli hamur çorbası), bangpungjuk (yulaf lapası),[29] gangnaengi beombeok (haşlanmış mısır ezmesi) ve gamja beombeok (taneli haşlanmış patates püresi) bulunur.[30]

Güney Kore mutfağı[değiştir | kaynağı değiştir]

Merkez bölgesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaesong[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaesong haritası.

Kaesong mutfağı, Kaesong'un yaklaşık 500 yıl boyunca Koryo Krallığı'nın başkenti olmasıyla oldukça gelişmiştir. Kaesong mutfağının lüks tarzı sıklıkla Seul ve Jeolla mutfakları ile karşılaştırılır.[21]

Kaesong, Kore Savaşı'na kadar Gyeonggi ilinin bir parçası olduğundan, Kaesong mutfağı geleneksel olarak Gyeonggi mutfağının bir parçası olarak görülüyordu. Ancak, Gyeonggi ili Güney Kore tarafından yönetilirken, savaştan sonra Kuzey Kore yönetimine dahil edildi. Kaesong mutfağının en ünlü yemekleri arasında bossam kimchi (sarılmış kimchi), pyeonsu (kare şeklinde köfte),[31] sinseollo (Kraliyet güveci), Seolleongtang (sığır işkembe çorbası), chueotang (yılanbaş çorbası), joraengi tteokguk (içinde hamur bulunan bir tür çorba), umegi (şurupla kaplanmış tteok) ve gyeongdan (top şeklinde tteok) bulunur.[20]

Gyeonggi ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Gyeonggi il haritası

Gyeonggi mutfağı Sarıdeniz'den gelen balık ve deniz ürünleri içermesiyle tanınır. Kore yarımadasının orta bölgesinde yer alan Gyeonggi, Kore Savaşı'na kadar Koryo'nun eski başkenti Kaesong'u da içeriyordu.

Gyeonggi mutfağında kullanılan malzemeler arasında jeotgal (fermente edilen tuzlu deniz ürünleri) jogijeot (sarıağız balığı) ve saeujeot (küçük karides) bulunur. Bu malzemeler genellikle bölgede tüketilen kimchiye katılır.[32]

İklim nispeten ılımandır ve çeşitli tahıl mahsulleri hasat edilir, bu nedenle tahıl mahsulleriyle yapılan yemekler özellikle gelişmiştir. Tahıl bazlı yöresel yemekler arasında ogokbap (buharda pişirilmiş beş tahıl mahsulü) ve chalbap (buharda pişirilmiş yapışkan pirinç) bulunur.[21]

Gyeonggi, Seul ile sınır komşusu olmasına rağmen, mutfağı genel olarak basittir ve baharatsızdır.[21][33][34]

Seul[değiştir | kaynağı değiştir]

Seul haritası

Başkent Seul'deki yemekler gösterişli bir şekilde sunulur ve katı kalite kurallarına göre hazırlanır.[35] Yemekler küçük porsiyonlarda ve çeşitliliğe önem vererek servis edilir. Yemeklerde pek çok çeşni ve baharat kullanılsa da, Seul mutfağı acı veya çok baharatlı değildir. Seul'daki tipik ana yemekleri arasında seolleongtang (pirinçli dana çorbası),[21][36] gukbap (pirinç çorbası), tteokguk (pirinç kek çorbası), heukimjajuk (siyah susam lapası), jatjuk (çam fıstığı lapası), memil mandu (karabuğday kaplamalı hamur tatlısı),[37] saengchi mandu (sülün eti ile doldurulmuş hamur tatlısı)[38] ve pyeonsu (sebzeyle doldurulmuş köfte) bulunur.[39] Bunlar yemekler arasında, seolleongtang en çok bilinen Seul yemeğidir ve ülke çapında popülerdir.[21][40][41]

Seul mutfağından öne çıkan çorba ve güveçler arasında ise sinseollo (kraliyet güveci),[42][43] gaksaek jeongol (çeşitli malzemelerle yapılan güveç),[44] yukgaejang (pirinçli baharatlı dana çorbası), Gujeolpan (dokuz bölmeli tabak), galbijjim (kızarmış et kısa kaburga),[45] tteokjjim (dana ve sebze ile doldurulmuş haşlanmış tteok),[46] tteokbokki (tavada tteok ve sebze) ve gannap (sığır karaciğeri gözleme) bulunur.[21][47][48][49][50]

Tatlılar da Seul mutfağının önemli bir parçasıdır. Bu tatlılar arasında jöleler (hwachae) öne çıkar ve Seul mutfağındaki en bilinen jöleler, meyve ile ile yapılan omija hwachae ve çiçek yapraklarıyla yapılan jindallae hwachae'dir.[51]

Meyve çaylarını da Seul mutfağında önemli bir yer tutar.[21]

Meyve çaylarının arasında yujacha,[52][53] mogwacha,[54] omijacha,[21] gugijacha ve daechucha bulunur.[55][56][57]

Chungcheong ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Chungcheong, karayla çevrili Kuzey Chungcheong ve batısında Sarı Deniz bulunan Güney Chungcheong illerinden oluşur. İki ilin coğrafi koşulları arasında pek çok farklılık olsa da, her ikisi de önemli tarım alanlarıdır. Güney Chungcheong ilindeki Baengma Nehri'nin bitişiğinde bulunan Yedang Ovası, bol miktarda tahıl mahsulü hasadı sağlarken, Sarı Deniz balıkçılık için iyi bir kaynaktır.[21]

Güney Bölgesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Jeolla ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Jeolla mutfağı, zengin ve görkemli bir tarzda sunulmasıyla ünlüdür ve sıklıkla Kaesong mutfağıyla karşılaştırılır. Kuzey ve Güney Jeolla'dan oluşan Jeolla mutfağı Koryeo Hanedanlığı geleneklerini koruyan Kaesong mutfağı kadar muhafazakar olmasa da, Jeolla mutfağının da Joseon Hanedanlığı asil sınıfı (Yangban) mutfak geleneklerini korur. Jeolla bölgesi, bol miktarda pirinç hasadı sağlayan verimli Honam Ovası'nı içerir. Batısında ve doğusunda bulunan Sarıdeniz ve Doğu Çin Denizi sayesinde bölge mutfağında çok sayıda deniz ürünü kullanılır.[21]

Gyeongsang ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Gyeongsang mutfağı, Kuzey ve Güney Gyeongsang illerinden oluşan Gyeongsang'daki geleneksel yemekleri kapsar. Bölge, iklim koşulları olarak Jeolla iline benzer; her iki bölgenin de iki denize kıyısı vardır: Gyeongsang ilinin doğusunda Japon Denizi ve güneyinde Doğu Çin Denizi bulunur. Bu coğrafi avantajla balık, Gyeongsang mutfağında çok önemli bir yer oynar. Gyeongsang'da deniz mahsulleri çeşitli şekillerde pişirilir veya kızartılır. Taze balıkla yapılan çorbalar, diğer dağlık ve kara ile çevrili bölgelerin aksine, Gyeongsang ilinde çok yaygındır. İlde sıklıkla tüketilen çorbaların arasında myeolchi jeot (fermente tuzlu hamsi) öne çıkar. Gyeongsang mutfağının tarzı daha az dekorasyonla basittir, çeşitli baharatlar yoğun olarak kullanılır, bu nedenle Gyeongsang mutfağı, Jeolla'nınkinden daha tuzlu, acılı ve baharatlıdır.[21] Bir zamanlar Kore'nin Konfüçyüsçülük merkezi olan Gyeongsang'da[58] Konfüçyüsçülük ile gelen Çin mutfağı etkisi birkaç yemekte görülür. Bunların arasında heotjesabap (tuzlu uskumru), Andong soju,[59] (fermente ve alkollü pirinç içeceği) bulunur.

Jeju Adası[değiştir | kaynağı değiştir]

Jeju Adası Haritası

Jeju Adası, Kore yarımadasından güneyde bulunan Güney Kore'nin en büyük adasıdır. Tatlı su eksikliğinden dolayı adada tarım sadece küçük çapta yapılmaktadır. Tarım sektörünün küçüklüğü nedeniyle Jeju mutfağı, darı, karabuğday ve arpa kullanılır.[60][61]

Jeju mutfağı, deniz ürünleri ağırlıklı basit malzemelerle yapılır; tadı genellikle tuzludur. Jeju mutfağının temsili ana yemekleri arasında denizkulağı ile yapılan jeonbokjuk ve kırmızı "tilefish" ile yapılan okdomjuk,[62] yengeç ile yapılan gejuk, gingijuk ve bangge,[63] wakame ile yapılan maeyeoksae juk[64] ve Şiitake mantarı ile yapılan chogijuk bulunur.[65]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "(Korean Food Culture Series - Part 7) Local Foods". Korea Tourism Organization. 5 Şubat 2008. 16 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Kasım 2009. 
  2. ^ "Hyangto eumsik" (Korece). Nate/Britannica. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ "Hyangto eumsik" (Korece). Daum/Kore Kültürü Ansiklopedisi. 8 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ "Regional foods of Pyongan province" (Korece). Nate/Britannica. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  5. ^ "Kimchi mari" (Korece). Nate/Kore Kültürü Ansiklopedisi. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ "Kimchi mari" (Korece). Nate/Kore Kültürü Ansiklopedisi. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  7. ^ "Eobok jaengban" (Korece). Nate/Kore Kültürü Ansiklopedisi. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  8. ^ Ye, Jong-seok (예종석) (13 Şubat 2008). "Pyongyang naengmyeon" (Korece). The Hankyoreh. 20 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  9. ^ "Gangnyang guksu" (Korece). Nate/Kore Kültürü Ansiklopedisi. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  10. ^ a b c "Regional foods of Pyongan province" (Korece). Nate/Britannica. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ "Gulmandu" (Korece). Nate Korean Dictionary. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  12. ^ "Golmi tteok" (Korece). Doosan Encyclopedia. 6 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  13. ^ "Gopjang tteok" (Korece). Doosan Encyclopedia. 6 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  14. ^ "Nidoraemi" (Korece). Doosan Encyclopedia. 6 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  15. ^ "Gwajul" (Korece). Nate Korean Dictionary. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  16. ^ "Taesik" (Korece). Doosan Encyclopedia. 6 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  17. ^ "Pyongyang" (Korece). Nate/Encyclopedia of Korean Culture. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  18. ^ "Pyongyang mutfağı" (Korece). Korea Knowledge Portal. 19 Haziran 2009. 9 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  19. ^ Ju, Wan-jung (주완중) (12 Haziran 2000). "Attention to "Mother's taste"" (Korece). The Chosun Ilbo. 
  20. ^ a b c d "닮은 듯 색다른 매력을 간직한 북한의 음식 문화" (Korece). Korea Knowledge Portal. 19 Haziran 2009. 9 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  21. ^ a b c d e f g h i j k l m n "Hyangto eumsik" (Korece). Daum/Kore Kültürü Ansiklopedisi. 8 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  22. ^ "Regional foods of Hamgyong province" (Korece). Nate/Kore Kültürü Ansiklopedisi. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  23. ^ "Regional foods of Hamgyong province" (Korece). Nate/Kore Kültürü Ansiklopedisi. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  24. ^ "Yanggang-do (Ryanggang province)" (Korece). Nate / Encyclopedia of Korean Culture. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  25. ^ "Jagang-do (Chagang province)" (Korece). Nate / Encyclopedia of Korean Culture. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  26. ^ "Culinary culture of North Korea" (Korece). KBS. 28 Ekim 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2009. 
  27. ^ "Jagang-do (Chagang province)" (Korece). Invil.org. 3 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2009. 
  28. ^ "Archived copy". 2 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2011. 
  29. ^ "Gangneung pangpung juk (Glehnia littoralis porridge)" (Korece). Doosan Encyclopedia. 6 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  30. ^ "Regional foods of Pyongan province" (Korece). Nate/Britannica. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  31. ^ "Pyeonsu" (Korece). Nate / Encyclopedia of Korean Culture. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  32. ^ "Kongguksu (noodles in soybean broth)" (Korece). Doosan Encyclopedia. 8 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2009. 
  33. ^ "제물국수 jemul guksu, chemul kuksu" (Korece). Doosan Encyclopedia. 8 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2009. 
  34. ^ "Memil kalssakdugi" (Korece). Doosan Encyclopedia. 8 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2009. 
  35. ^ "Seul Kore mutfağı" (Korece). Nate/Britannica. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  36. ^ "서울의 향토음식 [Seul mutfağı]" (Korece). Nate/Britannica. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  37. ^ "Memil mandu (buckwheat dumpling)" (Korece). Doosan Encyclopedia. 8 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2009. 
  38. ^ "Saengchi mandu" (Korece). Doosan Encyclopedia. 8 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2009. 
  39. ^ "Pyeonsu" (Korece). Doosan Encyclopedia. 8 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2009. 
  40. ^ "Seonnongdan". Dongdaemun-gu website. 18 Nisan 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  41. ^ "Seolleongtang" (Korece). Nate / Encyclopedia of Korean culture. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  42. ^ "Suk kimchi" (Korece). Doosan Encyclopedia. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2009. 
  43. ^ "수란" (Korece). Doosan Encyclopedia. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2018. 
  44. ^ "Gaksaek jeongol" (Korece). Doosan Encyclopedia. 8 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2009. 
  45. ^ "Danja" (Korece). Doosan Encyclopedia. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2009. 
  46. ^ "Tteokjjim" (Korece). Nate Korean Dictionary. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  47. ^ "Ganjeon" (Korece). Doosan Encyclopedia. 6 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  48. ^ "Gaphoe" (Korece). Doosan Encyclopedia. 6 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  49. ^ "Pyeonyuk" (Korece). Nate / Encyclopedia of Korean Culture. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  50. ^ "서울의 향토음식" (Korece). Nate/Britannica. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  51. ^ "Duteoptteok" (Korece). Nate Korean-English Dictionary. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2009. 
  52. ^ "Sangchu tteok" (Korece). Nate Korean-English Dictionary. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  53. ^ "Gaksaekpyeon" (Korece). Doosan Encyclopedia. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2009. 
  54. ^ "Nuti tteok" (Korece). Doosan Encyclopedia. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2009. 
  55. ^ "Yeotgangjeong" (Korece). Korea Food and Drug Administration. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  56. ^ "Mandugwa" (Korece). Doosan Encyclopedia. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2009. 
  57. ^ Ttuk, Hangwa Food in Korea
  58. ^ "Archived copy". 2 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2011. 
  59. ^ "Archived copy". 2 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2011. 
  60. ^ "Jaban" (Korece). Nate Korean-English Dictionary. 14 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  61. ^ "Jaban" (Korece). Nate / Encyclopedia of Korean Culture. 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  62. ^ "Okdomjuk (Red tilefish porridge)" (Korece). Doosan Encyclopedia. 6 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  63. ^ "Gingijuk" (Korece). Doosan Encyclopedia. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2009. 
  64. ^ "Maeyeoksae ureokguk" (Korece). Doosan Encyclopedia. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2009. 
  65. ^ "Chogijuk (shiitake porridge)" (Korece). Doosan Encyclopedia. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2009.